Artseniko

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Artsenikoa
33 GermanioaArtsenikoaSelenioa
P

As

Sb
As-TableImage.png
Orokorra
Izena, Ikurra, Zenbakia Artsenikoa, As, 33
Serie kimikoa metaloideak
Taldea, periodoa, orbitala 15, 4, p
Itxura gris metalikoa
Artsenikoa
Masa atomikoa 74,92160(2) g/mol
Konfigurazio elektronikoa [Ar] 3d10 4s2 4p3
Elektroiak orbitaleko 2, 8, 18, 5
Propietate fisikoak
Egoera solidoa
Dentsitatea (0 °C, 101,325 kPa)
5,727 g/L
Urtze-puntua 1.090 K
(817 °C, 1.503 °F)
Irakite-puntua 887 K
(614 °C, 1.137 °F)
Urtze-entalpia 24,44 kJ·mol−1
Irakite-entalpia 34,76 kJ·mol−1
Bero espezifikoa (25 °C) 24,64 J·mol−1·K−1
Lurrun-presioa
P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
T/K 553 596 646 706 781 874
Propietate atomikoak
Kristal-egitura erronboedrikoa
Oxidazio-zenbakia(k) 5, 3, 1,[1] -3
(oxido azido ahula)
Elektronegatibotasuna 2,18 (Paulingen eskala)
Ionizazio-potentziala 1.a: 947,0 kJ/mol
2.a: 1.798 kJ/mol
3.a: 2.735 kJ/mol
Erradio atomikoa
(batezbestekoa)
115 pm
Erradio atomikoa
(kalkulatua)
114 pm
Erradio kobalentea 119 pm
Van der Waalsen erradioa 185 pm
Datu gehiago
Eroankortasun termikoa (300 K) 50,2 W·m−1·K−1
Isotopo egonkorrenak
Artikulu nagusia: artsenikoaren isotopoak
iso UE Sd-P D DE (MeV) DP
73As Sintetikoa 80,3 e ε - 73Ge
γ 0,05D, 0,01D, e -
74As Sintetikoa 817,78 e ε - 74Ge
β+ 0,941 74Ge
γ 0,595, 0,634 -
β 1,35, 0,717 74Ge
75As  %100 As egonkorra da 42 neutroirekin
Erreferentziak

Artsenikoa elementu kimiko bat da, As ikurra eta 33 zenbaki atomikoa dituena. Alberto Handiak aurkitu zuen 1250ean. Metaloide pozoitsua da, forma alotropiko asko dituena, besteak beste, horia (molekula ez-metalikoa) eta hainbat forma beltz eta gris (metaloideak). Naturan artseniko elementala hiru forma metaloidetan aurki daiteke, bakoitza bere kristal-egiturarekin: artseniko minerala sensu stricto, eta bakanagoak diren artsenolanprita eta parartsenolanprita. Haatik, gehienetan artseniuro edo artsenato eran agertzen da. Mota horietako ehundaka konposatu ezagutzen dira. Artsenikoa eta bere konposatuak pestizidetan, herbizidetan, intsektizidetan eta aleazioetan erabiltzen dira.

Artsenikoaren oxidazio-egoera nagusiak hauek dira: -3 (artseniuroak: normalean aleazio-formako metal arteko konposatuak), +3 (artsenatoak (III) edo artsenitoak, alegia, konposatu organoartseniko gehienak), eta +5 (artsenatoak(V), oxikonposatu artseniko ez-organiko egonkorrenak). Artsenikoa beste artseniko-atomo batzuekin ere lotzen da, esaterako As-As bikoteak sortuz realgar izeneko sulfuro gorrian edo As43- ioiak skutterudita izeneko konposatuan.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Artseniko Aldatu lotura Wikidatan


Kimika Artikulu hau kimikari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.