Aranera

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Aranera
Aranés
Non mintzatzen den:  Katalunia 
Eskualdea: Arango harana
Hiztunak: 4.700 
Rankina: Ez 100 mintzatuenen artean
Hizkuntza familia: Indoeuroparra
 Italikoa
  Erromanikoa
   Mendebaldeko italikoa
    Iberiar-erromanikoa
     Okzitaniera
      Gaskoia
       Aranera 
Estatus ofiziala
Hizkuntza ofizialtzat duten lurraldeak:  Katalunia
Erakunde araugilea: Conselh Generau d'Aran
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1: oc (Okzitaniera)
ISO 639-2: oci (Okzitaniera)
ISO 639-3: oci

 

Occitania aranes map.png
Aranera hitz egiten den eremua borobil gorriz adierazita.
 

Aranera[1] okzitanieraren dialektoa den gaskoiaren aldaera bat da. Arango aranean (Katalunia) mintzatzen da. 2006ko abuztuaren 9tik —lege bidez 2010ean egikaritua— Kataluniako autonomia erkidego osoan hizkuntza ofizial izaera du, katalana eta gaztelaniarekin batera, Kataluniako estatutu berrian hala jasota.[2] 1984an aranera Arango haraneko hezkuntza sisteman erabiltzeko hizkuntza izendatu zen.

Arautzea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aranerak berezko idaztarauak ditu, eta gaskoiaren gainerako aldaeretatik bereizita dago, berezko dituen ezaugarriak kontuan hartzen dira idazteko garaian, adibidez: emakumezkoentzako pluralak -es bukaera izatea (es hemnes araneses, emakume arandarrak euskaraz), gizonentzako pluralen "-i" (es aranesi) eta artikulu piriniotarrak (eth, era, es).

Aranerazko errepide seinaleak

Inguruko hizkuntzen eragina[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aranerak inguruko hizkuntza ofizialen eragina jaso du historikoki (gaztelaniarena lehendabizi, katalanarena ondoren), eta egun gaskoitik bereizten dituen ezaugarriak ditu. Horrela, azken hamarkadetan neologismo "hispaniar" ugari gehitu zaizkio araneraren lexikoari. Esaterako, actuar (okzitanierako "agir"-en ordez), empresa (vs. "entrepresa"), foment, impartir, increment (vs. "aumentacion"), laborau, matrícula (vs. "inscripcion"), oficina (vs. "burèu"), etab.

Erabilera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

 
Kopuruak
Portzentaiak
Ulertzen dute
6.712
 %88,88
Hitz egiteko gai dira
4.700
 %62,24
Irakurtzeko gai dira
4.413
 %58,44
Idazteko gai dira
2.016
 %26,69
Iturria: IDESCAT, 2001eko hizkuntz neurketa

Ekimenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2005ean Corsa per la lenga izeneko lasterketa aldarrikatzailearen 12. edizioa ospatu zuten, Korrikaren ereduari jarraituz.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]