Antzin

Antzin
Nafarroa
Izen ofiziala	Ancín <> Antzin
Estatua Erkidegoa Merindadea Eskualdea	Espainia Nafarroako Foru Erkidegoa Lizarrako merindadea Lizarrerria
Alkatea	Javier Dallo Díaz de Zerio (Lazagorri, indep.)
Herritarra	antzindar
Koordenatuak	42°39′22″N 2°11′20″W
Eremua	8,80 km2
Garaiera	488 m
Distantzia	60 km Iruñera
Posta kodea	31281
Biztanleria	374 bizt. (2012)
Dentsitatea	42,5 bizt./km²
http://www.ancin-antzin.org/

Antzin Nafarroako udalerria da. 2012ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 374 biztanle ditu. Bi herrik osatzen dute udalerri hau, Antzinek eta Mendilibarrik.

Inguru naturala eta kokapena

Herria, Nafarroako hiriburutik 60 kilometrora dago, Lizarrako merindadearen mendebaldean. Herria, NA-132A errepideak zeharkatzen du Murieta-Acedoko norabidean.

Antzinek, Murietarekin egiten du muga ekialdean, Mendazarekin mendebaldean, Lokizgo mendizerrarekin iparraldean, eta Legaria eta Piedramillerarekin hegoaldean.

Klima eta landaredia

Antzinek klima mediterraniarra eta azpimediterraniarraren arteko trantsiziozko klima dauka. Uda garaian bi hilabete lehor izaten dira, eta prezipitazioak udaberri eta udazkenean pilatzen diren arren, urteko batez besteko prezipitazioak ez dira klima mediterraniarrean bezain urriak, 700-800mm inguru Antzinen. Batez-besteko tenperatura 10 eta 12 gradu artekoa da.

Nekazaritzaren eragina dela eta, jatorrizko basoen azalera ia guztia galdu da gaur egun.

Estazio meteorologikoa

Herrigunearen kanpoaldean, Valdegako lur ureztagarrietatik gertu, eta itsasoaren mailatik 469 metrora, Nafarroako gobernuak jarritako estazio meteorologikoa dago.

Historia

Herriaren historiari buruzko datuak urriak dira. XIII. mendean Antzin Berruezako eskualdeko herrietako bat zen, baina XIV. mendean Antzin, Ega haranari gehitu zitzaion. Erdi Arotik XIX. mendera arte jaurerri izan zen, eta 1846ean independentzia eskuratu zuen, udaletxe propioa lortuz.

XIX. mendearen erdialdean eginiko erreforma administratiboan, Mendilibarri izeneko kontzejua ere Antzini batu zitzaion. Erdi Aroko dokumentuetan Mendiriberri eta Mendiliberr izenekin ere aipatzen da. Mendilibarri, Antzinen moduan, Ega haraneko udalerri izan zen XIX. mendera arte.

Ondarea

San Fausto eliza

Antzingo San Fausto eliza, estilo gotiko-pizkundetarrekoa da. XVI. mendean eraiki eta XVIII. mendean handitu zen, sakristia eta elizaren goikaldea zaharberrituz. Lau zatitan banaturiko nabe bakarra dauka. Erretaula nagusia, estilo neo-gotikokoa, jatorrizko erretaula erromanista ordezkatzeko egin zuen Troasko Juan lizarrarak.

Eliza barruan Erdi Aroko bataiarri bat ageri da.

San Roman baseliza eta tren geltokia

Estilo modernoko eraikin txiki eta karratua da. Antzina hondatutako baseliza baten arrastoen gainean eraiki zen eta barruan Karmengo Ama Birjinaren irudia eta San Romanen margolana daude. Baselizaren ondoan, XIX. mendearen amaieran eraikitako burdinbidearen geltokia dago. Anglo-Vasco-Navarro trenbidea bertan behera geratu zenetik, geltokia udalaren eraikintzat erabiltzen da.

Geltokia, bigarren mailakoa izan arren, dorre karratuaren itxura dauka. Beheko solairuan biltegia, bulegoak eta txarteldegia zeuden, eta goiko solairuetan etxebizitzak. Geltokia 1925ean eraiki zuen Tomas Urbinak, eta lanek 58.842 pezetako kostua izan zuten.

Zubia

Antzingo udalerrian 1870eko lau arku dituen harlankaitzezko harrizko zubi bat dago. Ondorengo hamarkadetan, porlanezko egiturarekin berriztutakoa.

Demografia

Antzingo biztanleria

1897	1900	1910	1920	1930	1940	1950	1960	1970	1981	1991	2001	2006
309	311	339	360	460	518	483	473	354	307	293	364	373

2008ko erroldaren arabera, 59 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %16,39a (Nafarroako batez bestekoaren gainetik).

Garraiobide eta azpiegiturak

Autobus garraioa

La Estellesa eta Pinedo autobus konpainiek, Lizarra eta Iruñarekiko autobus zerbitzua eskaintzen dute.

La Estellesa autobus konpainiak esaterako Aguilar Kodes eta Iruñea bitarteko autobus linea ustiatzen du. Lineak bi zerbitzu dauzka Aguilar Kodesko norantzan eta lau zerbitzu kontrako norabidean. Linearen ibilbidea honakoa da:

• Aguilar Kodes - Cabredo - Marañon - Genevilla - Zuñiga - Antzin - Murieta - Lizarra - Villatuerta - Zirauki - Mañeru - Gares - Obanos - Legarda - Zizur Nagusia eta Iruñea

Goi-tentsio dorreak

2003an elektrizitatearen Espainiako kudeatzaile publikoa den Red Eléctricak Castejón eta Gasteiz artean 400.000 volteko goi-tentsio linea bat eraikitzeko proiektua proposatu zuen. Proiektu horren arabera 46 metroko goi-tentsio dorreak eraikiko ziren Lizarraldeko hainbat udalerri zeharkatuz. 2008an proiektuaren aurkako talde bat sortu zen, eta 2010eko urtarrilaren 31n proiektuaren inguruko bozketa antolatu zen Arabako bost herri eta Nafarroako hogei herritan. Ezezko botoak %98,9 izan ziren.

Kirolak

Antzinek kiroldegia, estalitako eta ageriko frontoia, futbol zelaia, eta udal piszinak dauzka.

Hezkuntza

• San Fausto Ikastetxe publikoa

Politika

Alkateak

Alkateen zerrenda

1979-1983
1983-1987
1987-1991
1991-1995	José Antonio Martínez Dallo	Agrupación Independiente de Ancín
1995-1999	Luis Javier San Félix Dallo	Agrupación Independiente de Ancín
1999-2003	Jon Iriberri Berroztegieta	Agrupación Fuente del Encino-Los Verdes
2003-2007	Javier Ibáñez Iriarte	Candidatura Independiente Ancín
2007-2009	Javier Ibáñez Iriarte	Iraldea
2009-2011	Francisco Javier Lizarraga Mansoa	Iraldea
2011-	Javier Dallo Díaz de Zerio	Lazagorri

Udal hauteskundeak

Antzingo alkatea "Agrupación Independiente Iraldea (AII)" herri ekimeneko Javier Ibáñez Iriarte atera zen 2007ko udal hauteskundeetan. Udaleko zazpi zinegotziak lortu zituen taldeak, eta hortaz gehiengo absolutua udalean. Baliogabeko botoak 13 izan ziren (emandako guztien %7,60a) eta zurizko 13 boto izan ziren (botoen %8,23a). Abstentzioa %36,67koa izan zen.

Antzingo Udala (2007)

Alderdia	Botoak	Zinegotziak
Iraldea	145	7

2011n aurkezten bakarra izan zen Agrupación Independiente Lazagorri zerrendako Javier Dallo Díaz de Zerio aukeratu zuten alkate.

Udaletxea

• HELBIDEA: Geltokiaren Kalea, 21

Euskara

Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Antzin eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %3,14k zekien euskaraz hitz egiten.

2009ko urtarriletik Antzingo udalerriaren izen ofiziala Ancin <> Antzin da.

Jaiak eta ospakizunak

Antzingo jaiak uztaileko azken larunbataren inguruan ospatzen dira, Karmengo Amaren omenez. Bi hilabete beranduago, urriaren 13an, "jai-txikiak" ospatzen dira, eta azkenik azaroaren 30ean, Mendilibarriko San Andresen omenezko ospakizuna.

Zerbitzuak

Antzin-Ameskoako Zerbitzu Sozialen Mankomunitatea, zaborra bildu, ura hornitu eta bestelako zerbitzuez arduratzen da Antzin eta eskualdeko beste hainbat herritan.

Herri senidetuak

• Goizueta (Nafarroa) - 2012ko maiatzaren 26an sinatu zen senidetzeko akordioa Antzingo Txondorraren III. egunean. Akordioa garai batean bi herriek ikazkintzarekin izan zuten harremana dela eta sinatu zen.

Ikus, gainera

• Nafarroako udalerrien zerrenda

Bibliografia

• Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. XXIV, Iruñea, 1995. ISBN 84-235-1341-6

Kanpo loturak

• (Gaztelaniaz) Antzingo udalaren webgunea.
• (Gaztelaniaz) Antzingo udalari buruzko informazioa Nafarroako gobernuaren webgunean.
• Lizarra-Gasteiz errepidea Antzin parean Google Street View-n.

Antzin
Antzin | Mendilibarri