Ekora

Ekora
Araba
Izen ofiziala	Yécora/Iekora
Estatua Erkidegoa Lurraldea Eskualdea	Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Araba Arabako Errioxa
Alkatea	Iñaki Ibáñez Fernández (PP)
Herritarra	ekorar
Koordenatuak	42°34′13″N 2°28′13″W
Eremua	18,80 km2
Garaiera	694 m
Distantzia	49 km Gasteiza
Posta kodea	01322
Biztanleria	286 bizt. (2010)
Dentsitatea	15,21 bizt./km²
Sorrera	1669

Ekora (ofizialki Yécora / Iekora) Arabako hego-ekialdeko udalerria da, Arabar Errioxako Kuadrillakoa. Gasteiztik 50 bat kilometrora dago. Herria udalerriaren iparraldean dago.

Ekorako udaletxea eta eliza

Etimologia

Udalerriaren izen ofiziala Yécora/Iekora bada ere, euskal era arautua Ekora da. Euskaltzaindiaren erabaki hori arrazoitzen duten agiriak daude, Donemiliaga Kukulakoak hain zuzen ere, XI. mendean jada Equora eta Ecora deiturak jasotzen zituztenak.

Geografia

Udalerri mugakideak

• Iparraldean: Lapoblacion (Nafarroa).
• Hegoaldean: Oion.
• Ekialdean: Oion (Gorrebusto) eta Nafarroako Lapoblacion.
• Mendebaldean: Lantziego.

Historia

Guardiaren menpeko herrixka bat izan zen 1669ra arte, Karlos II.a Espainiakoak hiri-titulua eman zion arte, alegia.

Kultura

Hizkuntza

Gaur egun gaztelania da nagusi. Ezin dugu zehaztu bertako jatorrizko euskara galdu zen garaia. Hala ere, Ekorako euskara galtzea nonbait IX. eta XVI. mendeen artean kokatzen da.

Demografia

Ekorako biztanleria

1897	1900	1910	1920	1930	1940	1950	1960	1970	1981	1991	2001	2006
473	493	549	561	591	528	521	466	315	214	243	260	286

Jaiak eta ospakizunak

• Maiatzean Santo Domingo eguna ospatzen da, prozesioa egiten dela.
• Abuztuaren bukaeran Esker Oneko eguna ospatzen da, erromeria egiten dela.

Ondasun nabarmenak

• San Joan Bataiatzailearen eliza, estilo gotikoa eta errenazentista uztartzen dituena. XIV. mendeko kanpandorre karratua du.
• Berzijanako Andre Mariren baseliza, XIII-XIV. mende bitartekoa, herrigunetik kilometro batera dagoena. 1984an zaharberritu zuten.
• Iturri zaharra, Erdi Arokoa omen dena.

Ekorar ezagunak

• Fidel Fuidio Rodriguez (1880-1936), elizgizona eta arkeologoa.
• Joseba Urkijo Borde (1958-), politikaria. LABeko zuzendaria izan zen 1981ean, baita Herri Batasunako mahaikidea 1988an. José Amedo komisario ohiaren isilmandataria izatea leporatu zioten.

Kanpo loturak

• (Euskaraz) Ekora euskadi.net webgunean
• (Gaztelaniaz) Ekorako udalaren webgunea
• (Gaztelaniaz) Ekora Auñamendi entziklopedian