Amaiur

Artikulu hau herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus Amaiur (argipena).

Amaiur
Nafarroa
Amaiurko herrigunearen sarrerako arkudun atea.
Udalerria	Baztan
Amaiur Amaiur Amaiur
Koordenatuak:	43°12′8″N 1°28′44″W
Garaiera	281 m
Biztanleria	284

Amaiur (gaztelaniaz Maya) Baztango iparraldean dagoen herri txikia da, Elizondo eta Urdazubi lotzen dituen N-121 errepidearen erdibidean kokatutakoa, Otsondoko mendatearen hegoaldeko muturrean.

2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 284 biztanle ditu.

Geografia

Herri mugakideak

• Azpilkueta hego-mendebaldean
• Arizkun eta Erratzu hegoaldean
• Urdazubi ipar-mendebaldean

Historia

1522ko uztailaren 15-19an gudu garrantzitsu bat gertatu zen bertan, Amaiurko gazteluaren setioa hain zuzen ere. Orduan, Gaztelako Erresuma eta Nafarroakoa elkarren aurka borrokan egon ziren eta nafarrak saiatu ziren Amaiurko gaztelua eta boterea berreskuratzen, baina gaztelarrekin eginiko akordio baten arabera, Amaiurko alkaideak bere bizia eskaini zuen bere gizonena salbatzearren. Gaztelarrek ez zuten hitzartutako bete, eta Iruñeko kartzelan pozoitua izan zen gazteluko alkaidea.^{[erreferentzia behar]}.

Urte hartako abuztuaren 12an gaztelarrek erre zuten, eta lekua eta historiaren oroigarri 4 mende geroago bertan ipini zuten monolitoa 1922an. Espainiako Bigarren Errepublikaren garaian, 1931ko uztailean, eraso eta suntsitu zuten monumentua, eta azkenik 1982an berreraiki zuten.

Herria 1665ean banandu zen Baztandik, baina 1969an berriro batu egin zen, Baztanera beranduen sartu zen herria izan zelarik.

Demografia eta biztanleria

Amaiurko biztanleria

2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010
264	261	256	257	253	253	259	268	274	282	284

Kultura

Bestak eta ospakizunak

Amaiurko festak abuztuaren 15ean ospatzen dira, Andre Marietan.

Ondasun nabarmenak

• Arretxea jauregia (XVI. mendekoa).
• Borda jauregia (1702).
• Arriada etxea (XVI. mendekoa gutxienez).
• Amaiurko gaztelua oroitzeko monumentua.

Argazki galeria

Herriaren ikuspegia gaztelutik.

Amaiurtar ezagunak

• Jose Maria Gaston, (1821-1882), Espainiako Gorteetako diputatu, Nafarroako probintzia-diputatu, Nafarroako gobernadore zibila, abokatu eta politikaria.
• Jose Maritorena, (1882-1953), bertsolaria.
• Maurizio Elizalde, (1915-1992), txistularia.

Kanpo loturak

• (Euskaraz)(Gaztelaniaz)Amaiur Baztango udal webgunean