Eduardo Aitorlea

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Eduardo Aitorlea, Ingalaterrako erregea

Eduardo Aitorlea Ingalaterrako errege izan zen 1042 eta 1066 bitartean.

Eduardo izeneko hirugarren errege saxoia izan arren, errege honek ez du tradiziozko zenbakitze latindarra izenean, Ingalaterran, 1066ko konkista normandiarraren ondoren erabili zena. Eduardo Aitorlea edo San Eduardo Aitorlea izenez ezagutzen da. Kanonizatu egin zuten, bere erregealdian Eliza katolikoari emandako babesa saritzearren.

Lehen urteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eduardo Oxfordshiren jaio zen, 1005ean, eta Etelredo II.a eta Emma Normandiakoaren semea zen. Normandia etxearekin zuen ahaidetasuna izango zen aurrerago Normandiako Gilenek burutuko zuen inbasioaren bultzatzaile nagusia.

Eduardo jaio zen garaian, Ingalaterra, parte batean Danimarkako errege-erreginen mende zegoen eta oso maiz jasaten zituen bikingoen erasoak. Svend I.a Ingalaterrako lurrak irrikatzen hasi zenean, lur horiek bere domeinuetara anexionatzea erabaki zuen; erresuma inbaditu eta Londres hartu zuen, 1013aren azken aldera. Etelredok, emazteak eta beren hiru seme-alabek Normandiara, deserrira, egin zuten ihes. Sven handik gutxira hil zen, eta Etelredo tronuratu egin zen, eta 1016an hil zen arte izan zen errege.

Eduardok 27 urte igaro zituen Normandian, eta edozein eragin anglosaxoitik urrun hezi izan zuten. Eragin normandiar hori izugarri nabarituko zen bere erregealdian.

Ingalaterrako errege[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eduardo 1043an koroatu zuten errege Winchesterreko katedralean.

Une oro saiatu zen etengabeko inbasioek eta barneko gerrek jipoitutako erresuman bakea mantentzen. Godwin Wessexekoarengana joan zen, eta hark erregea kontrolpean izatearren, Eduardoren eta Edith haren alaba zaharrenaren ezkontza hitzartu zuen; 1045ean ezkondu ziren.

Eduardo Aitorlearen irudia txanpon batean

Eduardo eta bere aitaginarrebaren arteko liskarrek goreneko maila izan zuten Canterburyko artzapezpiku izateko Roberto de Jumieges normandiarra hautatu zutenean.

Godwin 1053an hil zen, eta bere ondasunak Harold semeari utzi zizkion. Eduardok harreman onak izan zituen Haroldekin. 1063an, Eduardok armadaren gidaritza eman zion, eta bere erregealdiko ekintza militar bakarra eraman zuen aurrera: azken erresuma galestar independenteen aurkako gerra; erresumak Ingalaterran sartu ziren kanpainaren amaieran.

Eduardok ez zuen seme-alabarik izan, eta bere iloba bakarra, Eduardo Deserriratua, 1057an hil zen; ondorioz, koinatu Harold zen ondorengo izateko aukera gehien zituena.

Eduardo Westminster jauregian hil zen, 1066ko urtarrilean, hark aginduta eraiki zen Westminster abadia kontsakratzera iritsi baino lehen. Harold berehalaxe hautatu zuten Ingalaterrako errege.

Alderdi historikotik begiratuta, Eduardoren erresuma Goi Erdi Aro ingelesaren eta 1066ren ondorengo normandiarren gobernuaren arteko trantsizio-aldia izan zen. Bere agintaldian, inbasore daniarrek sortutako konderri handiek boterea eta autonomia irabazi zuten, eta aurrerago etorriko zen sistema feudalaren preludioa izango ziren. Erromako Elizak Britainia Handian zuen eragina areagotu zuen. Eduardok, hala ere, ez zuen kristautasuna erlijio bakar eta ofizial gisa ezarri.

Kanonizazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eduardo Aitorlea kanonizatzeko lehen bultzadak Henrike II.a Ingalaterrakoaren erregealdian gertatu ziren. Alexandro III.a aita santuak egin zuen erregea kanonizatzeko elizkizuna Erroman, 1161ean. 1163an erregearen gorpua Westminster abadiara eraman zuten Thomas Becket artzapezpikuak egindako zeremonia arranditsu batean.

Aurrerago, Eliza katolikoak errege-erreginen, ezkontza problematikoen, eta banandutako emakumezkoen santu zaindari izendatu zuen. 1348 arte Ingalaterrako zaindari izan zen; urte horretatik aurrera, Done Jurgi izan zen.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Eduardo Aitorlea Aldatu lotura Wikidatan