2009ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Eusko Legebiltzarra VIII. Legealdian.

2009ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak urte horretako martxoaren 1ean egin ziren[1]. IX. Legealdiko Eusko legebiltzarkideak hautatu ziren, ohikoa den bezala lurralde historiko bakoitzetik 25.

Hauteskunde hauetako berezitasunen artean dugu Eusko Alderdi Jeltzalea eta Eusko Alkartasuna bereizirik aurkeztu zirela, aurreko hauteskundeetan ez bezala. EHAK alderdia legez kanpo utzi zutenez, ezin izan zuen zerrendarik aurkeztu. Lehenengo aldia izan zen eguneko hauteskunde bakarra izan ez zela, Galiziako hauteskundeekin batera egin baitziren.

Eusko Legebiltzarrerako
hauteskundeak

1980 | 1984 | 1986 | 1990
1994 | 1998 | 2001 | 2005
2009 | 2012

Aurrekariak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

VIII. legealdia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

D3Mren legez kanporatzea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ezker Abertzaleak azkenik, baliogabeko boto bezala zenbatuko diren D3Mko papeletekin botoa emateko deia egin zuen. 2009ko otsailaren 17an Garzonek haren ekintzak eten zituen eta webgunea ixteko ere eskatu zuen, eta hauteskunde kanpaina egitea debekatu zion. Hala ere, papeletak etxez etxe banatu eta kartelak itsatsi ziren, ondorioz, ertzaintzak zenbait lagun atxilotu zituen.

Lazkaoko atentatua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: 2009ko Lazkaoko atentatua

Lazkaon izandako atentatuak otsailaren 23-24 egunetako egitarau politikoa aldatu zuen. ETAk lehergailua jarri zuen PSE-EEren egoitzan, eta kalte izugarriak sortu zituen. Biharamunean, eztandaren ondorioz txikitutako etxebizitza baten jabeak, borra bat hartu eta Lazkaoko herriko taberna txikitu zuen "mendeku bezala". Hurrengo egunean, haren aurkako hainbat mezu agertu ziren herrian. Ezker abertzaleak erasoaren aurkako elkarretaratzea egin zuen eta erasoaren inguruan zenbait hedabidek agertutako "ulerberatasuna" lotsagarritzat hartu zuen. Erasotzaileak herria utzi zuen behin-behinean.[2]

Euskobarometroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskobarometroaren inkestak, "ezker abertzale ilegalizatuari" 100.000 boto zuzen ematen bazizkion ere, ez zuen zenbatespenik egin, beraz, Demokrazia Hiru Milioi (D3M), ez da agertzen hurrengo taulan.

2008ko azaroko Euskobarometroa (Euskal Herriko Unibertsitatea)
Alderdia Boto-zenbatespena Zenbatetsitako ehunekoa (%) zenbatetsitako eserlekuak
(Araba)
Zenbatetsitako eserlekuak
(Gipuzkoa)
Zenbatetsitako eserlekuak
(Bizkaia)
Zenbatetsitako eserlekuak
(guztira)
Dif.
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ) 400.000 34 7(1) 9(1) 11(1) 26-28 4/6
Alderdi Sozialista (PSE-EE) 350.000 31 9 9(1) 9(1) 25-27 7/9
Alderdi Popularra (PP) 180.000 16 7(1) 3 4(1) 13-15 1
Ezker Batua - Berdeak (EB-B) 50.000 5 1 1 1 3 Arrow Blue Right 001.svg0
Eusko Alkartasuna (EA) 50.000 4 1(1) 2 0(1) 2-4 5/3
Aralar 30.000 3 0 1 0 1 Arrow Blue Right 001.svg0

Ikerketa Sozilologikoen Zentroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009ko otsaileko inkesta (Ikerketa Soziologikoen Zentroa) [3]
Alderdia Botoak (%) Zenbatetsitako eserlekuak Dif.
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ) 35,5 27-28 5/6
Alderdi Sozialista (PSE-EE) 27,7 26 8
Alderdi Popularra (PP) 13,4 11-12 4/3
Ezker Batua - Berdeak (EB-B) 5,1 3 Arrow Blue Right 001.svg0
Eusko Alkartasuna (EA) 5,3 3-4 4/3
Aralar 4,3 3 2
Batasuna, Aurrerapena eta Demokrazia (UPyD) 1,9 0-1 Arrow Blue Right 001.svg0/1

Emaitza ofizialak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Escudo del Pais Vasco.svg 2009ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak

Lehendakaria eta gobernua Alderdia Hautagaia Botoak  % Eser. +/-
  • Lehendakaria: Patxi Lopez
  • Gobernua: PSE-EE
  • Errolda: 1.776.052
  • Hautesleak: 1.141.219
  • Parte-hartzea: %64,26
  • Abstentzioa: 634.833 (%35,74)
EAJ Juan Jose Ibarretxe Markuartu 396.557 38,56 30 8
PSE-EE Patxi López Álvarez 315.893 30,71 25 7
PP Antonio Basagoiti Pastor 144.944 14,09 13 2
Aralar (hautagairik gabe) 62.214 6,05 4 3
EA Unai Ziarreta Bilbao 37.820 3,68 1 6
EB-B Javier Madrazo Lavín 36.134 3,51 1 2
UPyD (hautagairik gabe) 22.002 2,14 1 -
EHAKa - - - 0 9
Zuriak - 11.740 1,03 - -
Baliogabeak - 100.924 8,84 - -

Emaitza ofizialak lurraldeka[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Emaitzak lurralde historikoen arabera

Partido Araba Bizkaia Gipuzkoa
Botoak  % Eser. +/- Botoak  % Eser. +/- Botoak  % Eser. +/-
EAJ 45.600 %30,34 8 2 240.015 %41,53 12 2 110.942 %36,94 10 4
PSE-EE 47.395 %31,54 9 2 176.699 %30,58 8 2 91.799 %30,56 8 3
PP 32.112 %21,37 6 1 81.015 %14,02 4 1 31.817 %10,59 3 Arrow Blue Right 001.svg
Aralar 6.585 %4,38 1 1 24.586 %4,25 1 1 31.043 %10,34 2 1
EA 5.267 %3,50 0 2 16.801 %2,91 0 1 15.752 %5,24 1 3
EB-B 5.143 %3,42 0 1 19.893 %3,44 0 1 11.098 %3,70 1 Arrow Blue Right 001.svg
UPyD 5.974 %3,97 1 - 10.801 %1,87 0 - 5.227 %1,74 0 -
Zuriak 1.797 %1,12 - - 6.162 %0,98 - - 3.751 %1,07 - -
Baliogabeak 9.048 55,62 - - 44.073 %7,02 - - 47.803 %13,58 - -

Baliogabeko botoak kontutan hartuz[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ezker abertzaleak, azkenik, ilegalizazioen aurrean, D3M-rako botoa eskatu zuen eta baliogabe bezala zenbatuko ziren papeletak erabili zitezela. [4]

Flag of the Basque Country.svg 2009ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak baliogabeko botoak kontuan hartuz

Alderdia Araba Bizkaia Gipuzkoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Botoak  % Eser. Botoak  % Eser. Botoak  % Eser. Botoak  % Eser. +/- (emaitza ofizialak) +/- (2005)
EAJ 45.600 %18,37 8 240.015 %25,19 11 110.942 %19,25 9 396.557 %21,13 28 2 6
PSE-EE 47.395 %19,09 8 176.699 %18,54 8 91.799 %15,97 7 315.893 %16,83 23 2 5
PP 32.112 %12,94 6 81.015 %8,50 3 31.817 %5,53 2 144.944 %7,72 11 2 4
D3M (baliogabeak)a 9.048 %3,64 1 44.073 %4,63 2 47.803 %8,31 4 100.924 %5,38 7 7 2 b
EA 5.267 %2,12 0 16.801 %1,76 0 15.752 %2,74 1 37.820 %2,01 1 Arrow Blue Right 001.svg 6
EB-B 5.143 %2,07 0 19.893 %2,09 0 11.098 %1,93 0 36.134 %1,93 0 1 3
Aralar 6.585 %2,65 1 24.586 %2,58 1 31.043 %5,4 2 62.214 %3,31 4 Arrow Blue Right 001.svg 3
UPyD 5.974 %2,41 1 10.801 %1,13 0 5.227 %0,91 0 22.002 %1,17 1 Arrow Blue Right 001.svg -
Besteak 2.217 %0,89 0 8.109 %0,85 0 2.665 %0,46 0 24.731 %1,43 0 0 0
Zuriak 1.797  %1,12 - 6.162 0,98 -  %3.751  %1,07 - 11.710  %1,03 - - -
Abstentzioa - %34,16 - - %32,42 - - %36,94 - - %34,12 - - -

a2005eko hauteskundeetan 4035 baliogabeko boto egon ziren.
aEHAK-rekiko.

Hautagaiak hauteskunde-barrutien arabera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal Autonomia Erkidegoko hauteskundeetan hiru hauteskunde-barruti daude: Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa.

Hautagaiak

Alderdia Araba Bizkaia Gipuzkoa
Eusko Alderdi Jeltzalea Juan José Ibarretxe Izaskun Bilbao Joseba Egibar
PSE-EE Txarli Prieto Patxi López Iñaki Arriola
PP Iñaki Oiarzabal Antonio Basagoiti Arantza Quiroga
Demokrazia Hiru Milioi* Amparo Lasheras* Itziar Lopategi* Idoia Ibero*
EA Rafael Larreina Unai Ziarreta Jesus Mari Larrazabal
EB-B José Miguel Fernández Javier Madrazo Mikel Arana
Aralar Mikel Basabe Daniel Maeztu Aintzane Ezenarro
UPyD Gorka Maneiro Lidia Brancas Magdalena San Vicente

* Legez kanpo

Egutegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bozketaren eguna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Partehartzea goizeko 12:00etan: %17,1. Aurreko hauteskundeekiko %0,9 igo zen. Partehartzea, Bizkaia eta Araban igo zen, Gipuzkoan aldiz jaitsi egin zen.[5]
Partehartzea (12:00)1
Lurraldea 2009 2005
Bizkaia  %16,51  %14,37
Araba  %14,91  %14,39
Gipuzkoa  %19,18  %19,94
EAE  %17,1  %16,2

Iturria:Eusko Jaurlaritza[5]

Partehartzea (17:00)1
Lurraldea 2009 2005
Bizkaia  %50,94  %48,25
Araba  %47,11  %46,94
Gipuzkoa  %46,04  %42,21
EAE  %48,8  %48,61

Iturria:Eusko Jaurlaritza[6]

  • Egun horretan, Ertzaintzak bi pertsona atxilotu zituen Donostian eta Urnietan D3Mren papeletak banatzeagatik. Horrez gain, Izaskun Bilbao, Patxi Lopez eta Javier Madrazoren aurkako oihuak egiteagatik, Ertzaintzak diligentziak ireki zituen 13 pertsonari.[5]

Inkesta (Martxoak 1, 20:00 H)[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Euskal Autonomia Erkidegoan
  • EAJ: 30-32 eserleku (Green Arrow Up Darker.svg)
  • PSE-EE: 26-28 eserleku (Green Arrow Up Darker.svg)
  • PP: 9-10 eserleku (Red Arrow Down.svg)
  • EA: 1-3 eserleku (Red Arrow Down.svg)
  • Aralar: 2-4 eserleku (Green Arrow Up Darker.svg)
  • UPyD: 0-1 eserleku (Green Arrow Up Darker.svg)
  • EB-B: 0-3 eserleku (Red Arrow Down.svg)

Iturria: IPSOSen inkesta RTVErentzat[7]

Hautatutako legebiltzarkideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Martxoaren 1ean egingo dira Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak - Berria
  2. Goierriko Hitza
  3. CIS erakundearen inkestako datuak eitb-ren webgunean
  4. gara
  5. a b c EAEn hauteskundeak, eitb.com
  6. Eusko Jaurlaritzaren datu ofizialak
  7. Ikusi inkesta zuzenean RTVE
  8. Jesus M. Larrazabal Antia ordezkatu zuen
  9. Mikel Unzalu Hermosak ordezkatua
  10. Aitor Casado Figueroak ordezkatua
  11. Francisco García Rayak ordezkatua
  12. M.ª Gemma Zabaleta Areta ordezkatu zuen
  13. Ana Otadui Biterik ordezkatua
  14. Rodolfo Ares Taboada ordezkatu zuen
  15. Pilar Pérez-Fuentes Hernándezek ordezkatua
  16. Ignacio María Arriola López ordezkatu zuen
  17. Antonio Rivera Blanco ordezkatu zuen
  18. Miren Josune Gorospe Elezkanok ordezkatua
  19. José María González Zorrilla ordezkatu zuen
  20. Andoni Unzalu Garaigordobil ordezkatu zuen
  21. Manuel Michelena Iguaranek ordezkatua
  22. Peio Iparragirre Etxeberriak ordezkatua
  23. Juan José Ibarretxe Markuartu ordezkatu zuen
  24. Idoia Mendia Cueva ordezkatu zuen
  25. Juanjo Agirrezabala Mantxolak ordezkatua
  26. Esther Martínez Fernández ordezkatu zuen
  27. Nerea Llanos Gómezek ordezkatua
  28. Maria Teresa Laespada Martínezek ordezkatua
  29. Kerman Orbegozo Uribek ordezkatua
  30. Ramón Gómez Ugalde ordezkatu zuen
  31. Eider Mendoza Larrañaga ordezkatu zuen
  32. Izaskun Bilbao Barandica ordezkatu zuen
  33. M.ª Isabel Celaá Diéguez ordezkatu zuen
  34. Mireia Zarate Agirrek ordezkatua
  35. Cristina González Calvarek ordezkatua
  36. Carlos Gorostiza Orbañanosek ordezkatua
  37. José Luis Anda Fernández ordezkatu zuen
  38. Benjamín Atutxa Izak ordezkatua
  39. Unai Rementeria Maiz ordezkatu zuen