Aragoieraren dialektoak

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Aragoieraren dialektoak.

Sarrera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aragoierak tokian tokiko dialektoak dauzka,[1] hauek haran, eskualde edo eskualdeetako hizkeretan biltzen direlarik. "Dialekto" izendapena bitarakoa da eta ongi zehaztutako haran bakoitzeko hizkerei deitzeko erabili daiteke (cheso, ansotano, etab...). Aragoieraren hizkerak lau talde edo dialektoetan sailkatzeko proposamena badago (autore batzuen arabera), azken hau geroago azalduko dugu. Hizkuntz aniztasun hori honela sailka dezakegu:

Haranak eta Somontano[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hainbat higadura-garbitasun, homogenitate-bertakotasun, bilakaera-arkaismo gradu ikusiko ditugu:

Pirinio axialeko haranak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntza hobe gorde izan da, baina arkaismoak ditu. Ongi banatutako haranez osatutako topografiak aragoierak haran bakoitzean dialekto edota bertako hizkera batean bilakatu du:

Pirinio aurrea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jatorrizko ezaugarriak Somontanon baino hobe gorde izan dira, baina Pirinio axialeko haranetan baino okerrago ere bai. Somontésera eta haran bakoitzeko hizkeren arteko zubi hizkerak dira.


Somontano[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Somontanera eremu askoz ere zabalagoetan erlatiboki berdintsuagoa da, baina gaztelaniaren eragina du, jatorrizko ezaugarri batzuen galera duelarik. Belaunaldien arteko ezberdintasunak geografiarenak baino handiagoak dira. Izen-aditzlagun aurreko i partikularen erabilera galdu da (haran axialetan, bi).

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. hablas locales del aragonés