Gartzea III.a Santxez Naiarakoa

Gartzea III.a Santxez Naiarakoa (1020az gero - Atapuerca, 1054) Iruñeko eta Naiarako laugarren erregea izan zen 1035tik 1054ra. Antso III.a Gartzes Nagusia eta Muniaren semea zen, Estefaniarekin ezkondu zen 1038. urtean. Estefania, batzuen ustez, Bartzelonako konde Erramun Berenger I.aren eta Antsaren alaba zen; beste batzuen ustez, berriz, Conseransko eta Foixeko konde Bernardo Roger Foixkoaren eta Bigorreko kondesa Garsinda Bigorrekoaren alaba eta Erramun Berenger I.aren lehengusua.

Biografia

Antso III.a Nagusia aita hil zenean, haren testamentuaren arabera banatu ziren erregelurrak: Nafarroaren errege titulua Gartzea III.ak eraman zuen. Garai hartan euskal mintzalekua Nafarroa zen, orren arabera: Errioxa, Bureba, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa eskuratu zituen. Lapurdi eta Baigorriko konderriak Gaskonia eta Akitaniaren menpean geratu ziren. Calahorra hartu ondoren 1045. urtean, Errioxako Naiaran Santa Maria la Real eraikitzea agindu zuen eta bertara eraman zuen errege-egoitza. Gartzea III.aren anaia Fernando I.a Leongoa, Gaztelako errege bilakatu zenean, Gartzeari agindutako lurrak eman zizkion 1037. urtean, Nafarroako Erresuma zabalduz. Bere anaia Ramiro I.a Aragoikoa Tafallan garaitu zuen, baina, Fernando I.a Leon eta Gaztelakoa erasoaldi bortitza egin zion eta honen osteek Atapuercako guduan hil zuten, 1054. urtean.

Ezkontzak eta seme-alabak

Bitan ezkondu omen zen. 1038an Bartzelonan Estefania ezkondu zuen eta bederatzi seme alabak izan zituzten:

• Antso IV.a Peñalengoa (º 1039 – † 1076ko ekainaren 4), Plazentzia Nafarroakoa ezkondu zuena.
• Urraka Gartzia, Alberite, Lardero eta Logroñoko andrea, 1081 inguru Gartzia Ordoñez Naiara eta Grañongo kondea ezkondu zuena.
• Ermesinda Gartzia († 1110eko uztailaren 1ren ondoren), Fortun Antso, Yarnoz eta Yequedako jauna ezkondu zuena.
• Ramiro Gartzia ( - † 1083ko urtarrilaren 6), Calahorra, Torrecilla de los Cameros eta Ribafrechako jauna, Teresa ezkondu zuena.
• Fernando Gartzia ( - † 1068), Bucesta, Jubera, Lagunilla eta Oprelako jauna, Nuña Iñiguez, Haroko Eneko Lopezen alaba ezkondu zuena.
• Raimundo Gartzia († 1079ren ondoren), Murillo eta Agoncilloko jauna.
• Ximena Gartzia Nafarroakoa († 1085eko maiatzaren 27aren ondoren), Corcuetos, Hornos eta Darocako anderea.
• Maior Gartzia († 1115en ondoren), Yanguas, Atayo eta Velillako anderea.
• Antsa Gartzia († 1065), Pancorboko San Martin Cuevagallegosekoaren abadesa.

Berriro ezkondu zen ere, baina ez dakigu norekin.

Gartzeak beste bi sasikume izan zituen, ama edo amak ezezagunak izanda:

• Antso Gartzia, Uncastillo eta Zangozako jauna, Konstantza, Estefaniaren lehendabiziko ezkontzaren alaba. Bere semea, Ramiro Antso Nafarroakoa Gartzia V.a Nafarroakoa erregearen aita zen.
• Mentzia Gartzia, Fortun Otxoa ezkondu zuena, Nalda, Leza eta Juberako jauna.