Atenasko Akropolia

Atenasko Akropolia1 UNESCOren Gizateriaren Ondarea
Akropoliaren ikuspegi orokorra. Atenasko Akropolia Atenasko Akropolia, 37°58′15.1″N 23°43′34.3″E
Mota	Kulturala
Irizpideak	i, ii, iii, iv, vi
Erreferentzia (ID)	404
Kokalekua	Grezia
Eskualdea2	Europa eta Ipar Amerika
Izen ematea	1987 (XI. bilkura)
1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) 2 UNESCOren sailkapena

Atenasko Akropolia Grezia klasikotik heldu zaigun ondarerik garrantzitsuena da. Atenasen kokatuta dago, mendixka baten gainean, 165 m-ko garaieran.

Aro klasikoan eraiki zen, hau da K.a. V. mendean, garaiko Perikles politikari ospetsuaren aginduz eraiki zen pertsiarrek suntsitutako beste txikiago baten gainean. Perikles hain izan zen arteari eman zion laguntza V. mendeari Periklesen mendea ere esaten zaiola. Fidias artista garrantzitsuaren laguntza izan zuen, baita ere Iktinos eta Kalikrates arkitektoena. Bertan aurki ahal ditugun tenplurik garrantzitsuenak Partenoia (ordena doriarrekoa), Erekteion (ordena jonikoa) eta Atena Nike dira.

Eraiki zenetik hainbat eraso jaso ditu, horregatik hainbeste gauza puskatu egin dira. Partenoia, adibidez, XV. menderarte ia ukitu gabe zegoen, baina XVII. an gertatu zen Venezia eta Turkiarren arteko guden ondorioz zati handi bat suntsitu zen, sutautsa eta bestelako armak bertan gordetzen baitziren.

Londresko British Museumean tenpluari itzuli osoa ematen zion Fidiasen frisoa dago, baita ere bi frontoietako irudi eta eskultura ia guztiak.

Hondakin nagusiak

Akropoliko sarrera ate monumental bat zen, Propileo izenekoak. Sarreraren hegoaldean Atena Nike tenplu nimiñoa zegoen. Hoen erdialdean, Atenaren brontzezko estatua bat zegoen, Fidiasek zizelkatua. Akropoliaren erdigunean Partenoia zegoen, Atena Partenos (Atena Birjina) izena ere bazuena. Sarrerartik ekialdera eta Partenoiaren iparraldean Erekteion izeneko tenplua zegoen. Akropoliaren gainaldea osatzen duen plataformaren hegoaldean antzoki bat zegoen, Dionisoren Antzokia. Handik 100 bat metrora, Herodes Atikoren antzokia dago, hein batean berreraikia.

Arkeologia guneko oinplanoa

Atenasko Akropoliko hondakin nagusien kokapen planoa.

1. Partenoia
2. Atenaren Tenplu Zaharra
3. Erekteion
4. Atena Promakos estatua
5. Propileoak
6. Atena Nike tenplua
7. Eleusinion
8. Brauroneion edo Artemisa Brauroniaren santutegia
9. Igeltsutegia
10. Pandroseion
11. Arreforion
12. Atenaren aldarea
13. Zeus Polieus santutegia
14. Pandion santutegia
15. Herodes Atikoren odeoia
16. Eumenesen estoa
17. Asklepieion edo Asklepioren santutegia
18. Dionisoren Antzokia
19. Periklesen odeoia
20. Dionisoren temenosa
21. Aglaureion