Extremadura

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Extremadurako Autonomia Erkidegoa
Comunidad Autónoma de Extremadura
Comunidá Autónoma d'Estremaúra

Autonomia erkidegoa
Extremadurako bandera Extremadurako armarria
Hiriburua Merida
Probintziak Caceres
Badajoz
Herritarra extremadurar
Localización Extremadura.png
Eremua
- Espainiaren
41.634 km²
% 8,2
Biztanleria
- Espainiaren
Dentsitatea
1.086.373 (2006)
% 2,6
26,03 bizt/km²
ISO 3166-2 ES-EX
Estatutua 1983ko otsailaren 26
Presidentea Juan Carlos Rodríguez Ibarra
(PSOE)
Hizkuntza ofiziala(k) gaztelania
Espainiako Gorteak
- Kongresuan
- Senatuan

10 eserleku
8 eserleku
www.juntaex.org

Extremadura[1] Espainiako autonomia erkidego bat da, estatuaren mendebaldean kokatua Portugalgo mugan. Beste mugakideak hauexek ditu: Iparraldean Gaztela eta Leon, hegoaldean Andaluzia eta ekialdean Gaztela-Mantxa. Hiriburua Merida da. Cáceres eta Badajoz probintziak hartzen ditu.

Udalerri nagusiak

  1. Badajoz 143.748 biztanle 2006an.
  2. Cáceres 90.218.
  3. Merida (Badajoz) 53.915.
  4. Plasencia (Caceres) 42.170.
  5. Don Benito (Badajoz) 34.051.

Inguru naturala eta klima

Erdialdeko Mendikateak gurutzatzen du ekialdetik mendebalera, iparraldean Toledoko mendiak daude eta Sierra Morena mendilerroa hegoaldean. Klima kontinentala du; udak oso beroak dira eta euri gutxi egiten du, baina mendietan elurra sarritan izaten da. Tajo eta Guadiana ibaiek eta bi hauen ibaiadarrek ureztatzen dute Extremadura.

Historia

Extremadura erromatarrek hartu zuten. Aztarna ugari ikus daiteke gaur oraindik, batez ere Meridan, antzinako Lusitaniako zati bateko hiriburua baitzen.

Cáceres hiriko plaza nagusia.

Arabiarren garaietan, Badajozeko taifak garrantzia handia izan zuen eta aftasiden garaian Algarve portugaldarrera eta Lusitaniara hedatu zuen bere erresuma. Leongo Fernando II.ak Caceres aldera jo zuen; Coriara biztanleak eraman zituen eta eraso ausartak egin zituen Badajoz aldera. 1227an hartu zuten Caceres eta Alfontso IX.ak Merida, Montanchez eta Badajoz (1230) hartu zituen Abenhut garaitu ondoren. Fernando III.ak Trujillo eta Medellingo lurrak hartu zituen.

XIII. mendean lursailak hesitzeko ekinaldi bat egin zen, lurrak Mestako abereetatik babesteko. Hala sortu ziren dehesak edo lur hesituak, erregeek bultzatu zituztenak, Mesta erakundearen indar handiari aurre egiteko modua ikusten baitzuten haietan. Lurrak hesitzean, ordea, herri lurrak jabetza pribatuen eskuetara igaro ziren; lurrik ez zuten langileak ugaritu ziren, eta emigrazioa sortu zen. Hala, gaur egun arte dirauen arazoa sortu zen garai hartan.

Bestetik, Portugalek lurralde haiek hartzeko ekinaldi ugari egin zituen Erdi Aro guztian zehar eta XIV. mendean.

1983. urteaz geroztik Espainiako autonomia erkidegoa da.

Ekonomia

Dehesa bat.

Lehorreko nekazaritza da jarduera nagusia, Badajoz egitasmo delakoaren bidez, urez hornitua. Garia, garagarra eta oloa, oliba, ardoa eta tabakoa lantzen dira batez ere. Ardiak eta zerriak (urdaiazpikoa) ugari dira, eta meen aldetik Logrosango fosforita da aipatzekoa. Industria nekazaritzari lotua dago batik bat.

Extremaduraren arazo nagusia, Erdi Arotik datorrena, lur banaketarena da, jauntxoena, alegia. Horren ondorioz, oso emigrazio biziak izan ditu bai XIX. mendean, bai XX. mendean zehar. Mendearen hasieran ahalegin batzuk egin ziren nekazaritza indartzeko, baina ez zuten ondorio aipagarririk lortu eta Extremadura Espainiako eskualderik atzeratuenetakoa da oraindik ere.

Kultura

Hizkuntzak

Extremadurako hizkuntza nagusia eta hedatuena, ezbairik gabe, gaztelania da, batez ere gazte belaunaldien artean. Hori da hizkuntza ofizial bakarra. Gaztelaniarekin batera, hala ere, beste hizkuntza batzuk ere mintzatzen dira:

Erreferentziak

Kanpo loturak

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Extremadura Aldatu lotura Wikidatan