AVE

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Alta Velocidad Española
AVE.svg
AVE in spain.jpg
Datu orokorrak
Garraio mota Abiadura handiko trena
Zerbitzatutako eskualdeak Espainia
Linea kopurua 11
Bidaiariak urteko 22.349.000 (2012)
AVE eta Distantzia luzeko ohiko abiadurako zerbitzuen datuak[1]
Jabea Espainiako Sustapen Ministerioa
Egoitza Pío XII etorbidea, 110; 28036 Madril
Web gunea Renfe AVE
Ustiapena
Ustiapenaren hasiera 1992ko apirilaren 21a
Eragilea(k) Renfe Operadora
Ibilgailu kopurua 22 S-100, 16 S-102, 30 S-112, 26 S-103
Datu teknikoak
Galiboa 1.435 mm
Abiadura maximoa 310km/h
Martxan dauden abiadura handiko lineak 2013an
Espainian martxan dauden abiadura handiko tren zerbitzuak

AVE (Alta Velocidad Española gaztelaniaz: Espainiar Abiadura Handia) Espainiako Sustapen Ministerioaren menpe dagoen Renfe Operadora eragilearen marka komertzial bat da, eta Espainian abiadura handiko tren zerbitzuak eskaintzen ditu. Trenek 310 km/h abiadura har dezakete,[2] eta 25 kV 50 Hzetan elektrifikaturiko eta zabalera internazionaleko (1.435 mm) trenbideetan ibiltzen dira, distantzia luzeko ibilbideak egiten dituztelarik.

1992an marka jaio zenean, Espainiako abiadura handiko burdinbide zerbitzu guztiek AVE izenez ezagutzen ziren. Gaur egun, ordea, AVE zerbitzuaz gain abiadura handiko lineetan bestelako zerbitzuak eskaintzen dira, Alvia eta Avant marka komertzialak erabiliz. Hala ere, ohikoa da Espainian abiadura handiko trenei AVE deitzea.

AVEaren jaiotza eta sarearen luzapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

AVE marka komertziala Madril-Sevilla abiadura handiko linea eraikitzearekin batera jaio zen, 1992ko apirilaren 21ean inauguratu zena. Hasiera batean Getafe eta Kordoba arteko burdinbide berria eraikitzeko asmoa bazegoen ere, 1988an trenbide berriaren zabalera Europako gainontzeko herrialdeen bera izatea erabaki zen, etorkizunean zerbitzu internazionalak eskaini ahal izateko. Zabalera internazionalak, 1.435 mm-koak, ekarri zuen Madril eta Sevilla artean linea berri oso bat eraiki behar izatea, iberiar zabalera alde batera utzita. Linea berria Frantziako TGV trenen ereduari jarraituz eraiki zen.

Abiadura handiko linea berria martxan jarri zenean, trenbideen zabalera ezberdintasunagatik, ez zegoen Madriletik ez Sevillatik haratago jarraitzerik, baizik eta linea uharte modura zegoen. Hori dela eta tren guztiak mota berekoak ziren, Renferen 100 Seriea, eta zerbitzu bera eskaintzen zuten. Zerbitzu hauek AVE izenez ezagutzen ziren. 1993an Talgo 200 zerbitzuak ere eskaintzen hasi ziren, zeintzuek zabalera aldatzeko gaitasuna zeukaten, hala abiadura handiko lineatik zein ohiko burdinbideetatik ibil zitekeen. Handik aurrera AVEaz gain bestelako zerbitzuak ere ibiltzen dira abiadura handiko lineetatik. Zerbitzu hauek ez dute 300 km/h abiadura maximoak hartzen, eta distantzia erdiko zerbitzuak edota distantzia luzeko zerbitzuak tarteka ohiko tarteka abiadura handiko burdinbideetan eskaintzen dituzte.

Abiadura handiko trena Sevillara heldu ondoren, Espainiako Sustapen Ministerioak abiadura handia iparekialdera eramateko lanak hasi zituen, AVE zerbitzua Frantzia eta Europarekin lotzeko. 1997an Madril-Zaragoza-Bartzelona-Frantziako muga abiadura handiko linea eraikitzen hasi eta 2003an Madril Zaragoza eta Lleidarekin lotu zen abiadura handiko burdinbidez.

2007ko abenduan Kordoba eta Málaga arteko abiadura handiko tartea martxan jarri zen, eta baita Madril-Valladolid abiadura handiko linea ere.

2008ko otsailaren 20an abiadura handiko burdinbidea Bartzelonara heldu eta Madrilekin 2 ordu eta 30 minututan lotu zen.

2010eko abenduaren 18an Madril-Levante abiadura handiko linea inauguratu zen, Madril Cuenca eta Valentziarekin ordu bat eta 35 minututan lotuz.

2011ko azaroan Madril - Bartzelona lineako zerbitzuek 310 km/h abiadura maximoa hartzen hasi ziren.

2013ko urtarrilaren 8an Bartzelona eta Figueres arteko abiadura handiko tartea inauguratu zen, non TGVarekin lotura dagoen. Hala, Espainia eta Frantzia arteko abiadura handiko burdinbidea martxan dago. Hala ere, gaur egun ez dago AVE ibilbide internazionalik.

2013ko ekainaren 17an Albacete eta Alacant arteko tartea ireki zen.

Espainiako abiadura handiko lineak gaur egun[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Espainian abiadura handiko linea asko eraiki dira, hainbat adituren ustez behar baino askoz gehiago.[3][4][5][6] Guztira, Adif enpresa publikoak eraiki duen abiadura handiko burdinbide sareak 3.000 kilometro baino gehiago ditu, Europako beste edozein estatuk baino gehiago. Izan ere, Espainia Txinaren atzetik munduan abiadura handiko burdinbide gehien dituen estatua da.[7] Bidaiari kopuruari begiratuz gero, berriz, 2008an, Frantziako abiadura handiko trenbideek 113 milioi bidaiari izan zituzten; Japoniakoek, ia 300 milioi; Espainiakoak ez ziren 20 milioira heldu, eta 2012an, abiadura handiko eta ohiko abiaduradun tren zerbitzuen gehiketak 22,35 milioi bidaiari eman zituen.[8]

Gainera, ugari dira, orobat, Espainian eraikitzen ari diren edo eraikitzekotan diren abiadura handiko trenbideak ere, eta Estatuari ekarriko dizkioten ekonomia galera handiek kezka eragin dute Espainiako ekonomia eredua iraunezintzat jotzen dutenen artean.[7][9]

AVE zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Gaztelaniaz)  Espainiako Sustapen Ministerioa, «Renfe-Operadora. Viajeros transportados. Alta velocidad y larga distancia - 2012» .
  2. (Gaztelaniaz)  La Vanguardia, «El AVE Madrid-Barcelona alcanza los 310 Km/h», http://www.lavanguardia.com/viajes/20111024/54235438166/el-ave-madrid-barcelona-alcanza-los-310-km-h.html. Noiz kontsultatua: 2013-07-29 .
  3. Alex FERNÁNDEZ MUERZA: «Luis Santos y Ganges, experto en urbanismo y ferrocarril: "El modelo ferroviario español y la moda de los soterramientos son locuras colectivas"», Consumer, 2011-06-04.
  4. Reuters: «Los "aeropuertos fantasma" españoles», ABC, 2011-06-22. Eskuratze data: 2011-07-26.
  5. Óscar LÓPEZ-FONSECA «Las estaciones fantasma del AVE», Público, 2011-02-27.
  6. Carlos TAIBO: «Menos mal que nos queda el AVE», Público, 2010-06-08.
  7. a b Fernando DÍAZ VILLANUEVA: «Fomento necesitaría 67 años para amortizar la actual red de AVE. Los costes ocultos del AVE son mucho más onerosos de lo que cabría pensar. Si Renfe tuviera que amortizar la red tardaría 7 milenios.», Libertad Digital, 2011-02-11.
  8. (Gaztelaniaz)  Espainiako Sustapen Ministerioa, «Renfe-Operadora. Viajeros transportados. Alta velocidad y larga distancia - 2012» .
  9. DFC: «AVEs, Aeropuertos, Autopistas y Tranvías: La Cleptocracia arruina España», dfc-economiahistoria.blogspot.com bloga, 2011-08-29.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: AVE Aldatu lotura Wikidatan