Frankofonia

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Map-Francophone World.png
Frankofoniako bandera

Frankofonia frantsesez mintzatzen den mundu mailako hizkuntz-komunitatea da, 150 milioi pertsona biltzen duena. Hiztunen kopuruari dagokionez, 6. postuan dago txinera (mandarin), ingelesa, hindia, gaztelania eta arabieraren atzetik.

Martxoaren 20a da komunitatearen nazioarteko jaieguna.

Lau multzotan banatu ditzakegu herrialdeak (ikus mapa): Ama-hizkuntza dutenak (urdin iluna), Administrazio-hizkuntza (urdina), Kultur-hizkuntza dutenak (urdin argia) eta Hizkuntz gutxitua dutenak (berdea).

Frantsesaren egoera munduan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herrialde batean frantsesak duen egoera aztertzeko aldagai ugari izan behar dira kontuan: frantsesa hizkuntza ofiziala den edo ez, gehiengoaren edo gutxiengoren baten ama hizkuntza den, egoera formal edota informalean erabiltzen den, etab.

Zenbait herrialdetan (Frantzia, Quebec, Valonia, Suitza frankofonoa, Monako, Kanadako eskualde batzuk...), frantsesa biztanle gehienen ama hizkuntza izateaz gain, erabilera arrunteneko hizkuntza da, bai eremu formalean, baita informalean ere.

Saharaz hegoaldeko Afrikako herrialde askotan, frantsesa administrazio hizkuntza nagusia da, besteak beste, Kongoko Errepublika Demokratikoan (munduan frantses hiztun kopuru handieneko herrialdea), baita Magrebeko zenbaitzutan ere (Algeria da adibiderik esanguratsuena).

Azkenik, beste zenbait herrialde ere, frantses hiztun kopuru esanguratsua edota kultura frantsesarekin harreman estua duelako, frankofoniaren baitan kokatzen dira. Frantsesa hizkuntza ofiziala izan ez arren, kultura edota irakaskuntzan garrantzia nabarmena izan ohi du. Herrialde horein artean Errumania eta Libano aipa daitezke, adibidez.

Frankofoniaren Nazioarteko Erakundea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Frankofoniaren Nazioarteko Erakundea (frantsesez Organisation Internationale de la Francophonie) frantsesa ondare komun duten estatu eta gobernuen elkartea da. Frantsesaren garrantzia bultzatzeaz gain, beste zenbait balio bultzatzen ditu, hala nola, kultura aniztasuna, bakea, demokrazia, zuzenbidezko estatua eta ingurumenaren babesa.

77 estatuk osatzen dute (57 eskubide osokoak eta 20 ikuskariak edo obserbatzaileak). 2002ko gailurretik, Abdou Diouf Senegaleko presidente ohia da bertako idazkari orokorra.

Kideak kontinenteka[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Europa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Begiraleak: Austria, Bosnia Herzegovina, Eslovakia, Eslovenia, Estonia, Georgia, Hungaria, Kroazia, Letonia, Lituania, Montenegro, Polonia, Serbia, Txekiar Errepublika, Ukraina.

Afrika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharra: Ginea Bissau, Mali, Madagascar eta Afrika Erdiko Errepublikaren parte hartzea bertan behera utzita dago une honetan (2013-10-28).

Begiralea: Mozambike

Amerika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Begiraleak: Uruguay eta Dominikar Errepublika.

Asia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Begiraleak: Arabiar Emirerri Batuak eta Tailandia.

Ozeania[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Frankofonia Aldatu lotura Wikidatan