Ameriketako Estatu Batuak

Wikipedia(e)tik

AEB orrialdeak hona dakar, esanahi ezberdinentzako ikus AEB (argipena)

Ameriketako Estatu Batuak United States of America
Bandera Armarria
Goiburu nazionala: E Pluribus Unum (1789 - 1956) (Askotik, bat) In God we trust (1956tik orain arte) (Jainkoaz fido gara)
Ereserkia: The Star-Spangled Banner
Hiriburua Koordenatuak	Washington Hiria 38°53′N 77°02′W / 38.883, -77.033 (Ameriketako Estatu Batuak) Koordenatuak: 38°53′N 77°02′W / 38.883, -77.033 (Ameriketako Estatu Batuak)
Hizkuntza ofiziala(k)	Ingelesa1 de facto
Gobernua Presidentea Presidenteordea	Errepublika federala Barack Obama Joe Biden
Independentzia Aldarrikatua Onartua	Erresuma Batutik 1776ko uztailaren 4a 1783ko irailaren 3a
Eremua  - Guztira  - ur %	9.631.418 km² (3.) %4,87
Biztanleria  - Estimaketa (2006)  - Errolda (2000)  - Dentsitatea	298.290.000 (3.) 281.421.906 32 biztanle/km² (140.)
Dirua	Estatubatuar dolarra (USD)
Ordu eremua  - Udan (DST)	UTC (UTC -5tik -10ra) Bai (UTC -4tik -10ra)
Interneteko domeinua	.us
Telefono aurrizkia	+1
Herritarra	estatubatuar
1herrialde osorako ez dago finkatua, estatu bakoitzaren esku baitago hizkuntza ofiziala erabakitzeko ahalmena.

Ameriketako Estatu Batuak (ingelesez United States of America), Ipar Amerikan dagoen 50 estatuz eta barruti batez osaturiko herrialdea da. Bere hiriburua Washington Hiria da edo Washington DC bezala ezaguna ere.

50 estatu horiek errepublika federal bat osatzen dute. 50 estatu horietatik 48 Kanada eta Mexiko artean daude. Estatu horiei «Estatu Batu Kontinentalak» deitzen zaie. Beste biak Hawaii eta Alaska dira. Halaber, baditu beste zenbait dependentzia eta urruneko uharte.

Munduko hirugarren herrialdirik handiena da lur-eremu eta biztanleriari dagokionez. Gaur egun 305 milioi biztanle ditu, 9,83 milioi km²-tan. Gainera, munduko kultur aniztasun gehien eta inmigrazio gehien duen herrialdea da, ondorioz, hizkuntza ugari hitz egiten dira bertan.

Eduki-taula 1 Geografia 2 Fauna eta flora 3 Historia 4 Banaketa administratiboa 4.1 Eskualdeak 5 Ekonomia 6 Garraioa 6.1 Errepideak 6.2 Aireportuak 6.3 Trenez 6.4 Itsasontziz 7 Demografia 7.1 Hizkuntzak 7.2 Hizkuntza indigenak 7.3 Biztanleria 8 Kultura 8.1 Jaiak 8.2 Literatura 8.3 Musika 8.4 Kirolak 9 Gobernua eta hauteskundeak 9.1 Segurtasuna eta Inteligentzia 9.2 Indar armatuak 10 Euskal Diaspora 11 Kanpo loturak

[aldatu] Geografia

Ameriketako Estatu Batuak munduko hirugarren herrialdea da lur eremuari dagokionez, Errusiaren eta Txinaren ondoren, eta ozta-ozta Kanadaren aurretik. Ipar Amerikako herrialde handienak mugakide ditu ekialdean Ozeano Atlantikoa, mendebaldean Ozeano Barea, hegoaldean Mexiko eta Mexikoko Golkoa eta iparraldean Kanada. Alaska estatuak Kanada du ekialdean, Ozeano Barea hegoaldean, Ozeano Artikoa iparraldean eta Beringeko itsasartea mendebaldean. Hawaii estatua Ozeano Bareko uhartedi bat da, kontinentetik hego-mendebaldera.

Ekialdetik mendebalderantz hosto galkorreko basoak, zelaiak, ordokiak eta Mendi Harritsuak aurkituko ditugu, eta hego-mendebaldean basamortuak.

[aldatu] Fauna eta flora

 Sakontzeko, irakurri: Ameriketako Estatu Batuetako flora

 Sakontzeko, irakurri: Ameriketako Estatu Batuetako fauna

[aldatu] Historia

 Sakontzeko, irakurri: Ameriketako Estatu Batuetako historia

Gaur egungo Estatu Batuetako lurraldea Amerikako indiarrek okupatu zuten lehenengo. Ehunka hizkuntza eta kulturakoak ziren, eta arrasto gutxi utzi dute, batez ere herri nomadek.

XVI. eta XVII. mendeetan, Europarekin izandako lehen topaketak kultura talka handia izan ziren, batez ere Espainiarrekin hegoaldean, ingelesekin ekialdean eta frantsesekin iparraldean eta Misisipiren arroan. Ingelesen lehen ezartzea 1607an izan zen, Jamestown herrian (Virginia). Laster, hainbat kolonia ezarri ziren ekialdeko kostaldean (Plymouth, Boston, Salem, Williamsburg). Esklaboak ekarri zituzten, Afrikako jendearen salerosketaren bidez, batez ere hegoaldeko kotoi sailak garatzeko, baina baita era guztietako azpiegiturak eraikitzeko ere. Bertako biztanle indiarrak desagertzeraino hil zituzten, kolonoek ekarritako gaixotasunen epidemiak (baztanga, elgorria) eta haiekin izandako liskar odoltsuak zirela bide. Liskar haietako handienaren aukera hartuz, Europako Zazpi Urteko Gerraren une berean, kolono britainiarrek frantziarren lurraldeen erdia bereganatu zuten, eta halaxe azalera bikoiztu.

1776ko uztailaren 4an, hamahiru kolonia britainiarrek independentzia aldarrikatu zuten Erresuma Batuarengandik (Independentzia Adierazpena). 1787an Ameriketako Estatu Batuetako Konstituzioa onartu zuten, Mendebalde osoko lehena. Bi testu horiek eratu dute estatubatuar nortasuna.

Esklabotzaren auziak eta arazo ekonomikoek Banantze Gerra piztu zuten 1861ean. Baina horrek ez zuen garapen handia galarazi, immigrazioari eta Industria Iraultzari esker, XIX. mendean zehar.

XX. mendean, AEB munduko lehen potentzia ekonomiko, kultural eta politikoa bihurtu zen, batez ere Bigarren Mundu Gerraren ondoren. Gerra Hotza amaitu eta SESB desegin zenez geroztik, AEB munduko superpotentzia bakarra da, batez ere arlo militarrean.

2001. urtean Gizateriaren Historiako atentaturik handiena gertatu zen. Al-Kaidak zenbait hegazkin bahitu zituzten barruan bidaiariak zihoazela, eta Dorre Bikien aurka egin zuten talka. 3.000 hildako egon ziren. Ikusi: 2001eko irailaren 11ko atentatuak

[aldatu] Banaketa administratiboa

 Sakontzeko, irakurri: Ameriketako Estatu Batuen banaketa administratiboa, Ameriketako Estatu Batuetako estatu  eta Ameriketako Estatu Batuetako itsasoz haraindiko uharteak

AEBak 50 estatuz eta barruti federal batez (Columbiako Barrutia) osatuak daude. 48 estatuk (denak, Alaska eta Hawaii izan ezik), kontinenteko estatuak edo lower 48 izenekoak, Ipar Amerikako erdialdea hartzen duten. Alaska beste estatuetatik Kanadak banantzen du. Hawaii, berrogeita hamargarrena, Ozeano Barean dago.

Mapan agertzen diren lurraldeez gain, beste batzuek ere osatzen dituzte AEBak, batez ere Ozeano Bareko eta Karibeko uharte eta atoloiek. 1898tik, armadak Guantanamoko badian (Kuba) itsas base garrantzitsua du.

Alabama Alaska Arizona Arkansas Connecticut Delaware Florida Georgia Hampshire Berria Hawaii Hego Carolina Hego Dakota Idaho

Illinois Indiana Iowa Ipar Carolina Ipar Dakota Kalifornia Kansas Kentucky Kolorado Louisiana Maine Maryland Masachusets

Mendebaldeko Virginia Mexiko Berria Michigan Minesota Misisipi Misuri Montana Nebraska Nevada New Jersey New York Ohio Oklahoma

Oregon Pensilvania Rhode Island Tennessee Texas Utah Vermont Virginia Washington Wisconsin Wyoming

Bestelako lurraldeak: Amerikar Samoa Guam Puerto Rico Iparraldeko Mariana Uharteak Birjina uharte amerikarrak

Uhartedi txikiak: Bajo Nuevo Baker Uhartea Howland Uhartea Jarvis Uhartea Johnston Atoloia Kingman Uharria Midway Atoloia Navassa Uhartea Palmyra Atoloia Serranilla Wake Uhartea

 Zerrenda: Ameriketako Estatu Batuetako hiri nagusien zerrenda

[aldatu] Eskualdeak

Ameriketako Estatu Batuetako gobernuak, eskualde ezberdinetan banatzen du herrialdea, errolda eta beste zenbait biztanleria datuetarako. 4 eskualdetan banatzen du herrialdea eta hauek 9 azpieskualdeetan.

• Ipar-ekialdea: Ingalaterra Berria eta Erdialde Atlantikoko Estatuak.
• Mendebaldeko Erdialdea: Ipar-ekialde Erdialdeko Estatuak eta Ipar-mendebaldeko Erdialdeko Estatuak.
• Hegoaldea: Hegoaldeko Estatu Atlantikoak, Hego-ekialde Erdialdeko Estatuak eta Hego-mendebalde Erdialdeko Estatuak.
• Mendebaldeko Estatu Batuak: Mendialdeko Estatuak eta Pazifikoko Estatuak.

[aldatu] Ekonomia

[aldatu] Garraioa

Herrialde hau izugarrizko lur eremua handiak dituenez, oso garrantzitsua da garraiorako azpiegitura egokiak izatea. Horregatik herrialde honetan zehar ibiltzeko errepide, aireportu, trenbide eta itsas zerbitzuak oso garrantzitsuak dira. Garraioari loturik ardura guztiak Garraiobide Sailak ditu, segurtasun izan ezik, azken hau Segurtasun Nazionalerako Sailak kudeatzen baitu.

Garraio mota	Bidaiari-miliak (milioika)	Ehunekoa
Errepidez - guztira	4,884,557	88.79%
auto eta motorraz	4,520,810	82.18%
Kamioiez	222,836	4.05%
Autobusez	162,908	2.96%
Hegazkinez	583,689	10.61%
Trenez - guztira	30,972	0.56%
Joan-etorriak	16,118	0.29%
Lanera joatea	9,473	0.17%
Aldirikoak	5,381	0.10%
Bestelakoak (adib. ferryak)	2,091	0.04%
Iturria: 2005eko Garraiobide Estatistika Bulegoak emanda.

[aldatu] Errepideak

Estatuarteko autobideak (Garrantzitsuenak gorriz)
4	5	8	10	12	15	16	17	19	20	22	24	25	26	27	29	30
35	37	39	40	43	44	45	49	55	57	59	64	65	66	68	69
70	71	72	73	74	75	76 (M)		76 (E)		77	78	79	80	81	82
83	84 (M)		84 (E)		85	86 (M)		86 (E)		87	88 (M)		88 (E)		89	90
91	93	94	95	96	97	99	(238)		H-1		H-2		H-3
Bestelakoak			A-1		A-2		A-3		A-4		PRI-1		PRI-2		PRI-3

AEBetan oso garrantzitsuak dira errepideak, hauen bitartez egiten baita garraio guztiaren ia %90a. Horregatik, 1950an, lehenengo estatuarteko autobideak edo Interstate highway eraikitzen hasi ziren. Horretarako herrialde osoan zehar autobide sare bat sortu beharra izan zuten, garai hartan zeuden auto kopuru handiari aurre egiteko. Orduan Estatuarteko Autobide Sarea edo Interstate Highway System sortu zuten, herrialdeko autobide guztiak kudeatzeko. Garrantzitsuena Interstate 95 da.

Autobide edo Interstate sarea

Autobide baten seinalearen adibidea

Nahiz eta estatuarteko autobideak garrantzitsuenak diren, badaude beste autobide mota batzuk:

• Autobide amerikarrak: Bigarren mailako autobideak dira.
• Estatu autobidea: Estatu bakoitzak duen berezko autobideak dira.
• Konderriko autobideak: Hauek konderrietan dauden autobide txikiak dira gehienbat.

[aldatu] Aireportuak

Aireportuak garrantzia izugarria dua Ameriketako Estatu Batuetan. Munduko 30 aireportu erabilienetatik, 17 herrialde honetan daude. Halaber, munduko lehena Hartsfield-Jackson Nazioarteko Aireportua da. Hain herrialde handia denez, asko bidaiatzen da hegazkinez, nahiz oporretarako edo negoziorako. Ameriketako Estatu Batuetako aireportuen kudeaketaz Federal Aviation Administration agentzia federala arduratzen da, gainera, irailaren 11ko atentatuen ondoren, aireportuetako segurtasun indarrak izugarri sendotu zituzten.

Herrialdeko airelinea garrantzitsuenak Delta Air Lines eta American Airlines dira.

• Aireportuak: 14,893 (2005)
• Asfaltatutako lurreratze-pistak dituzten aireportuak: 5,174
• Asfaltatu gabeak: 9,398
• Heliportuak: 118 (1999)

AEBetako aireportu garrantzitsuenak (2008)

	Aireportua	Kokapena
1.	Hartsfield-Jackson Nazioarteko Aireportua	Atlanta, Georgia
2.	O'Hare Nazioarteko Aireportua	Chicago, Illinois
3.	Los Angeles Nazioarteko Aireportua	Los Angeles, Kalifornia
4.	Dallas-Fort Worth Nazioarteko Aireportua	Dallas/Fort Worth, Texas
5.	Denver Nazioarteko Aireportua	Denver, Kolorado

[aldatu] Trenez

Ameriketako Estatu Batuetan XX. mendeko erdira arte, trena zen garraiobiderik ezagunena eta erabiliena. Urte batzuen ondoren, hegazkin eta estatuarteko autobideen booma gertatu zenean, tren bidezko garraio izugarri gutxitu zen. Gaur egun gutxi erabiltzen den garraio izan arren, gobernuak tren-sare nazional bat mantentzen du hiri nagusienen artean, adibidez New York, Washington Hiria, Boston, Chicagoren artean. Herrialdeak baditu beste inguruko herrialdeekin trenbide-loturak:

• - Kanadarekin bai, New York eta Montreal alde batetik; Seattle eta Vancouver beste aldetik.
• - Mexikorekin bai, El Pasotik Chihuahuara.
• - Kubarekin ez, Estatu Batuen bahituraren ostean, Florida eta Habana arteko trenbide guztiak moztu ziren.
• - Errusiarekin ez, nahiz eta trenbide bat proposatu den.

[aldatu] Itsasontziz

Herrialdeak itsas portuek garrantzi handia dute merkataritza garraiorako. Horregatik, Munduko 20 portu garrantzitsuenen artean AEBetako bi ditugu: Hego Louisiana eta Houstonekoa, Texasen.

[aldatu] Demografia

Herrialdea aberats-aberatsa da etnia eta arraza taldeen aldetik. Izan ere, europar jatorria dutenez gain, afroamerikarrak, latinoamerikarrak eta asiarrak oso talde garrantzitsuak dira, beste hainbaten artean.

Halaber, europarrak iritsi baino lehen, herri amerindiarrak bizi ziren lurraldean, besteak beste siouxak, txeroki eta komantxeak, gaur egun oso egoera gutxitu eta baztertuan daudenak.

Azkenik, aipagarria da Euskal Diasporak herrialde honetan daukan presentzia, hainbat euskal-etxe baitago barreiatuta North American Basque Organizations (NABO) erakundeak batuta.

[aldatu] Hizkuntzak

Ameriketako Estatu Batuetako hizkuntza nagusia ingelesa da. Biztanleria osoak hitz egiten du hizkuntza hau. Hala ere, herrialde honetan ez dago hizkuntza ofizialik, ingelesa de facto baita ofiziala.

Bigarren hizkuntzarik mintzatuena aldiz, gaztelania da, eta hirugarrena txinera. 2005ean %81ak ingelesa hitz egiten zuen etxean eta gaztelania %12ak. Gaur egun, gaztelania da AEBetako eskoletan bigarren hizkuntza bezala gehien erakusten dena. Gaztelania gehienbat hegoaldean hitz egiten da Mexikoren gertutasunagatik.

Nahiz eta ingelesa "berez ofiziala" izan, Hawaiin hawaiiera ere ofiziala da. Louisianako estatuan ere frantsesa da ofiziala ingelesarekin batera. Estatu Batu Kontinentaletatik kanpo, Puerto Rico eta Guamen gaztelania da nagusi eta ofiziala, eta beste uharteetan bertako hizkuntzak ere onartzen dira.

[aldatu] Hizkuntza indigenak

Estatu Batuetako amerindiarrek ere beraien hizkuntza mantentzen dituzte, baina hiztun oso gutxirekin eta duela 2 menderekin alderatuta, hizkuntza indigenetako asko desagertu egin dira gaur egun. Hauek dira hizkuntza indigeneetan nagusienak: Navajo, Dakota, Erdialdeko alaskar Yup'ik, Txeroki, Mendebaldeko apatxe, Piman, Txoctaw, Keres, Zuni, Ojibwe

[aldatu] Biztanleria

 Zerrenda: Ameriketako Estatu Batuetako hiri nagusien zerrenda

Biztanleria datu orokorrak (2009 est.)
Herrialdea	Biztanleria	Dentsitatea	Hiririk handiena	Biztanleria
Ameriketako Estatu Batuak	306.070.000	31 biz/km2	New York	8.250.567

Hiri nagusiak
Postua	Hiria	Estatua	Bizt.	Metropoliar gunea	Metr. guneko bizt.	Eskualdea	New York City Los Angeles
1	New York Hiria	New York	8,250,567	1	18,818,536	Ipar-ekialdea
2	Los Angeles	Kalifornia	3,849,378	2	12,950,129	Mendebaldea
3	Chicago	Illinois	2,833,321	3	9,505,748	Mendebalde Erdialdea
4	Houston	Texas	2,169,248	6	5,539,949	Hegoaldea
5	Phoenix	Arizona	1,512,986	13	4,039,182	Mendebaldea
6	Philadelphia	Pennsylvania	1,448,394	5	5,826,742	Ipar-ekialdea
7	San Antonio	Texas	1,296,682	29	1,942,217	Hegoaldea
8	San Diego	Kalifornia	1,256,951	17	2,941,454	Mendebaldea
9	Dallas	Texas	1,232,940	4	6,003,967	Hegoaldea
10	San Jose	Kalifornia	929,936	30	1,787,123	Mendebaldea
2006ko Errolda Bulegoaren arabera

[aldatu] Kultura

[aldatu] Jaiak

Jaiegunak

Data	Izena euskaraz	Bertako izena
Urtarrilaren 1a	Urte Berria Eguna	New Year's Day
Urtarrileko 3. astelehena	Martin Luther Kingen Eguna	Martin Luther King, Jr. Day
Otsaileko 3. astelehena	Presidenteen Eguna	Presidents' Day
Maiatzeko 2. igandea	Amaren Eguna	Mother's Day
Maiatzeko azken astelehena	Gomutazko Eguna	Memorial Day
Ekaineko 3. igandea	Aitaren Eguna	Father's Day
Uztailaren 4a	Indepentziaren Eguna	Independence Day
Iraileko 1. astelehena	Lanaren Eguna	Labor Day
Urriko 2. astelehena	Arrazaren Eguna	Columbus Day
Urriaren 31a	Sorginen Gaua	Halloween
Azaroaren 11a	Beteranoen Eguna	Veterans' Day
Azaroko 4. osteguna	Eskerrak Emateko Eguna	Thanksgiving
Abenduaren 25a	Eguberria	Christmas

[aldatu] Literatura

• Literatura amerikarra.

[aldatu] Musika

• Musika amerikarra
  • Musika klasikoa: John Cage
  • XX-XXI. mendeko musika taldeak: The Monkeys, The Beach Boys, The Doors, The Velvet Underground, Sonic Youth, Nirvana, The Strokes, Enon eta Dinosaur Jr., besteak beste.

[aldatu] Kirolak

Beisbol, saskibaloia eta futbol amerikarra kirolik jarraituenak dira. Oso ezaguna da mundu mailan NBA saskibaloi liga, esate baterako.

Bestela, AEBetako Irekia tenis txapelketa prestigioduna da halaber.

[aldatu] Gobernua eta hauteskundeak

 Sakontzeko, irakurri: Ameriketako Estatu Batuetako gobernu sailak, Ameriketako Estatu Batuetako gobernua  eta 2008ko Ameriketako Estatu Batuetako hauteskundeak

Ameriketako Estatu Batuetako Gobernua, konstituzio estatubatuarrak ezarria, 50 estatu, Columbiako Barrutia, Puerto Rico, Birjina uharte amerikarrak, Amerikar Samoa, Iparraldeko Mariana Uharteak eta Guameko uharteek osatzen dute errepublika federala da.

Ameriketako Estatu Batuetako gobernu federalaren tamainu eta botereengatik, munduko botere handienetako gobernu bezala ezagutzen da. Horregatik, Herrialdeko presidentea munduko pertsonarik boteretsuenetarikoa bezala ezagutzen da.

[aldatu] Segurtasuna eta Inteligentzia

 Sakontzeko, irakurri: Polizia Ameriketako Estatu Batuetan eta Ameriketako Estatu Batuetako Segurtasun Nazionalerako Saila

Segurtasun indarrak Ameriketako Estatu Batuetan justizia kriminalaren sistemako hiru osagaietako bat da kartzela eta auzitegi sistemekin batera. Herrialdean 5 maila ezberdinetako polizia agentziak daude: federalak, estatukoak, konderrikoak, udalerrikoak eta polizia talde bereziak.

[aldatu] Indar armatuak

 Sakontzeko, irakurri: Ameriketako Estatu Batuetako Indar Armatuak, Ameriketako Estatu Batuetako Defentsa Saila  eta Pentagonoa

Indar Armatuak, zuzenean Defentsa Sailaren ardurapean daude eta 5 gorputz edo armadatan banatzen dira.

[aldatu] Euskal Diaspora

Artikulu nagusia: Ameriketako Estatu Batuetako euskaldunak

Ameriketako Estatu Batuetako euskal erakunde, euskal etxe, talde, unibertsitate ezberdinen webguneetarako loturak:

• Center for Basque Studies (Reno)
• Cenarrusa Center for Basque Studies (Boise)
• Society of Basque Studies in America
• Basque Educational Organization (BEO)
• Basque Museum & Cultural Center, Boise, ID
• Basque Associations of Boise, Idaho
• Boise Basque Center
• Txoko Ona Basque Club, Homedale, ID
• Oinkari Basque Dancers, Boise, ID
• Gauden Bat, Chino, CA
• Chino Basque Club, Chino, CA
• Kern County Basque Club, Bakersfield, CA
• San Francisco Basque Club
• San Francisco Basque Cultural Center
• Seattle Euskal Etxea
• Eusko Etxea of New York, NY
• Alkartasuna Basque Club, Rock Springs, WY
• Ontario Basque Club, Ontario, OR
• Elko Basque Club, Elko, NV
• Zazpiak Bat Basque Club, Reno, NV
• Zenbat Gara Dantzari Taldea, Reno, NV
• Basque Club of Utah, Salt Lake City, UT
• Washington, DC Euskal Etxea / Basque Club (DC)
• Colorado Euskal Etxea
• New Mexico Euskal Etxea

[aldatu] Kanpo loturak

Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz: Ameriketako Estatu Batuak

• Etxe Zuriaren webgunea (Ingelesez) (Gaztelaniaz)
• Ordezkarien Etxea (Ingelesez)
• Senatua (Ingelesez)
• Ameriketako Estatu Batuetako Gobernuaren webgunea (Ingelesez) (Gaztelaniaz)
• CIA - World Factbook Geografia, biztanleria, politika eta ekonomia datuak (Ingelesez)

Wikiproiektu bat abian da Ameriketako Estatu Batuak gaiari buruz.

Wikipedian atari bat dago honi buruz: Ameriketako Estatu Batuak

Ameriketako Estatu Batuetako Gobernua
Botere betearazlea	Presidentea: Barack Obama | Presidenteordea: Joe Biden | Gobernu sailak
Botere legegilea	Kongresua | Ordezkarien Etxea | Senatua
Botere judiziala	Konstituzioa | Justizia Saila | Gorte Gorena | Fiskal Nagusia | Prokuradore Nagusia
Segurtasuna	Estatu Poliziak | FBI | CIA | Segurtasun Nazionalerako Saila | Indar Armatuak

Amerikako herrialde eta lurraldeak
Ipar Amerika eta Karibea	Estatu burujabeak: Ameriketako Estatu Batuak • Antigua eta Barbuda • Bahamak • Barbados • Belize • Costa Rica • Kuba • Dominika • Dominikar Errepublika • El Salvador • Grenada • Guatemala • Haiti • Honduras • Jamaika • Kanada • Mexiko • Nikaragua • Panama • Saint Kitts eta Nevis • Santa Luzia • Saint Vincent eta Grenadinak • Trinidad eta Tobago Dependentziak: Groenlandia (Danimarka) • Guadalupe ∙ Martinika ∙ Saint Barthelemy ∙ Saint Martin ∙ Saint Pierre eta Mikelune (Frantzia) • Aruba · Holandarren Antillak (Herbehereak) • Angila · Bermuda · Birjina uharte britainiarrak · Kaiman uharteak · Montserrat · Turks eta Caicos uharteak (Erresuma Batua) • Puerto Rico · Birjina uharte amerikarrak (Ameriketako Estatu Batuak)	Hego Amerika	Estatu burujabeak: Argentina • Bolivia • Brasil • Txile • Kolonbia • Ekuador • Guyana • Paraguai • Peru • Surinam • Uruguai • Venezuela Dependentziak: Frantziar Guyana (Frantzia) • Falkland Uharteak (Erresuma Batua)