Anjel Lertxundi

Anjel Lertxundi

Datu pertsonalak
Izen osoa	Anjel Lertxundi Esnal
Ezizena	Andu, Iñaki Aldai
Jaio	1948ko martxoaren 5a
	Orio, Gipuzkoa (Euskal Herria)

Anjel Lertxundi Esnal edo Andu Lertxundi (Orio, Gipuzkoa, 1948ko martxoaren 5a - ) euskal idazlerik oparoenetarikoa da.

Maisu eta Filosofia eta Letra ikasketak egin zituen Donostian, Erroman eta Valentzian. Irakasle izan zen Zarauzko Salbatore Mitxelena Ikastolan, eta bertako zuzendari lau urtez. Zarautzen bertan bizi da umetatik.

Produkzio handiko idazlea, literaturaren alor guztiak jorratu ditu, eleberri eta ipuinetatik hasi eta itzulpen eta saiakerara, haur eta gazte literatura ahaztu gabe. Zinemaren munduan ere murgildu da, bi pelikula zuzenduz: 1984an "Hamaseigarrenean, aidanez" (izen bereko bere liburuan oinarriturik) eta 1987an "Kareletik". Honetaz gain, hainbat hedabidetan kolaboratu du, tartean Berria egunkarian.

Euskal Idazleen Elkartearen sorreran, 1982an, erakundearen presidente izendatu zuten, eta kargu hartan egon zen 1985 arte.

Hitz-jokoen zalea, hiztegia iraultzeko eta aberasteko bultzatzaile nekaezina da. Euskaltzain urgazlea da, eta euskaltzain oso izendatzeko proposatu dute. Euskarak duen idazle onenetakoa da Lertxundi, eta ofizio handienetakoa.

Andu, aitaren baserriaren izena, eta Iñaki Aldai ezizenak erabili izan ditu.

2010ean Espainiako Literatura Sari Nazionala irabazi du, saiakera arloan, Eskarmentuaren paperak lanarekin.

Idazlanak

Haur eta gazte literatura

• Portzelanazko irudiak 1981, Erein
• Tristeak kontsolatzeko makina 1981, Erein
• Gizon kabalen piurak 1982, Erein
• Eskiatzaile herrenaren kasua 1988, Erein
• Estalaktita rockeroaren kasua 1988, Erein
• Kaxkajo bahituaren kasua 1988, Erein
• Paris de la France-ko pateen kasua 1988, Erein
• Alarguntsa sikodelikoaren kasua 1989, Erein
• Sardina ezpain gorriaren kasua 1989, Erein
• Peru eta Marixe, mila eta bat komerixe 1993, Erein
• Tresak eta kordelak 1993, Zarauzko Udala
• Lehorreko koadernoa 1998, Alberdania
• Nire kuleroak 1999, Elkar
• Muxubero, mon amour 2000, Elkar

Narrazioak

• Hunik arrats artean 1970, Lur
• Aise eman zenidan eskua 1980, Erein
• Urtero da aurten 1984, Erein
• Lurrak berdinduko nau 1990, Erein
• Piztiaren izena 1995, Alberdania

Eleberriak

• Ajea du Urturik 1971, Gero Mensajero
• Goiko kale 1973, Gero Mensajero
• Hamaseigarrenean, aidanez 1983, Erein
• Tobacco days 1987, Erein
• Carla 1989, Erein
• Kapitain frakasa 1991, Erein
• Otto Pette (Hilean bizian bezala) 1994, Alberdania
• Azkenaz beste 1996, Alberdania
• Argizariaren egunak 1998, Alberdania
• Zorion perfektua 2002, Alberdania
• Konpainia noblean 2004, Alberdania
• Ihes betea 2006, Alberdania
• Zoaz infernura, laztana 2008, Alberdania

Saioak

• Gaurko literatura 1968, Donostiako Apaizgaitegia
• Pio Baroja 1972, Gero Mensajero
• Xabier Lizardi, olerkari eta prosista 1974, Jakin
• Haur literaturaz 1982, Erein
• Letrak kalekantoitik 1996, Alberdania
• Munduaren neurriak 1998, BBK eta Ikeder
• Gogoa zubi 1999, Alberdania
• Muga-mugako zirriborroak (Edo pipiñoen kanpaina baten lehendabiziko zirriborroak) 1999, KM
• Mentura dugun artean 2001, Alberdania
• Eskarmentuaren paperak 2010, Alberdania

Itzulpenak

• Urrezko Astoa; Luzio Apuleio 1996, Ibaizabal

Bidaiak

• Italia, bizitza lanbide 2004, Alberdania / Berria

Biografiak

• Martin Ugalde, leialtasun baten historia 1997, Andoaingo udala

Sariak

• 1983ko Kritika Saria, Hamaseigarrenean, aidanez liburuarengatik.
• 1991ko Kritika Saria, Kapitain Frakasa liburuarengatik.
• 1999ko Euskadi Saria, Argizariaren egunak liburuarengatik.
• 2010eko Espainiako Literatur Sari Nazionala, saiakera alorrean, Eskarmentuaren paperak liburuagatik (gaztelaniaz Vida y otras dudas du izenburua). Gainera, 1994ko finalisten artean ere izan zen, Otto Pette eleberriarengatik.

Internet

Anjel Lertxundi ez da teknofiloa, baina hasiera-hasieratik garrantzi handia eman dio Interneti. Euskal idazleen artean, bera izango da eremu horretan gehien nabarmendu den euskal idazleetariko bat.

Bloga

"Hitz beste" izeneko blog pertsonala dauka idazleak Berria.inforen webgunean. Blog horretan, Anjel Lertxundik argitaratzen du egunero Berria egunkarian idazten duen zutabea, Hitz beste, baina blogean idazleak atal bat gehitzen dio zutabeari, post scriptum bat, eta hor Lertxundik azaldu ohi du zelan idatzi duen zutabe bakoitza, zergatik aukeratu dituen hitz edo adierazpide batzuk eta ez besteak, alegia, azaltzen ditu bere idazkuntzaren nondik norakoak.

Hitz asmatzaile

Hainbat hitz asmatu ditu Anjel Lertxundik, Internetekin lotutakoak, eta hitz horiek bidea egin dute sarean:

• 8. probintzia. Berak izendatu zuen lehen aldiz “8. probintzia” esaldia (Internet, euskararentzat), adierazteko zer garrantzi duen Internetek euskararentzat.
• Sarelari. Horrela deitu zien Lertxundik internautei, alegia, Interneten nabigatzen dutenei.
• Informazio batzaile. Berak proposatu zuen izen hori Aurki.com, Bloglines eta antzeko aplikazioentzat. Horrela azaldu zuen proposamena: "Hona agregatzaile batek betetzen dituen lanak: aurkitu, jaso, bildu; elkartu; sakabanaturik zeudenak, antolatu eta elkarren ondoan jarri; erantsi… Hiztegian bada horiek guztiak biltzen dituen aditz bat: Batu: aurkitu. Batu: jaso, bildu. Batu: elkartu. Batu: sakabanaturik zeudenak, antolatu eta elkarren ondoan jarri. Batu: erantsi ‘Batzaile" hitzak, esanahiari dagokionez, primeran ordezka dezake "agregatzaile". Polita den ala ez, estetika gaitzetsi gabe ere, nik uste dut halako hitzek praktikoak eta argiak izan behar dutela. (…) Hor dauzkagu boto-batzailea edo ontto-batzailea bezalako hitzak. Udalakoak astaputz-batzaileak omen dira Azkuek dionez… "Nik egunero begiratzen diot aurki batzaileari’”.

Ikus, gainera

• Euskarazko literatura
• Gipuzkoako idazleak

Kanpo loturak

• (Euskaraz) Literaturaren Zubitegian
• (Euskaraz) Blog pertsonala
• (Euskaraz) Anjel Lertxundi: "Biktimak izan gara eta biktimak gara euskaldunok, baina baita borrero ere" Elkarrizketa Argia astekarian (2007-02-25)
• (Euskaraz) Anjel Lertxundi: "Perfekzioa faxista omen duk" Elkarrizketa Argia astekarian (2011-10-09)