Fulgencio Batista

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Fulgencio Batista y Zaldívar
Fulgencio Batista

Kubako Errepublikako presidentea
1940ko urriaren 10a – 1944ko ekainaren 1a
Aurrekoa Federico Laredo Brú
Ondorengoa Ramón Grau San Martín
1952ko martxoaren 10a – 1959ko urtarrilaren 1a
Aurrekoa Carlos Prío Socarrás
Ondorengoa Anselmo Alliegro

Jaiotza 1901eko urtarrilaren 16a
Banes, Kuba
Heriotza 1973ko abuztuaren 6a
Marbella, Espainia

Fulgencio Batista Zaldívar, El Hombre, (Banes, Kuba, 1901eko urtarrilaren 16 - Marbella, Espainia, 1973ko abuztuaren 6) Kubako presidente (1940-1944) eta diktadore (1952-1959) izan zen.

Militarra, 1940an lehendakari aukeratua izan zen sozialista-demokrata zerrendaren buru bezala. 1952 agintera itzuli zen estatu kolpe bat emanez eta errepresio latza ezarri zuen disidentzi ororen kontra. 1959an Iraultzak agintetik bota zuen eta Francoren Espainian aterpetu zen hil arte.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fulgencio Batista

Fulgencio Batista Zaldívar, El Hombre, Veguitan, Banesen, Holguín probintzian, Kuban, jaio zen 1901eko urtarrilaren 16an eta Santa Florentina elizan bataiatu zuten[1].

Aita Belisario Batista izan zuen eta ama, berriz, Carmela Zaldívar, Kubako independentziaren alde egin zuten kubatarrak.

Amak Rubén izena jarri zion eta Zaldívar abizena, Belisario Batistak ez baitzion bere abizena eman nahi izan. Banesko epaitegian Rubén Zaldívar izaten jarraitu zuen 1939ra arte, presidentziarako kandidaturarako izendatu zutenean; orduan konturatu ziren Fulgencio Batista ez zela jaiotzen artean eta aurkezpena atzerarazi zuten, 15.000 peso ordaindu beharrean izango zelarik[2].

Jatorri umilekoa, goiz hasi zen lanean eta era askotako lanak egin behar izan zituen gaztaroan.

20 urterekin, Habanarako bidea hartu zuen eta, 1921ean, armadan sartu zen; 1923an, nekazal guardia egin zen eta Armadako Estatu Nagusiaren sarjentu takigrafo izatea lortu zuen han.

1933an, Gerardo Machado jeneralaren gobernua derrokatu zuten eta Carlos Manuel de Céspedes y Quesadak beste gobernu bat eratu zuen, baina gizartea ez zegoen konforme. Militar talde batek -tartean zen Batista- eta hainbat sektore demokratak manifestu bat sinatu zuten, 1901eko konstituzioa aldatu nahian.

1933an, Machado erori zenean, konspirazio bat baino gehiagotan hartu zuen parte eta, urte bereko irailaren 4an, Movimiento Cívico-Militar delakoa izan zen. Gobernu junta bat eratu zuten, pentarkia deiturikoa. Batista Armadako Koronel Nagusi izendatu zuten.

1934tik 1940ra bitartean, gogor zuzendu zuen azukareratako mugimendu komunista eta sozialisten aurkako errepresioa

Azkenean, 1940an, osatu zuten biltzar konstituziogilea eta haien artean izan ziren sektore ezberdineko politikoak -Carlos Prío Socarrás, Ramón Grau San Martín, Eduardo Chibás- edo Blas Roca Calderío eta Juan Marinello Vidaurreta komunistak.

Lehendakaritza (1940-1944)[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fulgencio Batista eta 1933ko pentarkia

1940an, Federico Laredo Bru presidenteak dimititu zuenean, 1940ko hauteskundeetan, Batista hautagai aurkeztu zen Sozialista-Demokratikoa koalizioan. 1940ko urriaren 10ean, presidente izan zen eta bere gobernuko kide izan ziren Sozialista Popular alderdiko ministro batzuk.

Urte bereko ekainaren 8an, konstituzio berria onartu zen eta, horrekin batera, parlamentarismoaren antzeko zerbait ere bai. Sufragio unibertsalez aukeratuko zuten lehendakaria 4 urtetarako eta gobernuak indar gehiago izango zuen ekonomian, gizarte segurantza txertatzen joango zelarik.

Azukregintzak gogor nozitu zuen 1939ko Kuba eta AEBen arteko harremanen haustura. 1939ko abenduaren 27an, berrezarri egin zen industria honetako kuota sistema eta itun berriak apur bat hobetu zuen egoera.

II. Mundu Gerran, Batistak aliatuen alde egin zuen eta Ardatzaren aurka.

1944an, berriro egin zituzten hauteskundeak eta Ramón Grau San Martín izan zen garaile.

Bigarren agintaldia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fulgencio Batista eta bere emaztea 1958an

1952an, Ramón Grau San Martín eta Carlos Prío Socarrásen gobernuen ondoren, berriro izan zen Batista hautagai. Hala ere, inkesten arabera hirugarren postuan aterako zen iragarpena zegoenez, 1952ko martxoaren 10ean, hauteskundeetarako 4 hilabete falta zirenean, estatu kolpea eman zuen. Ez zen odolik izan, baina herria kezkatuta utzi zuen oso.

Batistaren gobernuak estatubatuar industria eta Kubako merkataritzaren eskubideak errespetatu zituen, baina ustelkeria nabarmena zen. Horregatik, 1959an, Fidel Castrok gidatutako gerrila gerrak derrokatuko zuen[3].

1954an, Batistak berriro deitu zituen hauteskundeetara eta, oposizioa erretiratu egin zenez, garaipen garbia lortuko zuen oraingo honetan.

1958ko azaroan, hauteskunde berriak eta Andrés Rivero Agüero lehendakari, baina errepublikaren lehendakariak ezin izan zuen bere kargua hartu.

1959ko urtarrilaren 1ean, Batistak Kubatik Santo Domingora ihes egin behar izan zuen hegazkinez, Kubako Iraultza baitzen garaile.

Erbesteratzea eta heriotza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1959ko urtarrilaren 1ean derrokatu zuen Kubako Iraultzak. Batistak ihes egin zuen Dominikar Errepublikara 100.000.000 dolar berekin eraman zituelarik. Gero Madeira uhartera (Portugal) joan zen eta, azkenik, Espainiara. Hortxe hil zuen bihotzeko batek Marbellan 1973an. Madrileko San Isidro hilerrian eman zioten lur.

Azken hitzaldia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

« Bizitza galerak kontuan hartuta, jabetza materialei egindako kalteak eta Errepublikaren ekonomiari egiten ari zaion gaiz nabarmena eta Jaungoikoari kubatarrak bakean bizi daitezen laguntzeko eskatuz, nire errepublikako lehendakari aginteak konstituzio ordezkari bati ematen dizkiot. Ordena mantentzeko eskatzen diot herriari eta familia kubatarrarentzako tamalgarriak izan daitezen pasioen biktima izatera bidaltzeari ekiditeko.[4]  »
Fulgencio Batista Zaldívar, Errepublikako lehendakaria
Habanan,1959ko urtarrilaren 1ean

Filmografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • 2005ean Andy Garcíak zuzendu eta protagonizatutako La ciudad perdida filman, Juan Fernández aktoreak egiten du diktadorearen papera.
  • 1974an Francis Ford Coppolak zuzenduriko The Godfather II filman (gidoia Ford Coppola eta Mario Puzorena zen), Kubako egoera politikoaz ari da eta Batistak mafiarekin duen harremana erakusten du. Eszenetako bat 1959ko urteberriko festako Batistaren agurra da.
  • 1990eko Sydney Pollacken Havana filman, Batistaren garaiko estatubatuar gizon bat (Robert Redford) eta emakume kubatar (Lena Olin) baten arteko amodioa ikusten da. Kubako egoera soziala da ikusgai eta 1959ko urtezaharra eta aurreko astea agertzen ditu, Castroren iraultzak gobernua hartzen duen arte.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Fulgencio Batista Aldatu lotura Wikidatan