Garraiska

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Garraiska / Arraixka
Sailkapen zientifikoa e
Erreinua: Plantae
Kladoa: Angiospermae
Kladoa: Eudicotyledoneae
Kladoa: Asteridae
Ordena: Lamiales
Familia: Lamiaceae
Generoa: Melissa
Espeziea: Melissa officinalis
L.

Garraiska[1] edo arraixka[2] (Melissa officinalis) Lamiaceae familiako landare bizikor bat da, Europakoa eta Mediterraneoaren ingurukoa jatorriz. Limoi-usain bizia du, eta sendabelar gisa erabiltzen da, lasaigarri gisa, eta haren olio esentziala lurringintzan erabiltzen da.

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zutoin herrestaria du, ia metro beteko altuerakoa. Adarrak zuzenak dira, eta urtekoak. Aurkako hostoak ditu, txortendunak, 9 x 7 cm-rainokoak, eta hosto-orriak obalak dira eta ilekarak, kolorez berde ilunak, eta ertza horzduna da.

Udan loratzen da, eta lore pentameroak ematen ditu, kandudunak, bertizilatuak. Lau lorezil dituzte, korolarekin bat eginak. Obulutegia superoa da. Loreak nektarretan aberatsak dira, eta intsektu himenoptero polinizatzaileak erakartzen dituzte.

Bizilekua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mediterraneoko arrokoa da, jatorriz, baina Europa epel osora hedatu da. Materia organikotan aberatsak diren zoruetan hazten da, belardi hezeetan, baso-soilguneetan edo soroen eta ibaien ertzetan. Ondo drainatutako zoruak behar ditu.

Sendabelarra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hostoek limoi-usain bizia askatzen dute txikitzean, eta aromaterapian erabiltzen dira.

Infusiotan hartzen da lasaigarri gisa eta espasmoen aurka. Takikardien aurka erabiltzen da, bihotz-muskulua lasaitzen eta bihotzaren erritmo normala berreskuratzen laguntzen baitu.

Eltxoak uxatzeko ere erabiltzen da, eta hortzetako pasa batzuetan ere bai, propietate antiseptikoak dituelako eta usain ona duelako.

Sinonimia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historian zehar, hainbat izen zientifiko eman zaizkio espezie honi. Hauek dira:


Melissa officinalis

  • Mutelia officinalis (L.) Gren. ex Mutel, Fl. Franç., Suppl.: 87 (1838).
  • Faucibarba officinalis (L.) Dulac, Fl. Hautes-Pyrénées: 402 (1867).
  • Thymus melissa E.H.L.Krause in J.Sturm, Deutschl. Fl., ed. 2, 11: 117 (1903).

subsp. altissima (Sm.) Arcang., Comp. Fl. Ital., ed. 2: 427 (1894). Europako hegoaldetik Kaukasora.

  • Melissa altissima Sm. in J.Sibthorp & J.E.Smith, Fl. Graec. Prodr. 1: 423 (1809).
  • Melissa officinalis subvar. altissima (Sm.) Nyman, Consp. Fl. Eur.: 587 (1881).
  • Melissa romana Mill., Gard. Dict. ed. 8: 2 (1768).
  • Melissa officinalis var. romana (Mill.) Woodv., Med. Bot. 3: 398 (1792).
  • Melissa bicornis Klokov, in Fl. RSS Ukr. 9: 659 (1960).

subsp. inodora Bornm., Beih. Bot. Centralbl. 31(2): 250 (1914). Mediterraneoaren ekialdetik Irakeko ekialdera.

  • Melissa inodora Bornm., Verh. K. K. Zool.-Bot. Ges. Wien 48: 617 (1898), nom. illeg.

subsp. officinalis. Eurasiakoa, mundu osoan kultibatua.

  • Melissa cordifolia Pers., Syn. Pl. 2: 132 (1806).
  • Melissa hirsuta Hornem., Hort. Bot. Hafn. 2: 562 (1815).
  • Melissa foliosa Opiz ex Rchb., Fl. Germ. Excurs.: 329 (1831).
  • Melissa graveolens Host, Fl. Austriac. 2: 128 (1831).
  • Melissa taurica Benth., Labiat. Gen. Spec.: 393 (1834).
  • Melissa corsica Benth., Labiat. Gen. Spec.: 732 (1835).
  • Melissa occidentalis Raf. ex Benth., Labiat. Gen. Spec.: 732 (1835).

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Euskalterm
  2. Zehazki

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Garraiska