Bardoze

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Bardoze

 Lapurdi
Bardozeko Sala gaztelua.
Bardozeko Sala gaztelua.

Bardozeko armarria

Izen ofiziala Bardos
Estatua
Eskualdea
Departamendua
Barrutia
Kantonamendua
Frantzia
Akitania
Pirinio Atlantikoak (64)
Baiona
Bidaxune
Auzapeza Jean-Paul Diribarne (2008-2014)
Herritarra bardoztar
Koordenatuak 43°28′32″N 1°12′9″W / 43.47556°N 1.20250°W / 43.47556; -1.20250Koordenatuak: 43°28′32″N 1°12′9″W / 43.47556°N 1.20250°W / 43.47556; -1.20250

Bardoze kokapena.jpg

Eremua 42,53 km2
Garaiera 0-183 m
Posta kodea 64520
INSEE kodea 64094
Biztanleria 1.528 bizt.
Dentsitatea 35,93 bizt./km²

Bardoze (okzitanieraz Bardòs, frantsesez eta ofizialki Bardos) Lapurdiko ipar-ekialdeko udalerri bat da, Lapurdi Ekialdea eskualdean kokatua.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sarbideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bardoze RD-936 (antzinako RN-636) eta RD-318 errepideak zeharkatua da.

Ingurune naturala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aturriren ibaiadar diren Biduze eta Harana ibaiak udalerritik igarotzen dira.


Harana ibaira isurtzen diren hainbat errekek gurutzatzen dute udalerria : Marmareko erreka, Lartasso eta Eiheraxaharko errekak (eta honen ibaiadar den Ithurriaga erreka).

Biduzera isurtzen direnen artean, aldiz, Lihurri eta Arberoa dira aipagarrienak.

Udalerri mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeak eta auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Agerre
  • Ameztoi
  • Anso (hondamenak)
  • Angelu
  • Antiacq
  • Aranbide
  • Arbinoritz
  • Argi Eder
  • Argia
  • Arlan
  • Arozberri
  • Aroztegi
  • Arotxa
  • Arotxetxe
  • Arribit
  • Arricaou (ruines)
  • Arroka
  • Artigue
  • Azkarate (hondamenak)
  • Aztegi
  • Atho
  • le Baluar
  • Baratzarte
  • Bazterretxe
  • Bailea
  • Beñat
  • Beihalde
  • Belloc
  • Bellegarde
  • Bellevue
  • Berhabe
  • Berro
  • Berroxipi
  • Berroaga
  • Berroeta
  • Bernata
  • Beterbide
  • Bixendaritz
  • Bidarte
  • Bidegain
  • Bidegarai
  • Bordaberri
  • Bordaxuri
  • Arbinoritzeko Borda
  • Aroubers-eko Borda
  • Castella-ko Borda
  • Etxaharneko Borda
  • Etxarteko Borda
  • Etxeberriko Borda
  • Ibarnegaraiko Borda
  • Jauriberriko Borda
  • Bordenave
  • Bulin
  • Burgue
  • Buruntz
  • Miremont-eko munoa
  • Casaubon
  • Castagnet
  • Castella
  • Castellategi
  • Cazenave
  • Zelhai
  • Etxandia
  • Chaubadon
  • Xedarri
  • la Chêneraie
  • Sorobi
  • Xuriategi
  • Constantin
  • Kurutxeta
  • Elgarte
  • Elixabehere
  • Elizalde
  • Ermou
  • Ernaño
  • Errekalde
  • Errekarte
  • Etxauz
  • Etxarte
  • Etxebehere
  • Etxebeheiti
  • Etxexuri
  • Etxegarai
  • Etxegorri
  • Etxegoien
  • Etxemendi
  • Etxezahar
  • Etxasarri
  • Etxeberri
  • Etxebertze
  • Eiheralde
  • Faleta
  • Galharraga
  • Gardéra
  • Gaztanburu
  • Galzarran
  • Jelos
  • Jelosgarai
  • Goran
  • Gerezieta
  • lou Guichot
  • Gure Xokoa
  • Gure Lanetik
  • Gure Nakia
  • Habantz
  • Halgaxuri
  • Hapeta
  • Haranburu
  • Harandi
  • Hargin
  • Harginenea
  • Harriaga
  • Harrieta
  • Harizmendi
  • Hegi Xipi
  • Hegitz
  • Hegi
  • Hiribarne
  • Horontxeta
  • Ibarrarte
  • Ibarbide
  • Ibarburu
  • Ibarmendi
  • Ibarnegarai
  • Ibun
  • Ilantegi
  • Ilharberri
  • Iparragerre
  • Irazar
  • Iriberri
  • Irigoien
  • les Jasmins
  • Jauriberri
  • Lambert
  • Landaberri
  • Landaburu
  • Larranborda
  • Larrando
  • Larzabal
  • Larraburu
  • Larramendi
  • Larrandetxe
  • Larre
  • Larregain
  • Latsaga
  • Latsaga Xipi
  • Latsalde
  • Elizondo
  • Elixabe
  • Lizarraga Behere
  • Lizarraga Garai (hondamenak)
  • Lohigarai
  • Loustau
  • Lurberrieta
  • Macha
  • Maikabar
  • Makileta
  • Martinon
  • Mendiburu
  • Mendigarai
  • Mikel
  • Minazantegi
  • Minho
  • Ermou-ko Eihera
  • Iburuko Eihera
  • Garateko Eihera
  • Ahurtiko Eihera Berria
  • Murdi
  • Noguès
  • Olhagarai
  • Olhegi
  • Orrasko
  • Otharte
  • Uhagun
  • Uharteta Garai
  • Uharteta
  • Oihanbazter
  • Oihanburu
  • Oihanarte
  • Pagadoi
  • Pagoaga
  • Paloumères (hondamenak)
  • Paskal
  • Pasorhaia
  • Pekotxe
  • Penhegi
  • Peru
  • Pez
  • Pikasarri
  • Pitaré
  • Pochelu
  • Arango Zuia
  • Lagaillardie-ko Zubia
  • Portua
  • Portentin
  • Portialet
  • Poudenas
  • Pyroulic
  • Arrozpide
  • la Ruche
  • Arbinoritz Auzoa
  • Ehuleen Auzoa
  • Ibarre Auzoa
  • Lambert Auzoa
  • La Sarrada Auzoa
  • Miremont Auzoa
  • Zabalan
  • Zabaleta
  • Zabarotz
  • Salaberri
  • Salaburu
  • Sallenave
  • Sarrikoeta
  • Sarthou
  • Sartuque Behere
  • Sartuque Garai
  • Zaldan
  • Sincaou
  • Sorhoeta
  • Dona Marte
  • Zuhazti
  • Zuhi
  • Tambourin
  • Tantoua
  • Teulari
  • les Tilleuls
  • Trentomas
  • Hiru Bordak
  • Uharte
  • Urruti
  • Yamot
  • Yèmes

Toponimia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bardoze Agramondarren dukerriaren menekoa zen baroierria izan zen Erdi Aroan.[1] 1790. urtean, aldiz, egoera administratiboa aldatzean, Gixune eta Bardoze herriek osaturiko kantonamendu baten burua izan zen, Uztaritzeko barrutiaren azpikoa izan zena.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriaren bilakaera
1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
2.451 2.283 2.418 2.300 2.468 2.641 2.612 2.660 2.612
1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896
2.586 2.518 2.542 2.304 1.912 1.733 1.805 1.708 1.722
1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954
1.772 1.675 1.662 1.519 1.520 1.514 1.535 1.280 1.175
1962 1968 1975 1982 1990 1999 2004 - -
1.091 1.031 1.005 1.093 1.188 1.271 1.421 - -

2004ko biztanleria INSEEk emandako behin-behineko datua da

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nahiz eta udalerriaren ekonomiaren oinarria laborantza izan, XIX. menderarte Bardoze oso ezaguna zen bertan egiten ziren hilarriak zirela-eta.

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri honetako eremu ia osoan euskara izan da tokiko hizkuntza. "Xarnegu-herrian"[2] dagoenez okzitaniera ere neurri apal batean presente dago: gaskoiera-hiztun bakanak batez ere Aturri ibaitik hurbil dauden auzoetan daude.

Gaskoierazko esaera zahar batek honela esaten du[3]:

Que bas entau Bidache ? Pot de grache. Que bas entau Bardos ? Chuque aquét os. A Bardos que minja la carne e que dachen lous os.

Hau da :

Bidaxunera zoazela ? Gurin-potea. Bardozera zoazela ? Xurgatu hezur hau.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Sala gaztelua XVII. mendekoa da.
  • XVI, XVII eta XVIII. mendeko hainbat baserri daude herrian.
  • Herriko Etxe zaharra, 1982. urterarte erabili zena, XVIII. mendeko eraikina da.
  • Miremont jauregia XV. mendekoa da. Bertatik, Landak eta Pirinioak ikus daitezke.
  • XV. mendeko errota bat ere badago.
  • Jasokundearen eliza XIX. mendean izan zen berreraikia, baina oraindik XIII. mendeko atari erromanikoa kontserbatzen du. Herriguneko punturik altuenean dago kokaturik, 128 metrotako altueran.

Bardoztar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Paul Raymond, Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque
  2. Xarnegu: kultura euskaldun eta gaskoia topatu eta nahasten diren eremua, Aturri Behea zentzu zabalean. Ikus Xarnege.
  3. Grafia "fonetikoan", esan nahi baita arautu gabean.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Bardoze Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa


Txantiloi:Bardozeko auzoak