Dualismo

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Ying eta yang Taoismoaren dualismoaren ikurra da

Dualismoa monismoari kontrajarritako sistema filosofikoa da, aurkako bi izateen existentzian sinisten duena. Ezagunak dira, esate baterako, Zoroastroren eta Maniren (manikeismo) dotrinetan Ongiaren eta Gaizkiaren hastapen edo printzipioen arteko batera ezintasuna. Dualismo esaten diogu goien bi printzipio baieztatzen duen teoriari, bata ona dena, eta beztea txarra dena; hauen bidez munduaren sorrera eta eboluzioa azaltzen da. Teoria hau azaltzen da adibidez Yin Yang kontzeptuarekin.

Normalean doktrina dualistak ezaugarri hauek dituzte: Ona dena, argiarekin eta arima edo espirutuarekin identifikatzen da, eta txarra dena iluntasunarekin eta materiarekin identifikatzen da.

Motak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lau dualismo mota daude:

  • Platonen dualismoa: Platonen ustez, arima hilezkorra eta materialgabea da, gorputza aldiz, materiala eta hilkorra. Honen funtzio nagusia jakintza da. Arima, gorputzarekin elkartu baino lehenagotik zegoen, beraz, gizakia arima da. Arima da gorputzari bizia eta mugimendua ematen diona.
  • Hilemorfismoa: Materiak (hyle) forma (morphe) hartu behar du, hortik dator Aristotelesen teoriaren izena. Aristotelesn ustez, arima eta gorputza ezin dira banatu, bata bestearen osagarria da, hau da, gorputza gizakiaren oinarri materiala da eta arima forma substantziala. Aristotelesen dualismoa berezia da, bi printzipio ditugula dio baina horiek irudimenean bakarrik banandu daitezke, errealitatean beti daude batuta.
  • Dualismo cartesiarra: René Descartes filosofoak sortu zuen eta errenazimenduko ezagutza zientifikoak, eta giza arrazoimenean sinesten zuen. Descartesek hau adierazi nahi zuen: gizakia, bi substantzia desberdinek bat egitean osatzen da. Alde batetik gorputza, substantzia zabala da eta bestetik arima, substantzia pentsatzailea.
  • Dualismo interakzionista: John C. Eccles neuro-fisiologoak sortu zuen XX. mendean. Honentzat gogoa eta garuna bi errealitate desberdin dira. Arima autokontzientea da, hau gabe ezin dugu azaldu hainbat gertakari. Garuna ez da nahikoa gertaera mentalak nola gertatzen diren azaltzeko. Ecclesek zioenez, alderdi fisikoaren eta mentalaren arteko interakzioa garun azalean gertatzen da.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]