Aragoi (ibaia)

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Aragoi
Aragon ibaia Kaparroso parean.jpg
Aragoi ibaia Kaparroson
Kokapena Aragoi, Nafarroa Garaia
Luzera 195 km
Arroa 8.521 km²
Iturburua Astun, Huesca (2.050 m)
Ibai ahoa Ebro > Mediterraneoa
Watershed of the Aragon-fr.png

Aragoi[1] Ebroren ezkerraldeko ibaiadarra da, Aragoiko Pirinioetan sortu eta Nafarroako Erriberan Ebrora isurtzen dena. 195 km luze da, eta 8.521 km²ko arro hidrografikoa drainatzen du[2].

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aragoi ibaiaren iturburua Huescako Astun ibarrean dago. Handik behera, hegoalderako norabidean egiten ditu Jakarainoko tartea. Hiri honetatik Esako urtegiraino mendebalderako norabidea dauka. Tarte honetan hartzen ditu Pirinioetako gailurretatik beheiti datozen ibaiadarrak: Aragoi Subordan, Veral eta Ezka. Esatik atera eta, orduko Nafarroa Garaian sartua, hego-mendebalderako norabidea hartu eta Iratiren ura jasotzen du. Hau oso ibaiadar emaritsua da, Erro, Urrobi, Zaraitzu eta Areta ibaien ura biltzen duelako. Handik behera, emari txikiagoa duten Onsella eta Zidakosen ura jasotzen du[3]. Azkenik, Funesen Argarekin elkartu eta Milagro herritik hurbil Ebro ibaira isurtzen da[4]. Nafarroan zeharkatzen duen zatiaren behereneko aldean —Zarrakaztelutik Milagroraino— Aragoi beherea izeneko eskualde geografikoa eratzen du.

Esakoa da Aragoi ibaiko urtegirik garrantzitsuena. 1960an jarri zen abian, 470 hm³ko edukierarekin, eta Bardeetako ubidearen bidez 60.000 hektarea lur sail ureztatzeko erabiltzen da[3].

Ibaiadarrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hidrologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aragoi ibaiaren emaria 1912-2010 bitartean neurtua izan da Kaparroson (Argarekin batu baino lehenago)[2]. Gune horretan, drainatutako azalerak 5.469 km² du, arro osoaren % 64. Urteko batez besteko emaria 51,44 m³ segundoko da. Emari handiena otsailean du (101,9 m³/s), eta txikiena abuztuan (17,9 m³/s). Beti ere, kontuan hartu behar da emarien erregimena aldaturik dagoela 1960an Esako urtegia inauguratu zenetik[3].

Aragoi ibaiaren batez besteko emariak (/s), Kaparroson neurtuak
Datuak: 1912 eta 2010 artean

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Aragoi (ibaia) Aldatu lotura Wikidatan