Euskoiberismo

Esteban Garibai: lehendabiziko euskoiberista izan zen, Julio Caro Barojaren iritzira

Euskoiberismoa euskararen jatorria azaltzeko asmoz euskara eta iberiera ahaidetzat jotzen dituen teoria da. Teoria horren aldekoei euskoiberista deritze. Gaur egungo euskalariek bazterturiko teoria da.

Euskara eta iberiera hizkuntza eremuen hurbiltasunak eta biak aurreindoeuroparrak izateak bide eman zuten hizkuntza bera zirela edo ahaideak zirela pentsatzera. Luzaro iraun duen teoria da (Esteban Garibai, Arnaud Oihenart, Manuel Larramendi, Wilhelm von Humboldt, Hugo Schuchardt eta abar), baina XX. mendeko hizkuntzalariek guztiz baztertzekoa zela erakutsi zuten argi eta garbi. Hala ere, gaur egun, hizkuntzalaritza historikoan adituak ez diren hainbatek oraindik eusten diote teoria horri.

Iberieraren eta euskararen arteko hitz batzuk antzekoak dira.

Iberiera	Euskara
Abar	Adar
Adin	Adin
Bios	Bihotz
Biskar	Bizkar
Biur	Bihur
Cais	Gaitz
Hisca	Neska
Ildun	Ilun
Iliberris	Hiri berri
Nabar	Nabar

Nahiz eta iberieraren sintaxia eta gramatika eta euskararenak antzekoak izan, kontuan izan behar dugu euskara erabiliz ez dela lortu iberierazko inskripzioak itzultzea. Eta itzuli den apurrak euskara eta iberiera erabat hizkuntza desberdinak direla erakutsi du.

Iberiar eta euskal hitzen artean badira antzekotasunak, baina horien arrazoia ez datza jatorri komun batean, baizik eta euskarak eta iberierak —auzo hizkuntzak zirenez— beren artean trukaturiko hitzetan eta bestelako hizkuntza baliabideetan.

Ikus, gainera

• Aitzineuskara
• Pablo Pedro Astarloa

Kanpo loturak

• Karmele Artetxe Sánchez (2005): «Egungo euskoiberismoa, berrikuspen historiografikotik abiatuz», Kondaira 3, 2005, 1-53, ISSN 1698-9287.
• Karmele Artetxe Sánchez (1999): «Egungo euskoiberismoari buruzko zenbait ohar», Euskonews & Media 54, 1999-11-12.

Artikulu hau zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.