Donibane Lohizune

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Donibane Lohizune

 Lapurdi
Donibane Lohizuneko portua; atzealdean, eliza ageri da.
Donibane Lohizuneko portua; atzealdean, eliza ageri da.

Donibane Lohizuneko armarria

Izen ofiziala Saint-Jean-de-Luz
Estatua
Eskualdea
Departamendua
Barrutia
Kantonamendua
Frantzia
Akitania
Pirinio Atlantikoak (64)
Baiona
Donibane Lohizune
Auzapeza Peiuko Duhart (2008-2014)
Herritarra donibandar / lohizundar
Koordenatuak 43°23′23″N 1°39′40″W / 43.38972°N 1.66111°W / 43.38972; -1.66111Koordenatuak: 43°23′23″N 1°39′40″W / 43.38972°N 1.66111°W / 43.38972; -1.66111

Lohizune kokapena lapurdi.jpg

Eremua 19,05 km2
Garaiera 0-84 m
Distantzia 22 km Baionara
Posta kodea 64500
INSEE kodea 64483
Biztanleria 14.332 bizt.
Dentsitatea 752,34 bizt./km²
Sorrera XIII. mendea baino lehenago
http://www.ville-saintjeandeluz.fr/

Donibane Lohizune[1] Lapurdiko udalerria da, Bizkaiko golkoko itsasertzean kokatua, Donibane Lohizuneko kantonamenduan. Baionatik 23 bat kilometrora dago, probintziako mendebaldean. Udatiarren egonleku ezaguna da.

Donibane Lohizuneko hondartzara ematen duten etxaurreak

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Donibane Lohizune Urdazuri ibaiaren amaieran dago, Zokoa eta Zibururekin batera badia turistiko garrantzitsua osatuz.

Udalerri mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeak eta auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Donibane Lohizune 1895 inguruan.

Hiriaren historia itsasoari eta Done Jakue bideari lotua izan da. Erdi Aroan Santiago bidea egiten zuten erromesen ospitale zen Donibane Lohizune.

XIII. menderako hirigune komertzial garrantzitsua zen, bertoko portua kortsario bilgunea zen eta Bizkaiko Golkoa ikuskatu eta balearen arrantzan zebiltzan ontziak irteten ziren bertatik. XV. mendean euskal arrantzaleek Ternuako lehen kostaldeak aurkitu zituzten, eta balearen arrantzak izena eta aberastasuna eman zizkion Donibane-Lohizuneri.

1636n espainiarrek hiria hartu zuten, baina errege-armadak hurrengo urtean berreskuratu zuen.

Bere loria garaiak izan zituenean hiriak, esaterako Pirinioetako Itunaren ondoren (1659ko azaroaren 7a) Luis XIV.a hirira iritsi zenean Maria Teresa Austriakoa Espainiako infantarekin ezkontzera. Bikotea irten zen elizako atea hiru urtez izan zen itxita, inskripzio batek dioenez.

1713n Utrechteko Itunak Bretainia Handiaren esku utzi zuen Ternua, kolpe latza emanez Donibaneri. Gainera lehendik ere balea desagertua zen Bizkaiko golkotik, eta itsasoak apurtuak zituen badia babesten zuten Zokoa eta Saint-Barbeko barrak, portua eta hiriko zati bat suntsituz. Honen ondoriozko gainbehera izan zela-eta, arrantzale askok herritik alde egin behar izan zuten.

Donibane Lohizuneko Herriko Etxea, 1660an Luis XIV.aren egoitza izana.

Geroago, badia itsasotik babesteko lanei ekin zitzaien, kaiak berreraikiz, baina ez zuten luzaroan iraun. XIX. mendean berreraiki ziren.

1790ko martxoaren 4ko legeak Frantziako egitura administratibo berria ekarri zuen, Pirinio Behereko departamendua sortuz, Bearno, Gaskonia eta Iparraldeko lurraldeak batuz. Iparraldean hiru barruti sortu ziren: Maule, Donapaleu eta Uztaritze, nahiz eta geroago azken hau Baionara eramango zen.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriaren bilakaera
1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
3.323 2.553 2.624 2.439 2.860 3.469 3.255 3.574 2.847
1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896
2.668 2.793 2.829 3.260 4.083 4.451 3.960 3.856 3.951
1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954
4.309 4.523 5.372 6.072 7.633 8.737 7.804 10.234 9.672
1962 1968 1975 1982 1990 1999 2005 - -
10.241 10.841 11.854 12.769 13.031 13.247 13.300 - -

2005eko biztanleriaren zenbaketa behin behinekoa da

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriko ekonomia itsas zabaleko arrantzarekin lotuta dago. Portuan Afrikako mendebaldean eta Ipar Amerikako kostalde atlantikoetan diharduten hainbat eta hainbat itsasontzi daude. Portua Baiona-Euskal Herriko Merkataritza Ganbarak kudeatzen du, eta Zibururekin batera ustiatzen dute.

Honez gain, turismoak ere garrantzi handia dauka, badian dauden hondartzek erakarrita.

Eraikinak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Donibane Lohizuneko gau eskola Ipar Euskal Herriko lehena izan zen. Ofizialki 1980ean hasi zen eta hori dela eta 2010ean 30. urteurrena ospatu zuen; aldiz, 1968tik eskolak ematen ibili ziren[2].

Azpiegiturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Donibandar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Batzuetan Donibane Lohitzune (t letrarekin) idatzita ageri den arren, euskara batuan Donibane Lohizune da (Euskaltzaindiaren 108. araua, Lapurdiko udal izendegia).
  2. Donibane-Lohizuneko gau eskolak 30 urte, Argia, 2.251 zkia., 2010eko azaroaren 10a.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Portal.svg
Wikipedian atari bat dago honi buruz:
Euskal Herriko Wikiatlasa
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Donibane Lohizune Aldatu lotura Wikidatan