Chrysanthemum

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Chrysanthemum
Sailkapen zientifikoa e
Erreinua: Plantae
Kladoa: Angiospermae
Kladoa: Eudicotyledoneae
Kladoa: Asteridae
Ordena: Asterales
Familia: Asteraceae
Leinua: Anthemideae
Azpileinua: Artemisiinae
Generoa: Chrysanthemum
Espezieak

Chrysanthemum aphrodite
Chrysanthemum arcticum
Chrysanthemum argyrophyllum
Chrysanthemum arisanense
Chrysanthemum boreale
Chrysanthemum chalchingolicum
Chrysanthemum chanetii
Chrysanthemum cinerariaefolium
Chrysanthemum coccineum
Chrysanthemum coronarium
Chrysanthemum crassum
Chrysanthemum glabriusculum
Chrysanthemum hypargyrum
Chrysanthemum indicum
Chrysanthemum japonense
Chrysanthemum japonicum
Chrysanthemum lavandulifolium
Chrysanthemum mawii
Chrysanthemum maximowiczii
Chrysanthemum mongolicum
Chrysanthemum morifolium
Chrysanthemum morii
Chrysanthemum okiense
Chrysanthemum oreastrum
Chrysanthemum ornatum
Chrysanthemum pacificum
Chrysanthemum potentilloides
Chrysanthemum sinense
Chrysanthemum shiwogiku
Chrysanthemum sinuatum
Chrysanthemum vestitum
Chrysanthemum weyrichii
Chrysanthemum yoshinaganthum
Chrysanthemum zawadskii

Chrysanthemum, Asteraceae familiako generoa.

Jatorriz, Asiakoa eta Europaren ipar-ekialdekoa da.

Chrysanthemum generoko espezieak landare hostoiraunkorrak dira. 50-150 cm-ko garaiera izatera heltzen dira. Hosto gingildunak eta lore-buru handiak izaten dituzte. Loreak zuriak, horiak eta arrosa kolorekoak izan ohi dira. Berez, egun-argia mozten hasten denean ematen dute lorea, hau da, ipar hemisferioan, azaroan, eta, hego-hemisferioan, aldiz, apirila-ekainean; gaur egun, ordea, urte osoan lorarazten dituzte helburu komertzialetarako.

Chrysanthemum

Lineok jarri zion izena, grezierako chrysos (urrezko) eta anthemon (lorea) hitzak elkartuta. Euskaraz, hain zuzen, krisantemo edo urrelili deritzo Chrysanthemum generoko landare-espezie arruntari.

Txinan landatu zituzten lehenbizikoz Chrysanthemum generoko espezieak, K.a. XV. mendean, hain zuzen ere. Txinako eta Asiaren ekialdeko artean, lau lore nobletako bat da, orkidea, banbu eta haran-lorearekin batera. Uste da VIII. mendean eraman zituztela Chrysanthemum generoko landareak Japoniara. Nolanahi ere, Japoniako Inperioko zigilua irudikatzeko hautatu zuen enperadoreak, eta Japoniako lore nazionala da, gaur egun. Europara XVII. mendean ekarri zuten.

Asiako zenbait lekutan, urrelilien lore zuri eta horiak erabiltzen dituzte edari gozo bat egiteko: krisantemo-tea. Maiz edaten dute gosaltzeko, eta medikuntzan ere erabiltzen da, gripea sendatzeko, adibidez.

Chrysanthemum generoaren barnean, berrogeita hiru espezie onartzen dira (ikus ezkerreko taula).

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Chrysanthemum Aldatu lotura Wikidatan