Eibar
Wikipedia(e)tik
|
Eibar |
|||
|---|---|---|---|
 Gipuzkoa |
|||
|
|||
| Izen ofiziala | Eibar | ||
| Antolaketa Estatua Autonomia Erkidegoa Lurralde Historikoa Eskualdea |
Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Gipuzkoa Debabarrena |
||
| Alkatea | Miguel de los Toyos (PSE-EE) | ||
| Herritarra | eibartar | ||
| Koordenatuak |  Koordenatuak: |
||
|
|
|||
| Eremua | 24,78 km2 | ||
| Garaiera | 124 m. | ||
| Euskaldunak | %51,78 (2001) | ||
| Distantzia | 45 km. Donostiara | ||
| Postakodea | 20600 |
||
| Biztanleria | 27.496 bizt (2008) | ||
| Dentsitatea | 1109,6 bizt/km² | ||
| Sorrera | 1346 hiri gutuna | ||
| www.eibar.es | |||
Eibar Gipuzkoako Debabarrena eskualdeko udalerririk handiena da. Bizkaiaren mugakide da, Ermua, Mallabia eta Zaldibar herriekin, hain zuzen ere, eta, gainera, Debabarreneko Soraluze eta Elgoibarrekin eta Debagoieneko Bergara eta Elgetarekin ere egiten du muga.
Eduki-taula |
[aldatu] Geografia
[aldatu] Auzoak
[aldatu] Baserri-auzoak
Eibarren bost baserri-auzo daude:
- Kiñarraga-Otaola: Ego errekaren hegoaldean dauden lur guztiak, Elgeta eta Bergararekin mugakide.
- Arrate: Elgoibarrekin mugan, izen bereko santutegiaren inguruko lurrak.
- Gorosta: Gorosta errekaren urak biltzen dituen ingurua; Arrate auzoaren eta Santa Kurutz gainaren arteko lurrak.
- Mandiola: Santa Kurutz gainetik Bizkaiko mugarainoko lurrak, Akondia eta Urko mendien lurrak barne.
- Agiñaga: Ixua gainetik Markinarako bidean.
Hedadurari dagokionez, Kiñarraga-Otaola auzoa da handiena. Izan ere, ez da benetako auzoa, zenbait auzune txikiagoren batura baizik (Otaola, Urki, Kiñarraga...). Inguru horretan nekez jotzen du eguzkiak eta herri-basoak izan dira nagusi beti. Historian zehar baserri gutxi jaso dira Kiñarraga-Otaola inguruan, eta sortu diren bakarrak, gehienbat, herritik gertu eraiki dira. Eibar handitu ahala, baserriak galtzen joan dira, ordea.
Baserri kopuruaren arabera, Mandiola da auzorik handi eta aberatsena. Gorostan eta Arraten ere badira hainbat baserri eta baseliza. Hala ere, hiru auzo horiek nahiko txikiak dira eta oso lotura estua izan dute herrigunearekin.
Baserri auzo horiei balle ere esaten zaie Eibarko euskaraz, baina berba hori bere horretan erabili barik baizik eta izenari lotuta. Honela: Kiñarra-balle, Arrate-balle, Gorosta-balle, Mandiola-balle[1] eta Agiña-balle. Ez dago argi nola idatzi behar diren izen konposatu hauek: Gorosta-Balle, Gorosta-balle, Gorosta Balle ala Gorostaballe. Artikuluarekin ere erabiltzen dira batzuetan: Gorostaballiak (NORK kasuan).
Bost auzoen artean berezi eta bakartuena Agiñaga da. Ixua mendiaz bestalde dagoenez, Artibai ibaiaren arroan, Eibarko herrigunearekin hartu-eman txikiagoa izan du eta haren izaera berezia du, eliza, eskola, kanposantua, taberna eta abarrekin. Hizkera aldetik, Markinako hizkeraren eragin nabarmena dauka, Eibarkoaren ezaugarriak gordetzen dituen arren.
[aldatu] Herriguneko auzoak
- Azitain
- Urkizu. Herrian 'Urkuzua' izenez ere ezaguna.
- Saratsuegi. Eibartarrek Sautsi esaten diote, XXI. mendean urbanizatutako inguru honi.
- Txonta
- Jardineta
- Ipurua
- Urki. Jatorri etimologikoa, Urkidi.
- Ubitxa. Jatorri etimologikoa, Ubidieta.
- Legarre
- Amaña
[aldatu] Politika
Artikulu nagusia: Eibarko alkateen zerrenda
Miguel de los Toyos (PSE) da herriko alkatea.
[aldatu] Kultura
[aldatu] Kirolak
SD Eibar da herriko futbol talde garrantzitsuena, Espainiako futbol ligako bigarren mailan dagoena.
Eibarko Klub Deportiboak 2500 bat bazkide biltzen ditu 12 kirol eta kultur ekintzatan.
[aldatu] Eibarko euskeria
Eibarko euskara (euskeria) mendebaleko euskalkia edo bizkaieraren aldaera da.
[aldatu] Ikustekoak
- San Andres eliza, XVI-XVII. mendeetan eraikia, baina eraikuntza eta itxura gotikoa du, nahiz eta hainbat elementu pizkundetar eta barroko izan. Bertan San Petriren eskultura erromaniko bat eta beirate flandriar bat daude, balio handikoak. Erretaula nagusia Diego Araotz eskultorearena da.
- Arrateko Amaren santutegia, XVII. mende hasierakoa.
- Azitain auzoko eliza, Kristo bizargabe batekin (munduko bakarretakoa).
- Untzueta jauregia, XVII. mendekoa.
- Aldatze jauregia, XVII. mendekoa. Armarri bikaina du fatxadan.
- Markeskua jauregia, XVI. mendekoa. Bertan da UEUren kultura-egoitza.
- Udaletxea, Ego ibaiaren gainean eraikitako hormigoizko eraikina, lehenetarikoa. Ramon Kortazar arkitektoak diseinatu zuen eta 1901eko irailaren 14an inauguratu zen.
[aldatu] Eibartar ezagunak
Artikulu nagusia: Eibartar ezagunen zerrenda
Eibarkoak ditugu, besteak beste, Juan Antonio Mogel eta Juan San Martin idazlea eta Ignacio Zuloaga margolaria.
[aldatu] Kanpo loturak
www.eibar.es Udalaren webgunea- Eibar KE futbol taldearen webgunea
- Eibar.Org Eibarko internauten webgunea
- Eibarko Armagintza Museoa
- Eibarko euskeria
- Egoibarra batzordea, Eibarko ondare kulturala
[aldatu] Erreferentziak
 |
Gipuzkoako udalerriak | |
|---|---|---|
|
Abaltzisketa • Aduna • Aia • Aizarnazabal • Albiztur • Alegia • Alkiza • Altzaga • Altzo • Amezketa • Andoain • Anoeta • Antzuola • Arama • Aretxabaleta • Arrasate • Asteasu • Astigarraga • Ataun • Azkoitia • Azpeitia • Baliarrain • Beasain • Beizama • Belauntza • Berastegi • Bergara • Berrobi • Bidania-Goiatz • Deba • Donostia • Eibar • Elduain • Elgeta • Elgoibar • Errenteria • Errezil • Eskoriatza • Ezkio-Itsaso • Gabiria • Gaintza • Gaztelu • Getaria • Hernani • Hernialde • Hondarribia • Ibarra • Idiazabal • Ikaztegieta • Irun • Irura • Itsasondo • Larraul • Lasarte-Oria • Lazkao • Leaburu • Legazpi • Legorreta • Leintz Gatzaga • Lezo • Lizartza • Mendaro • Mutiloa • Mutriku • Oiartzun • Olaberria • Oñati • Ordizia • Orendain • Orexa • Orio • Ormaiztegi • Pasaia • Segura • Soraluze • Tolosa • Urnieta • Urretxu • Usurbil • Villabona-Amasa • Zaldibia • Zarautz • Zegama • Zerain • Zestoa • Zizurkil • Zumaia • Zumarraga |
||
