Donibane Lohizune

Donibane Lohizune
Lapurdi
Donibane Lohizuneko portua; atzealdean, eliza ageri da.
Izen ofiziala	Saint-Jean-de-Luz
Estatua Eskualdea Departamendua Barrutia Kantonamendua	Frantzia Akitania Pirinio Atlantikoak (64) Baiona Donibane Lohizune
Alkatea	Peiuko Duhart (2008-2014)
Herritarra	donibandar / lohizundar
Koordenatuak	43°23′23″N 1°39′40″W
Eremua	19,05 km2
Garaiera	0-84 m
Distantzia	22 km Baionara
Posta kodea	64500
INSEE kodea	64483
Biztanleria	14.332 bizt.
Dentsitatea	752,34 bizt./km²
Sorrera	XIII. mendea baino lehenago
http://www.ville-saintjeandeluz.fr/

Donibane Lohizune Lapurdiko udalerria da, Bizkaiko golkoko itsasertzean kokatua, Donibane Lohizuneko kantonamenduan. Baionatik 23 bat kilometrora dago, probintziako mendebaldean. Udatiarren egonleku ezaguna da.

Donibane Lohizuneko hondartzara ematen duten etxaurreak

Geografia

Donibane Lohizune Urdazuri ibaiaren amaieran dago, Zokoa eta Zibururekin batera badia turistiko garrantzitsua osatuz.

Udalerri mugakideak

• Getaria eta Bidarte iparraldean
• Azkaine eta Ziburu hegoaldean
• Ahetze eta Senpere ekialdean

Etxeak eta auzoak

• Akotze
• Basa Beltz
• Txantako
• Txibau
• Etxebiaga
• Erromardia
• Itxaka
• Jaldai
• Maiarkoenea
• Santa Bizara
• San Josepe
• Serres (herri zahar bat zen eta orain Azkain eta Donibane-Lohizunen artean dago)
• Urtaburu

Historia

Donibane Lohizune 1895 inguruan.

Hiriaren historia itsasoari eta Done Jakue bideari lotua izan da. Erdi Aroan Santiago bidea egiten zuten erromesen ospitale zen Donibane Lohizune.

XIII. menderako hirigune komertzial garrantzitsua zen, bertoko portua kortsario bilgunea zen eta Bizkaiko Golkoa ikuskatu eta balearen arrantzan zebiltzan ontziak irteten ziren bertatik. XV. mendean euskal arrantzaleek Ternuako lehen kostaldeak aurkitu zituzten, eta balearen arrantzak izena eta aberastasuna eman zizkion Donibane-Lohizuneri.

1636n espainiarrek hiria hartu zuten, baina errege-armadak hurrengo urtean berreskuratu zuen.

Bere loria garaiak izan zituenean hiriak, esaterako Pirinioetako Itunaren ondoren (1659ko azaroaren 7a) Luis XIV.a hirira iritsi zenean Maria Teresa Austriakoa Espainiako infantarekin ezkontzera. Bikotea irten zen elizako atea hiru urtez izan zen itxita, inskripzio batek dioenez.

1713n Utrechteko Itunak Bretainia Handiaren esku utzi zuen Ternua, kolpe latza emanez Donibaneri. Gainera lehendik ere balea desagertua zen Bizkaiko golkotik, eta itsasoak apurtuak zituen badia babesten zuten Zokoa eta Saint-Barbeko barrak, portua eta hiriko zati bat suntsituz. Honen ondoriozko gainbehera izan zela-eta, arrantzale askok herritik alde egin behar izan zuten.

Donibane Lohizuneko Herriko Etxea, 1660an Luis XIV.aren egoitza izana.

Geroago, badia itsasotik babesteko lanei ekin zitzaien, kaiak berreraikiz, baina ez zuten luzaroan iraun. XIX. mendean berreraiki ziren.

1790ko martxoaren 4ko legeak Frantziako egitura administratibo berria ekarri zuen, Pirinio Behereko departamendua sortuz, Bearno, Gaskonia eta Iparraldeko lurraldeak batuz. Iparraldean hiru barruti sortu ziren: Maule, Donapaleu eta Uztaritze, nahiz eta geroago azken hau Baionara eramango zen.

Demografia

Joanoenia edo Infantearen etxea.

Biztanleriaren bilakaera 1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851 3.323 2.553 2.624 2.439 2.860 3.469 3.255 3.574 2.847 1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896 2.668 2.793 2.829 3.260 4.083 4.451 3.960 3.856 3.951 1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954 4.309 4.523 5.372 6.072 7.633 8.737 7.804 10.234 9.672 1962 1968 1975 1982 1990 1999 2005 - - 10.241 10.841 11.854 12.769 13.031 13.247 13.300 - -

2005eko biztanleriaren zenbaketa behin behinekoa da

Ekonomia

Herriko ekonomia itsas zabaleko arrantzarekin lotuta dago. Portuan Afrikako mendebaldean eta Ipar Amerikako kostalde atlantikoetan diharduten hainbat eta hainbat itsasontzi daude. Portua Baiona-Euskal Herriko Merkataritza Ganbarak kudeatzen du, eta Zibururekin batera ustiatzen dute.

Honez gain, turismoak ere garrantzi handia dauka, badian dauden hondartzek erakarrita.

Eraikinak

San Joan Bataiatzailearen eliza

• San Joan Bataiatzailearen eliza. Erretaula 1670 urtekoa da. Bertan ezkondu zen Luis XIV.a Frantziakoa
• Lohobiaga etxea
• Joanoenia edo Infantearen etxea
• Donibane Lohizuneko Herriko Etxea
• Lorategi botanikoa: Itsasertzeko Paul Jovet baratze botanikoa
• Donibane Lohizune-Ziburuko geltokia
• Donibane-Ziburuko Gaztetxea
• Itsasertzeko Paul Jovet baratze botanikoa

Euskara

Donibane Lohizuneko gau eskola Ipar Euskal Herriko lehena izan zen. Ofizialki 1980ean hasi zen eta hori dela eta 2010ean 30. urteurrena ospatu zuen; aldiz, 1968tik eskolak ematen ibili ziren.

Donibandar ospetsuak

• Pierre Urte (1664-1725), euskal idazlea eta gramatikaria.
• Jean Robin (1738-1821), euskal idazlea.
• Jean Baptiste Daskonagerre (1844-1927), euskal idazlea.
• Gaëtan Bernoville (1889-1960), frantsesezko idazlea.
• Michel Etxeberri (1919-1999), frantsesezko antzezlea.
• Jean Diharce "Iratzeder" (1920-2008), fraide eta euskal idazlea.
• Michele Alliot-Marie (1946), politikaria.
• Bixente Lizarazu (1969), futbolaria.
• Pantxika Telleria (1972), koreografoa.
• Peio Etxeberri-Aintxart (1973), historialaria eta politikaria.
• Xabier Soubelet (1953), idazlea, margolaria eta kantaria.

Kanpo loturak

• (Frantsesez) Donibane Lohizuneko Udalaren webgunea.
• (Euskaraz) «Lapurdiko kostaldea», Ihesi Euskal Herriko gidan.
• (Gaztelaniaz) Marie Claude Berger: «Donibane Lohitzune», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
• (Euskaraz) Joseba Aurkenerena: Donibane Lohizuneko Begiraleak elkarteak 75 urte bete ditu [1]
• (Euskaraz) Joseba Aurkenerena: Donibane Lohizuneko bestak [2]
• (Euskaraz) Joseba Aurkenerena: Udaberria Dantzan Donibane Lohizuneko karriketan [3]
• (Euskaraz) Joseba Aurkenerena: Agirre lehendakaria eta Roger Idiart Donibane Lohizunen omenduak [4]
• (Euskaraz) Joseba Aurkenerena: Donibane Kantuz Etxabe-enea zaharrean [5]
• (Euskaraz) Joseba Aurkenerena: Betti Betelu, dantza-maisu nekaezina [6]