Aiaraldea

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Aiaraldea

 Araba

Aiaraldea armarria

Aiaraldea.svg
Azalera 328,12 km²
Biztanleria 34.231 (2010)
Dentsitatea bizt / km²
Udalerriak 5
Herririk handiena Laudio (18.276 biztanle)

Aiaraldea edo Aiarako kuadrilla da Araba osatzen duten zazpi kuadrilla edo eskualdeetako bat, probintziako ipar-mendebaldean eta izen bereko haranean kokatua. Udalerri hauek hartzen ditu: Amurrio, Artziniega, Aiara, Laudio eta Okondo. Guztira 328,12 km² ditu (Arabaren % 10), eta 34.231 biztanle zituen 2010ean (Arabaren % 11).

Nerbioi ibaiaren arroko herriak biltzen ditu batik bat. Bertakoak dira Laudio (hiriburua) eta Amurrio, biztanleria aldetik herrialdeko bigarren eta hirugarren udalerriak, hurrenez hurren.

Udalerriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aiaraldeak bost udalerri biltzen ditu. Eskualdearen azaleraren % 40 Aiarak hartzen badu ere, Aiaraldeko biztanleria oso kontzentratuta dago Laudion eta Amurrion, ondorengo taulan ageri denez.

Udalerria Kontzejuak Alkatea Alkatearen
alderdi politikoa
Biztanleria
(2010)
Biztanleriaren
ehunekoa,
Aiaraldeko
guztizkoan
Lur eremua
(km²)
1 Laudio Natxo Urkixo Bildu 18.420 53,8 37,56
2 Amurrio Aloria
Artomaña
Baranbio
Delika
Larrinbe
Lekamaña
Lezama
Saratxo
Tertanga
Josune Irabien EAJ 10.050 29,3 96,36
3 Aiara Aginaga
Añes
Arespalditza (herriburua)
Beotegi
Erbi
Erretes-Lanteno
Etxegoien
Izoria
Kexaa
Lanteno
Lexartzu
Luiaondo
Luxo
Madaria
Maroño
Menagarai
Menoio
Murga
Olabezar
Opellora
Ozeka
Sanbantone
Soxo
Zuhatza
Josu Artetxe Bildu 2.827 8,3 140,85
4 Artziniega Campijo

Erretes Tutera

Gordeliz

Mendieta

Santa Koloma

Soxoguti

Agurtzane Llano EAJ 1.818 5,3 27,45
5 Okondo Sergio Tato Bildu 1.116 3,3 29,90
Aiaraldea 34.231 100 328,12

Horietaz gain, Bizkaiko Orozko eta Urduña ere Aiaraldekotzat jotzen dira, arrazoi geografiko eta sozialengatik.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aiarako Jaurerriak garrantzi handia izan zuen Erdi Aroan. XIV.-XV. mendeetan, Arabako gainerako lurraldeak bezala, Gaztelako Koroaren menpe geratu zen.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oro har, industriari emandako eskualdea da. Lehen sektoreak ez du pisu handirik, baina Aiaraldea da Arabako Txakolinaren ekoizle nagusia, jatorrizko izendapena 2003tik duena, eta Amurrion daude bailarako bi upelategiak.

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaztelania da nagusi Aiaraldean, baina azken hamarkada hauetan gero eta handiagoa da euskaldunen kopurua. 1996ko datuek adierazten dutenez, urte horretan biztanleen % 58 erdalduna zen. Batez beste, urte hartako erroldak biltzen zituen 33.246 biztanleetatik 6.791 euskalduntzat zuten euren burua, 7.037k ia euskalduntzat -euskara indarberritzen ari den seinale- eta 19.418k erdalduntzat.

Hedabideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Aiaraldea Aldatu lotura Wikidatan