Arte (zuhaitza)

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Artea
Hiru hanka artea Mendazan (Nafarroa)
Sailkapen zientifikoa e
Erreinua: Plantae
Kladoa: Angiospermae
Kladoa: Eudicotyledoneae
Kladoa: Rosidae
Ordena: Fagales
Familia: Fagaceae
Generoa: Quercus
Espeziea: Quercus ilex
Quercus ilex

Artea (Quercus ilex) zuhaitz mota bat da.

Kantauri aldean arteak nagusi dira, baina zati batzuetan soilik. Halere, artadiak ugariak dira. Oro har, leku lehorretan hazten dira, kareharri eta kosta inguruan. Oinaldeko plaketan eta muinoen azpialdean izaten dira.

Erdi mailako garaiera du. Enbor gogorra eta azal beltza eta zartatua ditu. Adaburua zabala du. Hosto erorkorrak ditu, berde ilunak goitik eta gris antzekoak azpitik. Gehienetan lantza itxura duten arren, asko aldatzen da batetik bestera. Gazteek arantzadun ingurua izaten dute, baina hori ere aldakorra izaten da.

Ezaugarraik[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hosto iraunkorreko zuhaitza da, eta 20 m garai izan daiteke.

Zurtoina – Azala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zurtoinaren azala marroi iluna eta zartatua da.

Hostoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bakunak, txandakatuak, obalak eta horzdunak dira hostoak; larrukarak eta distiratsuak dira gainaldetik, eta argiagoak eta ile ugarikoak, berriz, azpialdetik.

Fruituak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artearen fruituak, ezkurrak, udazkenean heltzen dira.

Habitata[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mediterraneoko zuhaitz tipikoa da. Euskal Herrian autoktonoa da, eta klima mediterraneoa duten aldeetan aurkitzen da.

Erabilera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Egurra eta ikatza egiteko erabiltzen zen artea Euskal Herrian. Lurzorua sortzeko eta babesteko balio du. Babeslekua eta janaria ematen die hainbat animaliari.

Mitologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Arteh»

Zuhaitz sakratutzat hartzen da artea hainbat tradiziotan, euskal mitologian barne. Sendotasunaren eta bizitza luzearen sinboloa da: 1.000 urte baino gehiago bizi daiteke.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Arte (zuhaitza)