Eibar
Wikipedia(e)tik
|
Eibar |
|||
|---|---|---|---|
 Gipuzkoa |
|||
|
|||
| Izen ofiziala | Eibar | ||
| Antolaketa
Estatua
Autonomia Erkidegoa Lurralde Historikoa Eskualdea |
Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Gipuzkoa Debabarrena |
||
| Posta-kodea | 20600 | ||
 |
|||
| Koordenatuak |  Koordenatuak: |
||
| Garaiera | 124 m | ||
| Eremua | 24,78 km2 | ||
| Biztanleria | 27.530 (2006) | ||
| Dentsitatea | 1.111 bizt/km2 | ||
| Euskaldunak | %51,78 (2001) | ||
| Sorrera | 1346 hiri gutuna | ||
| Herritarra | eibartar | ||
| Alkatea | Iñaki Arriola López (PSE-EE-EA) | ||
| www.eibar.es | |||
Eibar Gipuzkoako Debabarrena eskualdeko herririk handiena da. Bizkaiarekin egiten du muga, Ermua, Mallabia eta Zaldibar herriekin, hain zuzen ere, eta, gainera, Debabarreneko Soraluze eta Elgoibarrekin eta Debagoieneko Bergara eta Elgetarekin ere egiten du muga.
Eduki-taula |
[aldatu] Auzoak
[aldatu] Baserri auzoak
Eibarren bost baserri-auzo daude:
- Kiñarraga-Otaola: Ego errekaren hegoaldean dauden lur guztiak, Elgeta eta Bergararekin mugakide.
- Arrate: Elgoibarrekin mugan, izen bereko santutegiaren inguruko lurrak.
- Gorosta: Gorosta errekaren urak biltzen dituen ingurua; Arrate auzoaren eta Santa Kurutz gainaren arteko lurrak.
- Mandiola: Santa Kurutz gainetik Bizkaiko mugarainoko lurrak, Akondia eta Urko mendien lurrak barne.
- Agiñaga: Ixua gainetik Markinarako bidean.
Hedadurari dagokionez, Kiñarraga-Otaola auzoa da handiena. Izan ere, ez da benetako auzoa, zenbait auzune txikiagoren batura baizik (Otaola, Urki, Kiñarraga...). Hala ere, inguru horretan nekez joten du eguzkiak eta herri-basoak izan dira nagusi beti. Historian zehar baserri gutxi jaso dira Kiñarraga-Otaola inguruan, eta gehienbat herritik gertu. Eibar handitu ahala, baserriak desagertzen joan dira.
Baserri-kopuruaren arabera, Mandiola da auzorik handi eta aberatsena. Gorostan eta Arraten ere badira hainbat baserri eta baseliza. Hala ere, hiru auzo horiek nahiko txikiak dira eta oso lotura estua izan dute herrigunearekin.
Baserri auzo hauei balle ere esaten zaie Eibarko euskaraz, baina termino hori bere horretan erabili barik, izenari lotuta. Zehazki: Kiñarra-balle, Arrate-balle, Gorosta-balle, Mandiola-balle[1] eta Agiña-balle. Ez dago argi nola idatzi behar diren izen konposatu hauek: Gorosta-Balle, Gorosta-balle, Gorosta Balle ala Gorostaballe. Artikuluarekin ere erabiltzen dira batzuetan: Gorostaballiak (NORK kasuan).
Bost auzoen artean berezi eta isolatuena Agiñaga da. Ixua mendiaz bestalde dagoenez, Artibai ibaiaren arroan, Eibarko herrigunearekin hartu-eman txikiagoa izan du eta bere izaera berezia izan du. Eliza, eskola, kanposantua, taberna... Hizkera aldetik ere, Markinako hizkeraren eragin nabarmena dauka, Eibarko ezaugarriak gordetzen dituen arren.
[aldatu] Herriguneko auzoak
- Azitain
- Urkizu. Baita Urkuzu, Urkusu eta Urkusua
- Saratsuegi. Eibartarrek Sautxi esaten diote, XXI. mendean urbanizatutako inguru honi.
- Txonta
- Jardiñeta
- Ipurua
- Urki. Jatorri etimologikoa, Urkidi.
- Ubitxa. Jatorri etimologikoa, Ubidea.
- Legarre
- Amaña
[aldatu] Ikustekoak
- San Andres eliza, XVI-XVII. mendeetan eraikia, baina eraikuntza eta itxura gotikoa du, nahiz eta hainbat elementu pizkundetar eta barroko izan. Bertan San Petriren eskultura erromaniko bat eta beirate flandriar bat daude, balio handikoak. Erretaula nagusia Diego Araotz eskultorearena da.
- Arrateko Amaren santutegia, XVII. mende hasierakoa.
- Azitain auzoko eliza, Kristo bizargabe batekin (munduko bakarretakoa).
- Untzueta jauregia, XVII. mendekoa.
- Aldatze jauregia, XVII. mendekoa. Armarri bikaina du fatxadan.
- Markeskua jauregia, XVI. mendekoa.
- Udaletxea, Ego ibaiaren gainean eraikitako hormigoizko eraikina, lehenetarikoa. Ramon Kortazar arkitektoak diseinatu zuen eta 1901eko irailaren 14an inauguratu zen.
[aldatu] Eibarko euskeria
Eibarko euskara (euskeria) mendebaleko euskalkia edo bizkaieraren aldaera da.
(Ikusi kanpo loturak).
[aldatu] Kirolak
SD Eibar da herriko futbol talde garrantzitsuena, Espainiako futbol ligako bigarren mailan dagoena.
[aldatu] Eibartar ezagunak
Artikulu nagusia: Eibartar ezagunen zerrenda
Eibarrekoak ditugu, besteak beste, Juan Antonio Mogel eta Juan San Martin idazlea, Ignacio Zuloaga margolaria.
[aldatu] Kanpo loturak
www.eibar.es Udalaren webgunea- Eibar KE futbol taldearen webgunea
- Eibar.Org Eibarko internauten webgunea
- Eibarko Armagintza Museoa
- Eibarko euskeria
- Egoibarra batzordea, Eibarko ondare kulturala
[aldatu] Erreferentziak
 |
Gipuzkoako udalerriak | |
|---|---|---|
|
Abaltzisketa • Aduna • Aia • Aizarnazabal • Albiztur • Alegia • Alkiza • Altzaga • Altzo • Amezketa • Andoain • Anoeta • Antzuola • Arama • Aretxabaleta • Arrasate • Asteasu • Astigarraga • Ataun • Azkoitia • Azpeitia • Baliarrain • Beasain • Beizama • Belauntza • Berastegi • Bergara • Berrobi • Bidegoian • Deba • Donostia • Eibar • Elduain • Elgeta • Elgoibar • Errenteria • Errezil • Eskoriatza • Ezkio-Itsaso • Gabiria • Gaintza • Gaztelu • Getaria • Hernani • Hernialde • Hondarribia • Ibarra • Idiazabal • Ikaztegieta • Irun • Irura • Itsasondo • Larraul • Lasarte-Oria • Lazkao • Leaburu • Legazpi • Legorreta • Leintz Gatzaga • Lezo • Lizartza • Mendaro • Mutiloa • Mutriku • Oiartzun • Olaberria • Oñati • Ordizia • Orendain • Orexa • Orio • Ormaiztegi • Pasaia • Segura • Soraluze • Tolosa • Urnieta • Urretxu • Usurbil • Villabona-Amasa • Zaldibia • Zarautz • Zegama • Zerain • Zestoa • Zizurkil • Zumaia • Zumarraga |
||
