Galapagoak

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Galapagoak

Ekuadorreko bandera
Bandera
Estatua EkuadorEkuador
Hiriburua Puerto Baquerizo Moreno
Herritarra galapagoar
EC-galapagos-map.PNG
Azalera
8.010 km²
Biztanleria
Dentsitatea
18.640 (2001)
2,33 bizt/km²
Web www.

Galapagoak edo Galapago uharteak[1] (gaztelaniaz, Islas Galápagos) Ekuadorreko kostaldetatik 1.050 kilometrotara dagoen uhartedia da. Politikoki, Ekuadorreko probintzia ere bada, hiriburua Puerto Baquerizo Moreno izanik. Uhartediak 13 sumendi-uharte nagusiak, 6 uharte txikiak eta 107 uhartetxo ditu, denak ekuatore inguru.

Galapagoak Charles Darwinen ikerketei esker famatuak dira. Ikerketa hauei esker Charles Darwinek hautespen naturalaren bidezko bere eboluzio teoria sortu zuen.

1986an uhartedien inguruko itsasoa Itsas-Erreserba bihurtu zen. 1978an UNESCOk Galapagoak Gizateriaren Ondare izendatu zuen eta 2001ean inguruko itsasora hedatu zuen titulua.

Banaketa administratiboa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Galapagoetako probintzia hiru kantoietan banatuta dago:

  • Santa Cruz
  • San Cristóbal
  • Isabela

Uharte nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Galapagoen mapa
Galapagoen mapa

Galapagoen uhartediak izen asko ditu, ofiziala Archipiélago de Colón (euskaraz Kolonen uhartedia) da, izen ingelesa Ambrose Cowley piratak asmatu zuen 1684an bere lagunen eta zenbait ingeles handikien omenez.

Hauexek dira uharte nagusiak:

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Galapago uharteak1
UNESCOren gizateriaren ondarea
Waved Albatross (Phoebastria irrorata) -3 on Espanola.jpg
Mota Naturala
Irizpideak vii, viii, ix, x
Erreferentzia (ID) 1
Kokalekua EkuadorEkuador
Eskualdea2 Latinoamerika eta Karibea
Izen ematea 1978 (II. bilkura)
Luzapen urtea 2001
Arriskuan 2007
1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua)
2 UNESCOren sailkapena

Galapagoak Tomás de Berlangak aurkitu zituen 1535eko martxoaren 10ean. Uharteek biztanlerik ez zutenez, hurrengo mendeetan zehar, piratak eta zientzialariak ziren bere bisitari bakarrak. Horrela, Richard Hawkins pirata 1593an, Woodes Rogers pirata 1708an, Alejandro Malaspina esploratzailea 1790ean, James Collnet 1793an edo Robert FitzRoy eta Charles Darwin 1835an.

Ekuadorrek 1832ko otsailaren 12an uhartediaren jabetza aldarrikatu zuen eta Archipiélago de Ecuador izena jarri zion.

Bigarren Mundu Gerran Ekuadorrek Baltra uhartean Estatu Batuei kanpamendu bat eratzeko eskubidea eman zion.

1986an uhartedien inguruko itsasoa Itsas-Erreserba bihurtu zen. 1978an UNESCOk Galapagoak Gizateriaren Ondare izendatu zuen eta 2001ean inguruko itsasora hedatu zuen titulua.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Galapagoak