El Busto

El Busto
Nafarroa
Izen ofiziala	El Busto
Estatua Erkidegoa Merindadea Eskualdea	Espainia Nafarroako Foru Erkidegoa Lizarrako merindadea Vianaldea
Alkatea	Jesús María Erripa Asensio (Indep.)
Herritarra	elbustoar
Koordenatuak	42°32′56″N 2°14′30″W
Eremua	7,22 km2
Garaiera	432 m
Distantzia	67 km Iruñera
Posta kodea	31229
Biztanleria	81 bizt (2009)
Dentsitatea	11,22 bizt/km²

El Busto Nafarroako udalerria da. Lizarrako merindadeko herri honek 81 biztanle zituen 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera. Nafarroako hiriburutik 67 kilometrora dago.

Inguru naturala eta kokapena

Herria, Nafarroa mendebaldean kokatzen da, Errioxako mugatik gertu eta N-111 errepidea Lizarra-Viana norabidean hartuta.

El Bustok Santsolekin egiten du muga iparraldean, Los Arcosekin ekialdean, Santsolekin mendebaldean, eta Elizagorriarekin hegoaldean.

Historia

XIII. mendean bi herrigune existitu ziren "Busto" izenarekin, Susko Busto eta Iusoko Busto. XV. mendean El Busto Los Arcosen herrixka bihurtu zen eta hiriburuaren zori bera izan zuen, 1463 eta 1753 bitartean Gaztelako erresumaren barne izanik. Hiru mende horietan, San Andres parrokia handitu eta erretaula pizkundetarra gehitu zitzaion. XVIII. mendearen erdialdean, herria Calahorrako elizbarrutian izan arren Nafarroako udalerri bihurtu zen.

Herria, bustotarrek proposaturiko eta erregeordeak berretsitako alkate batek agintzen zuen. Herritarrek, inguruko iturburu batetik ateratzen zuten edateko ura. Udaleko aurrekonturako beharrezko dirua, larreen salmenta eta labearen alokairuaren truke lortzen zuten, 500 eta 600 erreal inguru. 1860an herriak 218 biztanle zituen, eta ondoren hamarkadetan goraberatsu mantendu zen, XX. mendeko migrazioaren ondorioz erdira murriztu baino lehen.

Ondarea

• San Andres eliza, estilo gotiko pizkundertako, XVI. mendean eraikitako eliza.

• San Roman baseliza, muino baten gainean dago.

Demografia

El Bustoko biztanleria

1897	1900	1910	1920	1930	1940	1950	1960	1970	1981	1991	2001	2006
166	169	161	188	221	222	211	187	167	148	118	92	83

2008ko erroldaren arabera, zazpi etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %8,86a (Nafarroako batez bestekoaren azpitik).

Jaiak eta ospakizunak

Herriko jaiak abuztuko azken aurreko asteburuan ospatzen dira.

Politika

Udal hauteskundeak

2007an bi zerrenda independente aurkeztu ziren; alkate (eta hautatutako zinegotzi bakarra) AIBko Jesús María Ripa Asensio aukeratu zuten. Baliogabeko botoak 8 izan ziren (emandako guztien %12,70a) eta zurizko 3 boto izan ziren (botoen %5,45a). Abstentzioa %47,16koa izan zen.

El Bustoko Udala (2007)

Alderdia	Botoak	Aukeratua?
Jesus Maria Erripa Asensio (AIB)	43	Bai
Jesus Maria Osés Zurbano (C)	9	Ez

2011n, ordea, zerrenda bakarra egon zen eta Erripak karguan errepikatu zuen, oraingoan beste bi zinegotziren laguntzaz.

Udaletxea

• HELBIDEA: Zelai kalea, z/g

Alkateak

Alkateen zerrenda

1979-1983
1983-1987
1987-1991
1991-1995
1995-1999
1999-2003
2003-2007
2007-2011	Jesús María Erripa Asensio	AIB
2011-	Jesús María Erripa Asensio	Indep.

Azpiegitura eta garraioak

La Estellesaren Donostia eta Logroño bitarteko lineak (NA-10 zenbakiko emakida) geltokia dauka herrian. Lineak honako ibilbidea egiten du:

• Irun - Donostia - Tolosa - Etxarri Aranatz - Lezaun - Abartzuza - Bearin - Legarda - Obanos - Gares - Zirauki - Lizarra - Aiegi - Los Arcos - El Busto - Santsol - Bargota - Viana eta Logroño

Euskara

Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera El Busto eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %3,26k zekien euskaraz hitz egiten.

Ikus, gainera

• Nafarroako udalerrien zerrenda

Kanpo loturak

• (Gaztelaniaz) El Bustori buruzko informazioa Nafarroako Gobernuaren webgunean.
• El Bustorako sarbide errepidea Google Street View-n.