Gabiria

Gabiria
Gipuzkoa
Gabiriako eliza
Izen ofiziala	Gabiria
Estatua Erkidegoa Lurralde Historikoa Eskualdea	Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Gipuzkoa Goierri
Alkatea	Ibon Elgarresta Asurabarrena (Auzo Artea, independientea)
Herritarra	gabiriar
Koordenatuak	43°3′0″N 2°16′46″W
Eremua	14,88 km2
Garaiera	414 m
Distantzia	52 km Donostiara
Posta kodea	20217
Biztanleria	493 bizt. (2011)
Dentsitatea	33,13 bizt./km²
Sorrera	1661
http://www.gabiria.net/

Gabiria Gipuzkoako hego-erdialdean, Goierriko eskualdean dagoen udalerri txiki bat da. 14,88 km² ditu, eta 2011n 493 biztanle zituen.

Mugakideak

Gabiriak mugakide ditu iparraldean Zumarraga eta Ezkio-Itsaso, hegoaldean Mutiloa, ekialdean Ormaiztegi eta berriro Ezkio-Itsaso, eta mendebaldean Legazpi.

Inguru naturala

Eztanda ibaiak herria zeharkatzen du, Oriaren ibaiadarra dena. Bestalde, Aizeleku (812 m), Trapalata (634 m), Pagoeder eta Murgil mendiek inguratzen dute.

Eremu naturalaren %66 basoek estaltzen dute eta %32, aldiz, belardiek.

Historia

Herriaren lehenengo aipamen idatzia XIV. mendekoa da, "Santa María de Alkain" izenarekin, eta garai hartan, dirudienez, Segurarekin harremanetan egon zen, eta bi mende geroago Areriako Alkate Gorenaren menpe egongo zen.

Filipe IV.a Espainiakoa erregeak hiribildu izendatu zuen 1661ean, Areriatik bereiziz. Horren ondoren bi urte joan ziren eta Zumarraga eta Ezkiogarekin "Argisanoko Santa Krutzeko Batasuna" osatu zuen, 1766 arte.

XIX. mendean herrian bainuetxe bat egon zen, garai hartan gabiriarrak 1.000tik gora ziren. Hortik aurrera, ordea, biztanleria jaitsiz joan da ia etengabe gaur egun arte. Izan ere, nekazaritza eta abeltzaintza jarduera tradizionalak izan dira Gabirian, eta industria, betiere maila txikikoa, bakan sortu dute azken hamarkadotan.

Euskara

Sakontzeko, irakurri: Goierriko hizkera

Demografia

Bizntaleriaren bilakaera

1847	1861	1871	1900	1920	1940	1975	1981	1986	1991	1996	2001	2005
1.142	1.072	998	922	946	850	526	492	472	432	428	426	420

Gabiriar ospetsuak

• Julian Alustiza "Aztiri" (1913-2005), idazle eta elizgizona.
• Andoni Aizpuru (1964-), kazetaria eta telebistako aurkezlea.
• Iñaki Murua (1956-), euskal bertsolaria.

Argazki galeria

• 

  Gabiriako udaletxea

• 

  Gabiriako Ostatua

• 

  Txindokiren ikuspegia, Gabiriatik

Kanpo loturak

• (Euskaraz)(Gaztelaniaz)Gabiriako udala