Ameriko Vespuzio
Ameriko Vespuzio[1] —jatorriz Amerigo di Vespucci NAF: [/a.m'e.ɾi.ɡo di ves.p'ut.t͡ʃi/]— (Florentzia, Florentziako Errepublika, 1454ko martxoaren 9a[2] - Sevilla, Espainia, 1512ko otsailaren 22a) Gaztelako Koroarentzat eta Portugalentzat lan egin zuen italiar jatorriko nabigatzailea izan zen. Kristobal Kolonek aurkitutako lurrek kontinente berri bat osatzen zutela adierazi lehenengotzat hartu da askotan. Horregatik, Martin Waldseemüller kartografoak 1507an eginiko mapan America idatzi zuen Mundu Berria izendatzeko. Vespuziok bere bidaiez egindako kontakizunak askotan kontraesankorrak dira, hala ere.
Bizitza [aldatu]
Notario baten semea zen. 1478an Frantziara joan zen, enbaxadore zuen osabaren idazkari. 1487an, Medici familiaren zerbitzuan zegoela, Sevillara joan zen, eta Mendebaldeko Indietara zihoazen itsasontzien atontzailea zen Giannotto Berardi merkatariarekin lan egin zuen. 1495ean Berardi hil zenean, Kolonen hirugarren bidaiarako ontzien horniduraz arduratu zen, eta lanbide hark lurralde berriak ezagutzeko sortu zion gogoak itsasketara bultzatu zuen.
Lehen bidaian (1499-1500), Alonso Ojeda eta Juan de la Cosarekin batera, Hegp Amerikako iparraldeko kostaldea aztertu zuen, Orinoco eta Amazonas ibaietako bokaleak esploratu zituen, eta San Agustingo lurmuturrera iritsi zen. Ptolomeoren arabera Asiako ekialde muturra ziren lurraldeetara iritsi zelakoan, Manuel I.a Portugalgo erregeak Moluka uharteetarako igarobideren bat aurkitzeko espedizioa finantza ziezaion lortu zuen.
Hala, bigarren bidaia (1501-1502) Lisboatik abiatuta egin zuen, eta, Brasilgo kostaldetik behera, Patagoniako hegoalderaino iritsi zen. Horrela frogatu zen aurkitutako lurrak kontinente berri bati zegozkiola, ezinezkoa baitzen Asiako penintsula hegoaldera hainbeste luzatzea. Horregatik, Ameriko Vespuzioren omenez, Martin Waldtzemüller alemaniar geografo eta kartografoak bere Cosmographia introductio obran Amerika deitu zion kontinenteari. Historialari batzuen ustez beste bi bidaia egin zituen. 1505etik aurrera Fernando Katolikoaren zerbitzuan lan egin zuen, eta Gaztelako herritartasuna hartu zuen.
Erreferentziak [aldatu]
- Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Izan ere, egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek Creative Commons Aitortu 3.0 Espainia lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
- ↑ EIMAren izen zerrenda
- ↑ Entziklopedia Katolikoaren arabera 1451, Ufficio delle Trattean oinarrituta, Reale Archivio di Stato de Florencia artxiboan gordea.
