Enrico Fermi

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Enrico Fermi

Enrico Fermi, (Erroma, 1901eko irailaren 29a - Chicago, Illinois, 1954ko azaroaren 28a), fisikari italiarra. Ezaguna da lehenengo erreaktore nuklearraren garapenagatik eta teoria kuantikoari egindako ekarpenagatik. Erreaktore nuklearra asmatu zuen. 1938an Fermik Fisikako Nobel Saria jaso zuen induzitatutako erradioaktibitateari buruz egindako lanengatik eta XX. mendeko zientziari nagusienetariko bat bezala hartzen da. Plano teorikoan eta esperimentalean gaitasun handiko fisikari bezala izan da ezaguna.

Fermio elementua 1952an ekoiztu zen era sintetikoan eta bere ohoretan jarri zitzaion izen hori.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fisika Erroman[aldatu | aldatu iturburu kodea]

14 urterekin fisikagatiko interesa erakutsi zuen. Bere ikasketak izugarriak izan ziren eta oroimen handia zuen. Fisika teorikoaren gaineko ariketak egiteko erraztasuna zuen eta sintesi-gaitasun handia zuen. Bere gazte-aroan Enricok fisika eta matematikak ikasten disfrutatzen zuen eta bere interesak bere anaia Giuliorekin banatzen zituen.

1915an bere anaia hil zen eta Enrico denbora gehiago ikasten hasi zen bere anaiaz ez pentsatzeko

Ondoren, Enrico-k Enrico Persico ezagutu zuen eta biok batera hainbat proiektu burutu zituzten, giroskopio baten eraikuntza eta Lurraren eremu magnetikoaren neurketak esaterako. Fermiren interesa fisikagatik bere aitaren lagun batek liburu batzuk oparitu zizkionean handitu zen.

1922an doktoretza lortu zuen. 1927an Erromako Unibertsitateko irakaslea izendatu zuten, eta horrela Erroma munduko ikerketa-gunerik garrantzitsuenetarikoa bihurtu zen. 1938an Fisikako Nobel Saria jaso zuen.

Bere laguntzaileekin, 60 elementu neutroiekin bonbardatu eta, 40 isotopo lortuz eta 92. elementuaren atomoen transmutazioa, uranioarena hain zuzen, 93. elementu batea atomotan, neptunioa, naturan agertzen ez dena .

Manhattan proiektua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Manhattan Proiektua
Manhattan proiektuaren kontrol gela.

Fermiek Erroman geratu zen 1938. urtera arte. Nobel Saria jaso ondoren, New York-era emigratu zuen bere emaztea judua izateagatik arazoak eduki zitzakeelako, Mussoliniren erregimena zela eta. New Yorkera heldu bezain pronto, Columbiako unibertsitatean lan egiten hasi zen.

Fermik lehenengo pila nuklearra sortzen lagundu zuen. Bigarren Mundu Gerran, bonba atomikoaren garapenean parte hartu zuen Manhattan Proiektuaren barruan. Urte batzuk geroago, hidrogenozko bonbaren kontrako iritzia azaldu zuen. 1946an Chicagoko Ikasketa Nuklearren Unibertsitatean zuzendari eta fisika irakaslea izendatu zuten. Egun, aipatutako unibertsitateak bere izena hartzen du.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Enrico Fermi Aldatu lotura Wikidatan