Aragoiko konderria

Aragoiko konderria edo Jaka Aragon ibaiaren haranean zegoen frankoen markako konderri txikia zen, euskaldunen lurraldean. Erdialdeko Pirinioetan zegoen, eta Anso, Hecho eta Canfranc biltzen zituen bere baitan, Jaca hiriburu zuela. Karolingiarrek burututako Akitaniaren eta Baskoniaren konkista (769) hertsiki lotuta dago Pirinioen kristautzearekin eta mendiko monasterioen zein Aragoien sorrerarekin. Nahiz eta VIII. mendeko bukaeran edo IX. mendeko hasieran karonligiarrek sortua izan, laster Iruñeko Erresumaren eremuan erori zen. Nafarrek 922an bereganatu zuten. XI. mendean Aragoiko Erresuma sortzeko lagunduko zuen.

Aragoiko kondeen zerrenda

• ?–809:Aureolus (nonbait 802 baino lehen hasi zen)
• 809–820: Aznar Galindez I.a
• 820–833: Gartzia Gaiztoa
• 833–844: Galindo Gartzez
• 844–867: Galindo Aznarez I.a
• 867–893: Aznar Galindez II.a
• 893–922: Galindo Aznarez II.a

Galindo Aznarez II.a hil ondoren, konderria Iruñeko Erresuman eremuan sartu zen. Iruñeko erregeek zenbait noble aukeratu zituzten konde izateko (berez subiranotasuna izan ez zuten arren). Gutxi dokumentatutako zerrenda honetan, izen hauek daude:

• Guntislo Galindez, Galindo Aznarez II.aren sasikumea.
• Fortun Ximeno, 947 ingurukoa.
• Gonzalo Antso, Antso II.aren semea (970–994), Urraka Fernandez amaren babespean aritu zuena.

Bibliografia

• Bisson, T. N. The Medieval Crown of Aragon: A Short History. Oxford: Clarendon Press, 1986. ISBN 0-19-821987-3.
• Ricardo del Arco y Garay. España Christiana: Hasta el año 1035, fecha de la Muerte de Sancho Garcés III. Madril: Espasa Calpe, 1964.