Ahal Dugu

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Podemos
Ahal Dugu
Idazkari nagusia Pablo Iglesias Turrión
Sorrera 2014ko martxoaren 11
Egoitza nagusia Zurita kalea, 21.
28012 Madril, Espainia
Ideologia politikoa ezker politikoa (de facto), demokrazia
Europar Legebiltzarrean
5 / 54
podemos.info

Ahal Dugu, Espainia osoan Podemos, 2014ko hasieran sortutako ezker politiko erradikaleko talde politikoa da. M-15 mugimendutik eta ondorengo protesta-multzotik abiatuta eta Izquierda Anticapitalista alderdiaren eta ezkerreko zenbait ekintzaile eta intelektualen sostenguarekin sortu zen, aldaketa politiko sakon bat aldarrikatuz eta 2014ko Europako Parlamenturako hauteskundeetarako hautagaitza bat aurkezteko asmoarekin. Sare sozialetan zabaldutako mezuetan eta alderdiaren liderrak telebistako eztabaida-saio politikoetan egiten zituen parte hartzeetan oinarrituta,[1] diru eskasarekin, bost eurodiputatu lortu zituen hauteskunde haietan, Espainia osoan 1.200.000tik gora boto eskuratuta (ia boto guztien %8, boto kopuruetan laugarren). Talde politiko apal sortu berri batek lortutako ustegabeko emaitza horiek astinaldi politiko handia eragin zuten Espainian, eta Espainian PP eta PSOE alderdien bipartidismoaren amaiera moduan interpretatu ziren. Bere antolaketan ere, alderdi nagusietatik aldentzen da eta herritarren parte hartze zuzena sustatzen du. Pablo Iglesias Turrión (politologoa, ekintzaile ezkertiarra eta Espainiako hedabideetako eztabaida-saio politikoetako ohiko parte hartzailea) da alderdiaren idazkari nagusia.

Sorrera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pablo Iglesias Turrión, mugimendu honen bozeramaile ezagunena.

Alderdiaren sorreraren abiapuntua 2014ko urtarrilean hainbat gizarte ekintzailek sinatutako Fitxa mugitu: haserrea aldaketa politiko bihurtu manifestuan dago.[2] Berehala, Pablo Iglesias Turrión azaldu zen mugimenduaren bozeramale moduan.[3] Manifestuan herritarren haserrea, M-15 mugimenduan eta beste hainbat mobilizazioetan adierazia, bideratzeko 2014ko maiatzean ospatu behar ziren Europako Parlamenturako hauteskundeetarako ezkerreko hautagaitza bateratu baten beharra aldarrikatzen zen. Ekimenaren aitzindaria izateko eskatu zioten Pablo Iglesias Turrión ekintzaileari manifestua mamitu zen Izquierda Anticapitalista formazioko kide nabarmen batzuek eta beste ezkertiar ekintzaile zenbaitek. Iglesiasek proposamena onartu egin zuen, baldintza zenbaitekin. Horien artean, proiektuarekin aurrera jarraitzeko 50.000tik gora sinadura biltzea ezarri zuten baldintza gisa Iglesiasek eta bere ingurukoek 2014ko urtarrilaren 17an Madrilen burutu zen Podemos alderdiaren aurkezpen-ekitaldian. Sinadurak egunbete eta gutxira bildu ondoren, proiektu politikoa osatzeari ekin zitzaion.

Espektro politikoa eta programak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alderdiko lehen programa, 2014ko Europako Parlamenturako hauteskundeetarako, era zabal eta irekian eztabaidatu eta bozketaz finkatu zen. Ekonomia arloan, banku publiko baten sorrera, beste bankuen kudeaketaren demokratizazioa, telekomunikazio, energia eta beste sektore ekonomiko estrategikoen kontrol publikoa, errentaren birbanaketarako zerga politikak eta oinarrizko errenta aldeztu ziren. Herritarren partaidetza publikoa aurrekontu eta gobernuan, lobby, monopolio eta oligopolioen kontrola, osasun unibertsala, eta oro har gizarte-berdintasunaren, demokrazia zuzenaren eta erabakitzeko eskubidearen ildotik doazen proposamenak ziren programako beste lerroak.[4]

Bere diskurtsoetan Espainiako trantsizioari «78ko erregimena» deitu ohi zaio, PP eta PSOE alderdietako «kasta» baten eskuetan. Alderdiaren helburua erregimen horri buelta ematea da, instituzio politikoetan gehiengoak lortuz «prozesu eratzaile» berri bat eratzeko, «herriari hitza itzultzeko».[5] Alderdiaren sorrera ekarri zuen manifestua Izquierda Anticapitalista alderdiaren barruan mamitu bazen ere, alderdiaren dokumentu eta diskurtsoetan ez du bere burua ezkertiartzat edo antikapitalistatzat definitzen. Pablo Iglesias liderrak adierazi duenez, termino horiek ez aipatzeak jendearekin komunikazioa erraztea du helburu eta egungo politikaren gakoa «ez da eskuina-ezkerra ardatza, demokrazia diktadurari buruz baizik».[6] Halaber, diskurtso populista aldezten du,[7] bere aurkako kritika moduan baliatu dena.[8]

Bestalde, M-15 mugimenduak nabarmen eragindako formazio politikoa da. Pablo Iglesiasen hitzetan, «M-15 arian dagoen gizartea» da eta Podemos «arian dagoen gizarte horren tresna» da. M-15 mugimenduan jardun zuten erakundeek positiboki baloratu zuten Podemos formazioak 2014 Europako Parlamaneturako hauteskundeetan.[9]

Antolaketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erakundearen bultzatzaileek Podemos «organismo politiko» moduan eratu zela adierazi zuten sorreran, alderdi politikoen ohiko egituretatik aldentzen direla garbi utziz.[10] «Herritarren partaidetzara irekitako espazio» gisa ere definitu dute bere burua. Horrela, mugimendutik erabakiak «herritargoaren partaidetza, gardentasuna eta jendearen azken hitza» kontuan hartuz hartuko direla nabarmendu da. Afiliaturik gabe, «zirkulu» izeneko taldeen bitartez antolatzen da militantzia, eremu geografikoetan banatuta.[11]

Hauteskundeetan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2014ko Europako Parlamenturako hauteskundeak izan ziren Ahal Dugu formazioak parte hartu zituen lehenak; hain zuzen, hauteskunde horietara aurkezteko helburuarekin sortu zen. Hauteskundeetan horietan 5 eurodiputatu lortu zituzten, ustekabean, inkestek 1-2 eurodiputatu aurresten baitzituzten gehienez. [12] [13][14] Guztira 1.245.948 boto lortu zituzten, hauteskunde horietako boto guztien %7,97. Portzentajean, boto gehienak Asturias, Madril eta Kanarietako erkidego autonomoetan izan zituzten, ordena horretan eta %10etik gorako portzentajeaz. Boto kopuru txikienak, portzentajez, Katalunian, Extremaduran eta Gaztela-Mantxan izan zituzten, %4.66-%6.35 bitarteko portzentajeekin hurrenik hurren. Euskal Autonomia Erkidegoan, 52.386 boto izan zituzten, boto guztien %6.5; Nafarroan, berriz, 20.039 boto, botoen %9.35.

Alderdiaren garapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Abuztuaren 18an, Podemos-Ahal Duguk gobernatzea zuen helburu Euskadiko sumindura ikusita. Bestalde, alderdi guztien arteko elkarrizketaren eta EPPKko presoen sakabanaketa bukaraztearen alde agertu zen, Euskadin bake prozesuak aurrera egin zezan.[15]

Irailaren 15ean, Podemosek Espainiako Estatuko alderdi 'demokratikoena' izan nahi zuen. Egun horretan hasi zen "Si Se Puede" asanblada herritarra, eta bertan ezarriko zituzten oinarri etiko eta politikoak, eta antolatzeko modua.[16]

Irailaren 23an, Podemos udal hauteskundeetara ez aurkeztea proposatu zuen Iglesiasek. Dena dela, hauteskunde autonomikoetan bai hartuko zuen parte alderdi ezkertiarrak.[17]

Urriaren 27an, Pablo Iglesias bihurtu zen Podemosko idazkaria, botoen % 80 jasota. Emaitzei esker, Podemos-Ahal Duguk idazkari orokor bakarra izango zuen. 2015eko maiatzeko udal eta foru hauteskundeei begira, ez zuten ‘Podemos-Ahal Dugu’ marka erabiliko, baina herri-hautagaitza ezberdinekin bat egitea aurreikusi zuten.[18]

Urriaren 31ean, idazkari nagusia aukeratzeko prozesua hasi zuen Podemosek. Idazkari nagusia ez ezik, zuzendaritzako gainerako kideak ere aukeratzeko prozesuari ekin zion Pablo Iglesias buru zuen alderdiak.[19]

Azaroaren 13an, federalismoaren aldeko hautua egin zuen Monederok Sestaon. Erabakitzeko eskubidearen alde zeudela ere gaineratu zuen Ahal Duguren ordezkariak, “konpondu gabeko arazoa delako”. Bestalde, “prozesu konstituziogile bat zabaldu” beharra ere nabarmendu zuen.[20]

Azaroaren 15ean, Pablo Iglesias Podemosko lehen idazkari nagusia izendatu zuten, babes zabala jaso ostean. 107.311 boz (% 88,6) jaso zituen, on line egindako bozketan. Zuzendaritza berriko kideak ere aukeratu zituzten.[21] Bestalde, Podemosen Zuzendaritza 62 pertsonek osatuko zuten.[22]

Azaroaren 17an, Konstituzioaren 'ate eta leihoak zabaltzea' lortzeko eskaria egin zuen Iglesiasek. Lurraldetasunaz gain, beste gai batzuk ere eztabaidatzeko 'asanblada konstituziogile bat' sortzearen alde agertu zen Podemosko buruzagia.[23]

Bestalde, Euskal Herrian, Irabazi eta Podemos, espazio berean lehian ari ziren, eta Europako hauteskundeetako emaitzek eta azken hilabeteetako inkestek lehia gogorra erakusten zuten «bosgarren espazioa» eskuratzeko.[24].

Azaroaren 21ean, Nafarroako Parlamentuaren inkestaren arabera, Podemos Nafarroako lehen indar politikoa zen 18 eserlekurekin eta EH Bildu bigarren, 11rekin, eta UPN hirugarren zen, 8 aulkirekin[25].

Azaroaren 22an, Podemosekin «negoziatzeko prest» azaldu zen Adolfo Araiz, EH Bilduko hautagaia[26]. Azaroaren 23an, berriz, Hego Euskal Herrirako proposamena azaltzeko eskatu zion Rebeka Uberak Podemosi. Akordioetara iristeko nahia adierazi zuen, baldin eta Podemos erabakitze eskubidea gauzatzearen alde agertzen bazen[27].

Azaroaren 24an, El Mundok argitaratutako inkestaren arabera, Podemos hauteskundeetako garailea izango zen % 28,3ko babesarekin. PPren (% 26,3) eta PSOEren (% 20,1) aurretik geratuko zen eta UPyD (% 4,5) eta IU (% 4,2) oso atzean geratuko ziren[28]. Bestalde, iseken aurrean mobilizazioa eskatu zuen Podemosek. Gainera, Vincenc Navarro eta Juan Torres ekonomialariek egindako txostena argitaratuko zutela eta berau oinarri hartuta programa ekonomikoa egingo zutela adierazi zuten[29].

Azaroaren 25ean zabaldu zenez, hitzarmenak Nafarroan erabakiko zirela adierazi zuen Podemosek. Polemika amaitzeko, gutun bidali zion Ione Belarrak Nafarroako zirkuluari, erabakiak bertan hartuko direla esateko. Azaroaren 23ko elkarrizketa batean aurkakoa esan zuen Belarrak[30].

Azaroaren 27an, banku publikoa sortzea, aldi baterako kontratazioen pizgarriak kentzea eta lan-astea 35 ordura murriztea proposatu zuen Podemosek[31].

Abenduaren 5ean jakin zenez, Batzar nagusietara hautesle elkarteak baliatuz aurkeztea aztertzen ari zen Podemos. Bestalde, udal bozetan herritarrek osatutako guneak bultzatuko zituen, alderdien siglen batuketa eragotziz eta Nafarroan Podemos gisa aurkeztuko zen[32].

Abenduaren 9an, Segio Martin kargutik kentzea eskatu zuen RTVEko Erredakzio Kontseiluak, izan ere, abenduaren 6an, Canal 24H katean Pablo Iglesias Podemoseko buruari egindako elkarrizketan Sergio Martin aurkezleak ETAko presoei buruz egindako galderek polemika sortu zuen[33]. Egun berean, Jose Ignacio Wert Hezkuntza ministroak esan zuen Iñigo Errejon Podemos alderdiko Politika idazkariak Malagako Unibertsitatearekin sinatutako kontratuaren “gutxienez lau baldintza” ez zituela bete[34].

Abenduaren 16an jakin zenez, Pablo Iglesiasen ondasunak, landetxe bat Avilan eta motor bat ziren. Podemosen Zuzendaritzako kide izateagatik ez zuen ezer jasotzen eta Eurodiputatu izateagatik, 19.604,08 euro jasotzen zituen. 50.082 euro, berriz ,autonomo moduan autonomo moduan jasotzen zituen[35].

Idazkari nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Gaztelaniaz)   «Cinco claves del éxito de la campaña electoral de Podemos», lamarea.com, http://www.lamarea.com/2014/05/26/cinco-claves-del-exito-de-la-campana-electoral-de-podemos/, http://www.lamarea.com/2014/05/26/cinco-claves-del-exito-de-la-campana-electoral-de-podemos/ .
  2. (Gaztelaniaz)   «Mover ficha: convertir la indignación en cambio político», vientosur.info, 2014-01-14, http://www.vientosur.info/spip.php?article8644 .
  3. (Gaztelaniaz)   «Pablo Iglesias presenta la iniciativa PODEMOS», youtube.com, 2014-01-17, http://www.youtube.com/watch?v=R16QC4eBnj8 .
  4. (Gaztelaniaz)   «PODEMOS: DOCUMENTO FINAL DEL PROGRAMA COLABORATIVO», podemos.info, http://podemos.info/wordpress/wp-content/uploads/2014/05/Programa-Podemos.pdf. Noiz kontsultatua: 2014-05-26 .
  5. (Gaztelaniaz)   «Pablo Iglesias defiende un proceso constituyente que “devuelva la palabra al pueblo”», desdesoria.es, 2014-05-02, http://www.desdesoria.es/?p=89165 .
  6. (Gaztelaniaz)   «Pablo Iglesias: “La clave no es un eje derecha-izquierda, sino democracia-dictadura”», andaluces.es, 2014-02-13, http://www.andalucesdiario.es/politica/la-clave-de-este-momento-no-es-un-eje-derecha-izquierda-sino-democracia-dictadura/ .
  7. (Gaztelaniaz)   «Las grietas en el sistema bipartidista y corrupto nos ofrece oportunidades», rebelion.org, 2013-11-25, http://www.rebelion.org/noticia.php?id=177291 .
  8. (Gaztelaniaz)   Elorza, Antonio (2014-05-27), «Pablo Iglesias: videocracia y populismo», elcorreo.com, http://paralalibertad.org/pablo-iglesias-videocracia-y-populismo/ .
  9. (Gaztelaniaz)   «Activistas del 15M y del 22M saludan “con ilusión” la irrupción de Podemos y la caída del bipartidismo», cuartopoder.es, 2014-05-28, http://www.cuartopoder.es/alsoldelacalle/activistas-del-15m-y-del-22m-saludan-con-ilusion-la-irrupcion-de-podemos-y-la-caida-del-bipartidismo/2300 .
  10. (Gaztelaniaz)   Rodríguez, Teresa (2014-04-01), «Es hora de novedades políticas, las necesitamos», Viento Sur, http://www.vientosur.info/spip.php?article8901 .
  11. Podemos-en Facebook orria, 2014-05-28ko argitalpenak.
  12. (Gaztelaniaz)   «La recuperación económica impulsa el voto del PP y hunde más al PSOE»], La Razón, 2014-05-19, http://www.abc.es/espana/20140519/abci-encuesta-europa-201405171900.html .
  13. (Gaztelaniaz)   «Abstención récord y resultado ajustado», El País, 2014-05-18, http://politica.elpais.com/politica/2014/05/17/actualidad/1400354645_373918.html .
  14. (Gaztelaniaz)   «El auge de los minoritarios lastra al PSOE y a su líder», El Mundo, 2014-05-19, http://www.elmundo.es/album/espana/2014/05/19/537908a8e2704ecb7a8b4573.html .
  15. «Podemos-Ahal Duguk gobernatzea du helburu Euskadiko sumindura ikusita», EiTB, 2014-08-28
  16. «Podemosek Espainiako Estatuko alderdi 'demokratikoena' izan nahi du», EiTB, 2014-09-25
  17. «Podemos udal hauteskundeetara ez aurkeztea proposatu du Iglesiasek», EiTB, 2014-09-23
  18. «http://www.eitb.com/eu/albisteak/politika/osoa/2674402/pablo-iglesias--podemosahal-duguren-idazkari-nagusia-izango-da/», EiTB, 2014-10-27
  19. «Idazkari nagusia aukeratzeko prozesua hasiko du gaur Podemosek», EiTB, 2014-10-31
  20. «Federalismoaren aldeko apustua egin du Monederok Sestaon», EiTB, 2014-11-14
  21. «Pablo Iglesias Podemoseko lehen idazkari nagusia, babes zabala jasota», EiTB, 2014-11-15
  22. «Hau da Podemosen Zuzendaritza», EiTB, 2014-11-15
  23. «Konstituzioaren 'ate eta leihoak zabaltzea' proposatu du Iglesiasek», EiTB, 2014-11-17
  24. Jokin Sagarzazu, «Irabazi eta Podemos, espazio berean lehian», Berria, 2014-11-18
  25. David Perez, «Podemos, Nafarroako lehen indar politikoa», EiTB, 2014-11-21
  26. «Podemosekin «negoziatzeko prest» da Araiz, EH Bilduko hautagaia», Berria, 2014-11-23
  27. «Hego Euskal Herrirako proposamena argitzeko eskatu dio Uberak Podemosi», Berria, 2014-11-24
  28. «Podemos hauteskundeetako garailea, 'El Mundo'ren inkestaren arabera», EiTB, 2014-11-24
  29. «‘Irainei’ aurre egiteko mobilizazioa eskatu du Podemosek», EiTB, 2014-11-24
  30. «Akordioak Nafarroan erabakiko direla argitu du Podemosek», Berria, 2014-11-25
  31. «Banku publikoa sortzea proposatu du Podemosek», EiTB, 2014-11-27
  32. Enekoitz Esnaola, «Batzar nagusietara hautesle elkarteen bidez aurkeztea aztertzen ari da Podemos», Berria, 2014-12-06
  33. «Martin kargutik kentzea eska lezake gaur RTVEko Erredakzio Kontseiluak», EiTB, 2014-12-09
  34. «Errejonek kontratuaren lau baldintza hautsi ditu, Werten arabera», EiTB, 2014-12-09
  35. «Pablo Iglesiasen ondasunak: landetxe bat Avilan eta motor bat», EiTB, 2014-12-16

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ahal Dugu Aldatu lotura Wikidatan