Bederatzi puntuetako zirkunferentzia

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Bederatzi puntuetako zirkunferentziaren puntu adierazgarriak: aldeetako erdiguneak (M, N eta P), garaieretako oinak (E, G eta J) eta erpinetatik ortozentroraino (I) doazen zuzenkien erdiguneak (F, H eta D).

Geometrian, bederatzi puntuetako zirkunferentzia zirkunferentzia bat da, edozein triangelutarako eraiki daitekeena. Bederatzi puntu adierazgarritatik —haietako sei triangelukoak dira— igarotzen delako hartzen du izena. Bederatzi puntuak hauek dira:

Bederatzi puntuetako zirkunferentziari beste izen hauek ere ematen zaizkio: Feuerbach-en zirkunferentzia, Euler-en zirkunferentzia, Terquem-en zirkunferentzia, sei puntuetako zirkunferentzia, hamabi puntuetako zirkunferentzia, n puntuetako zirkunferentzia edo zirkunferentzia erdiinskribatua.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Karl Wilhelm Feuerbach-ek —zirkunferentzia hau aurkitzearen ospea berak hartu bazuen ere— ez zuen guztiz aurkitu bederatzi puntuetako zirkunferentzia, sei puntuetako zirkunferentzia baizik (irudian, M, N, P, E, G, eta J puntuak); pixka bat lehenago, Charles Brianchon-ek eta Jean-Victor Poncelet-ek enuntziatu zuten, teorema modura, bai eta frogatu ere.

Baina, Feuerbachen ekarpenetik gutxira, Olry Terquem matematikariak ere frogatu zuen bazela zirkunferentzia hau. Gainera, bera izan zen lehena beste hiru puntu adierazgarriak gehitzen: triangeluaren erpinetatik ortozentroraino (irudian, I puntua) doazen zuzenkien erdiguneak (irudian, F, H, eta D puntuak). Hortaz, Terquem izan zen lehena "bederatzi puntuetako zirkunferentzia" izena erabiltzen.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Bederatzi puntuetako zirkunferentzia Aldatu lotura Wikidatan