Eneko Lopez

Wikipedia(e)tik
Eneko Lopez Harokoa» orritik birbideratua)
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Eneko Lopez

1043 – 1076
Ondorengoa Lope Eneko

Jaiotza ?
?
Heriotza 1076
?
Ezkontidea Toda Fortunez
Egoitza Naiara
Erlijioa Kristaua

Eneko Lopez Ezkerra (? - 1076) ezagutzen den Bizkaiko lehen kondea izan zen, 1043-1076 urteetan. Denbora-tarte jakin batzuk baino ez, bere heriotzara arte Bizkaiko Jaurerriaren jauna izan zen, Lope Eneko bere semeak ordezkatua izan zen arte.[1] 1075era arte, Naiara[2] eta Durangoko tenente ere izan zen.

Gartzea III.a Santxez Naiarakoak 1040 eta 1043 artean izendatu zuen Bizkaiko jaun. Hasieran ez zen jaraunspenezko titulua baina bere agintaldiaren amaierarako bere burua konde (latinez: comes) esaten zuen. Izan ere 1076an San Millán de Yusoko monasterioari bere arima eta bere emaztearen arimaren alde Antso Gartzez erregeari erositako Camprovín hiribildua eman zionean, senior Enneco Lopez, gratia Dei tocius Vizcahie comes sinatu zuen.[3]

Jatorria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bere gurasoak ezezagunak izan arren, ziur asko nafarra izan zen.[4] Teoria nagusiaren arabera, Lope Belaskez zuen aita, Galindo bere anaiarekin batera, Aiara, Mena eta Somorrostro haranen jauna izan zena.[5] Lope Belaskez Gartzea III.a Santxez Naiarakoak Estefania Foixkoari 1040ko maiatzaren 28an emandako ezkontza-hornien agirian agertzen da. Agirian sennior Lope Velascoz de Colindres sennior Galindo Velazcoz Menakoarekin batera sinatzen dute.

Lope Belaskezek hainbat agiri sinatu zituen Eneko Lopez bere semearekin batera. 1057 inguruan hil omen zen, harrezkero agirietan agertzen ez delako.[6] Eneko Lopezek zenbat anai-arreba izan zituen:[7]

  • Antso Lopez, 1047 eta 1049 artean Pozako tenentea izan zena;[8]
  • Fortun Lopez,[9], 1040 eta 1053 artean Tedejako tenentea izan zena.
  • Gartzea Lopez
  • Galindo Lopez
  • Mentzia Lopez

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaztea zenean, Iruñeko Gortean izan zen eta 1042an erregearen koparia zen. Garai hartan Bizkaiko konderria Iruñeko erregearen mendeko lurraldea zen eta Eneko Lopezen manupean zeuden Bizkaia, Enkarterri, Durango eta Naiarako lurraldea. 1051n, Gartzea III.a Santxezek Bizkaiko foruak berretsi zuenean, Eneko Lopezekin (omnes milites) batera egin zuen. Horrela berretsi zituen monasterioen eskubideak:

« Placuit nobis et comiti Enneco Lupiz ... ut facerem ingenuos et francos totos illos monasterios
Eneko Lopezek eta biok atsegina dugunez... beraz, monasterio guzti hauek bakun eta aske egiten ditut
 »

Eneko Lopezek laguntza eskaini zion Gaztelako erregeari Nafarroako erresumaren aurkako borrokan. 1054. urtean Enkarterri Gaztelako koroaren mendean geratu zen Atapuercako guduaren ondoren. Geroago, Alfontso VI.a Gaztelako erregeak beretzat hartu zituen Oka, Bureba eta Errioxa. 1063an Antso IV.a Gartzez iruindar erregeak Naiarako tenentzia eman zion. Bizkaiko jaunak, Gartzea Ordoñez gaztelar noblearen mesedetan[10], Naiarako gobernua galdu eta ordainez Araba eta Gipuzkoako eskubideak irabazi zituen. Durangaldeak Nafarroarekiko leialtasunari eutsi zion. Hark emandako laguntzaren truke, Gaztelako erregeak Bizkaiko jaun egin zuen Eneko Lopez. Hartatik aurrera, Nafarroako koroaren eta Bizkaiko jaurerriaren arteko harremanak guztiz korapilatsuak izan ziren.

Ezkontza eta seme alabak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1051ko urtarrilean jada Toda Fortunezekin ezkonduta zegoen. Hau Fortun Antso «Bono Patre» eta Toda Gartzezen alaba omen zen, beraz, Ramiro Gartzia Viguerakoaren birloba[10][11]. Ubieto Artetaren ustetan, aita Fortun Otsoa zuen. Baina honek Mentzia Gartzez c. 1044an ezkondu zuenez, ama ezezaguna omen zuen.

Eneko eta Todak hurrengo semeak izan zituzten:

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Pescador Medrano 117
  2. Pescador Medrano 116
  3.   Canal Sánchez-Pagín, José María (1995), «La Casa de Haro en León y Castilla durante el siglo XII: Nuevas conclusiones», Anuario de Estudios Medievales (Consejo Superior de Investigaciones Científicas) (25): 5, ISSN 0066-5061 .
  4. Pescador Medrano 116
  5. Balparda de las Herrerías 165 eta 177
  6. Balparda de las Herrerías 171
  7.   Ledesma Rubio, María Luisa (1989), Cartulario de San Millán de la Cogolla (1076-1200), Zaragoza: Anubar Ediciones, 8-10. orrialdea, ISBN 84-7013-235-0 .
  8. Balparda de las Herrerías 177
  9. Balparda de las Herrerías 178
  10. a b   Martín Duque, Ángel J. (2002), «Vasconia en la alta edad media: somera aproximación histórica», Príncipe de Viana (227): 898, ISSN 0232-8472, http://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=497678 .
  11. Balparda de las Herrerías 164
  12. Balparda de las Herrerías 181
  13. Balparda de las Herrerías 181
  14. Balparda de las Herrerías 182
  15. Balparda de las Herrerías 182

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  •  

Balparda de las Herrerías, Gregorio (1933-34), Historia crítica de Vizcaya y sus fueros., II, OCLC 634212337 .

  •  

Baury, Ghislain (2011), «Los ricoshombres y el rey en Castilla: El linaje Haro, 1076-1322», Territorio, Sociedad, y Poder: Revista de Estudios Medievales (Oviedoko Unibertsitatea) (6): 53-72, ISSN 1886-1121, http://www.unioviedo.es/reunido/index.php/TSP/article/view/9468/9281 .

  •  

Pescador Medrano, Aitor (1999), «Tenentes y tenencias del Reino de Pamplona en Álava, Vizcaya, Guipúzcoa, La Rioja y Castilla (1004-1076)», Vasconia: Cuadernos de historia-geografía (29): 107-144, ISSN 1136-6834, http://www.euskomedia.org/PDFAnlt/vasconia/vas29/29107144.pdf .

  •  

Sánchez de Mora, Antonio (2003), La nobleza castellana en la plena Edad Media: el linaje de Lara, Sevillako Unibertsitatea, http://fondosdigitales.us.es/thesis/thesis_view?oid=271 .

  •  

Ubieto Arteta, Antonio (1976), Cartulario de San Millán de la Cogolla (759-1076), Zaragoza: Anubar Ediciones, ISBN 84-7013-082-X .


Aurrekoa
Lehenengoa
Bizkaiko jauna
1043 - 1076
Ondorengoa
Lope Eneko