Ameriketako Estatu Batuetako euskaldunak

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Ameriketako Estatu Batuetako euskaldunak
Florence Bascom.jpg
Joseiturbi.jpgJGcolorpress.jpg
Florence Bascom
Jose IturbiJohn Garamendi
Biztanleak guztira 57.793
Biztanleria nabarmena duten eskualdeak Kalifornia: 20.868
Idaho: 6.637
Nevada: 6.096
Washington: 2.665
Oregon: 2.627
Hizkuntza Amerikar ingeles, euskara, gaztelania eta frantses
Erlijioa Gehiengo katolikoa, gutxiengo sekularizatua
Zerikusia duten beste giza taldeak Euskaldunak

Ameriketako Estatu Batuetako euskaldunak edo amerikanuak (ingelesez Basque Americans) euskal jatorriko hiritar estatubatuarrak dira. Estatu Batuetako 2000ko erroldaren arabera, 57.793 estatubatuarrek alde bateko edota euskal jatorri osoa dute. Amerikar euskaldun gehien dituzten estatuak Kalifornia (20.868), Idaho (6.637), Nevada (6.096), Washington (2.665) eta Oregon (2.627) dira.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lehen Gerra Karlistaren ondorengo hamarkadetan, 1840 eta 1860 arteko urteetan Euskal Herritik Ipar Amerikara gertatutako emigrazio mugimendu handienak gertatu ziren. 1895ean 10.000 euskal-amerikar inguru zeuden estimazioen arabera, eta gehienak herrialdeko mendebaldean bizi ziren, artzaintza lanbiderik ohikoenen artean egonda.

1913an lehenengo euskal etxea sortu zuten New Yorken, eta mendeak aurrera egin ahala gero eta gehiago etorri ziren atzetik, gaur egun 50 inguru izatera iritsi arte. NABO edo "North American Basque Organizations" elkartea zentro horiek guztiak nolabait batzeko helburuarekin.

Euskal estatubatuar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Euskal estatubatuar ezagunen zerrenda

Euskal estatubatuar ezagunen zerrenda luzea da, eta izen-abizen horien guztien artean azpimarratu ditzakegu John Sevier (1745-1815) Tennesseeko lehen gobernadorea, Jose Iturbi (1895-1980) musikagilea, Frenchy Bordagaray (1910-2001) beisbol-jokalaria, Pete T. Cenarrusa (1917-) Idahoko Estatuaren Idazkari ohia, Paul Laxalt (1922-) Ameriketako Estatu Batuetako Senataria, John Garamendi (1945-) Kaliforniako gobernadoreordea, Ben Ysursa (1949-) gaur egungo Idahoko Estatuaren Idazkaria, John Etchemendy (1952-) Stanfordeko Unibertsitateko nagusia, Joe Ansolabehere (1959-) animazio-gidoilari eta ekoizlea, David H. Bieter (1959-) Boiseko (Idaho) alkatea eta Adam Archuleta (1977-), NFLko jokalaria, beste askoren artean.

"Amerikanuak"[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal Jaialdia EEBBko Nevada estatuko Winnemucca udalerrian.

Amerikanuak izeneko dokumentala (Berde Produkzioak, 2009) egin zuten AEBetara joandako euskaldunen testigantzak jasoz, gaur egun egindako elkarrizketen bidez eta "Audience" musika talde gernikarrak soinu banda egin zuelarik.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]