Amaya o los vascos en el siglo VIII

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Amaya o los vascos en el siglo VIII
Uncut book p1190369.jpg
Egilea Francisco Navarro Villoslada (1879)
Generoa Fantasiazko eleberri historikoa
Datuak
Jatorrizko izenburua Amaya o los vascos en el siglo VIII
Herrialdea  EH
Orrialdeak 410
Euskaraz
Izenburua Amaia edo euskaldunak VIII. mendean

Amaya o los vascos en el siglo VIII (euskaraz "Amaia edo euskaldunak VIII. mendean") 1879an Francisco Navarro Villosladak idatzitako eleberri historiko erromantikoa da[1].

Argumentua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.

Historia eta kondaira nahastuz, eleberria euskaldun pagano eta kristuek, lehendabiziko Iruñeko erregearen zuzendaritzapean eta lehendabiziko Asturiasko erregea aliatua zutenak, elkarrekin kristautasuna Islamaren aurka defenditzen dute.

Amaya noble kristaua da, Lorea euskalduna eta Ranimiro izeneko jeneral bisigodo errukigabea gurasoak dituena. Amama, berriz, paganoen buruzagia den Amagoya du. Honek Aitorren sekretuak transmititzeko Amaya baino bere beste alabasoa nahiago du. Pacomio judu matxinoa da, musulman, bisigodo eta euskaldunen artean dabilena. Bere semea den Otok, Kantabriako dukea dena, ez du bere jatorria ezagutzen. Honek, nahiz eta Bisigodoen erresuman kargu hona lortu, aitak eta bere aliatuek eman diezaioketen baino kargu hobea nahi du.

Bukaeran, Aitorren sekretua ezagutarazten dute: kristautasuna gomendatzea. Buruzagi pagano gehienek (Amagoyak izan ezik) kristautasunera aldatzen dute. Amayak euskal erresistentziaren buruzagia den Gartzia ezkondu eta biak Nafarroako lehen errege-erregin bilakatzen dira.

Argumentuan zehar zenbait elezahar agertzen dira: Teodosio Goñikoa eta Aralarko San Migelena[2], Caba Rumíarena, Solomonen mahaiarena eta abar.

Eragina[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Literatura munduan Walter Scotten eleberriek Francisco Navarro Villosladaren lanean eragina handia izan bazuten ere, politikoki karlismoak zuen eragin nagusia. Aitorren mitoaren sortzailea, berriz, Agosti Xaho, abertzaletasunaren aurrekaria zena, izan zen.

Hain zen ospetsua eleberria ezen Navarro Villosladak asmaturiko izenak Amaya eta Amagoya, "Amaia"[3] eta "Amagoia"[4] gaur egungo grafian, egun oraindik erabiltzen baitituzte gurasoek bere alabentzat.

Jesus Guridik 1920an "Amaya" izeneko opera egin zuen eleberrian oinarrituta.

Edizioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Navarro Villosladaren istorioaren komiki bertsioa: Amaia. Euskaldunak VIII. Mendean. Ilustratzailea: Rafa Ramos. Itzultzailea: Ipar Alkain. Argitaletxea: Denonartean. 2013. ISBN: 978-84-15756-21-7

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]