Gary Cooper

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Gary Cooper
Gary Cooper
Datu pertsonalak
Izen osoa Frank James Coope
Jaio 1901eko maiatzaren 7
Helena, Montana (Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak)
Hil 1961eko maiatzaren 13a
(60 urte)
Los Angeles, Kalifornia (Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak)
Lan nabarmenenak Sergeant York
The Pride of the Yankees
For Whom the Bell Tolls
High Noon
Sariak Oscar Saria (2)
IMDB IMDBko fitxa
Gary Cooper Eleanor Roosvelt Lehen Damaren ezkerrean.

Frank James “Gary” Cooper (Helena, Montana, 1901eko maiatzaren 7a - Los Angeles, Kalifornia, 1961eko maiatzaren 13a) Estatu Batuetako aktorea izan zen, bitan Oscar sariaren irabazlea.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1920ko hamarkadan hasita eta heriotzaren urtean amaituta, 100 film baino gehiagotan parte hartu zuen Cooperek. Antzezteko era lasaia, estoikoa ia ia mugigabea zeukan, baina aldi berean, batzuetan, intentsitate handiko nortasuna erakusten ahal izaten zuen. Hori dela eta, western generoa izugarri egokitzen zitzaion.

Gary Cooper in Mr. Deeds Goes to Town trailer.JPG

Kaliforniako egunkari desberdinetan hasi zen lanean aktore ospetsua, baina hortik zinemara egin zuen salto. Besteak beste, Wings, Design for Living eta Sergeant York filmetan egindako lan bikainagatik oso ospetsu egin zen Hollywooden eta mundu osoan.

Frank James Cooper 1901. urteko maiatzaren 7an jaio zen Montanan (AEB), baina Ingalaterran hazi zen. Bertan lehen mailako ikasketak bukatu ondoren eta kotxe istripu larria izan eta gero, AEBetara itzuli zen Cooper bere heziketa amaitzeko. Montanan nekazaritza ikasi zuen eta artea Grinnelleko Unibertsitatean (Iowa). Bere gaztaroan, Yellowstone parkeko gidaria izan zen eta bere herriko zenbait egunkaritan ere egin zuen lan.

1920ko hamarkadaren hasieran Kaliforniara joan zen Cooper maila handiagoko egunkari batean lana aurkitzeko esperantzarekin. Hala ere, ez zuen bere nahia lortu, eta zineman lehen pausoak eman arte, saltzaile lanetan aritu zen etxez etxe.

Hamarkadaren erdialdean paper txikiak egin zituen western desberdinetan, eta 1926. urtean garrantzizko lehen papera egin zuen Flor del desierto Henry King zuzendariaren filmean. Geroxeago Paramount etxeak fitxatu zuen, eta It (1927) edo Wings (1927) filmak egin zituen. Bigarren lan horretan Clara Bowrekin egin zuen lan gainera aktoreak. Bow eta Cooper maitaleak izan ziren, baina ospe handiko emakume gehiagorekin ete izan zituen harremanak aktore ospetsuak; besteak beste, Lupe Velezekin, Marlene Dietrichekin edo Evelyn Brentekin.

The Virginian (1929) filmarekin egin zuen debuta Gary Cooperrek zinema soinudunean. Horrez gain, Hollywoodeko izar handi bihurtu zen 1930eko hamarkadan. Beste lan askoren artean, Morocco (1930), City Streets (1931), A Farewell to Arms (1932), If I Had a Million (1932), Design for Living (1933), The Wedding Night (1935), The Lives of a Bengal Lancer (1935), Desire (1936), Mr. Deeds Goes to Town (1936), The General Died at Dawn (1936), Buffalo Bill (1936), Souls at Sea (1937) eta Beau Geste (1939) filmetan hartu zuen parte.

Design for Living pelikulan egindako lanagatik Oscar sarirako izendatu zuten lehenengo aldiz Cooper. Hala ere, aktoreak ez zuen zorte handirik izan eta golardoa Paul Munik irabazi zuen. 1933. urtean Veronica Balferekin ezkondu zen Montanakoa. Pelikuletan Sandra Shaw goitizena erabiltzen zuen aktoreak.

1940ko hamarkadaren hasieran The Westerner (1940), Meet John Doe (1941), Sergeant York (1941), Ball of Fire (1941), The Pride of the Yankees (1942) eta For Whom the Bell Tolls (1942) pelikuletan egin zuen lan aktore ospetsuak.

Sergeant York pelikulan egindako lanak bere lehen Oscar saria ekarri zion eta The Pride of the Yankees eta For Whom the Bell Tolls (Ernest Hemingwayren liburu batean oinarritutakoa) pelikulengatik izendapenak jaso zituen, nahiz eta James Cagneyk (Yanqui Dandy) eta Paul Lukasek (Watch on the Rhine) eskuratu zituzten golardoak.

1940ko hamarkadaren amaiera ez zen aktorearen garai onena izan, nahiz eta Along Came Jones (1945), Unconquered (1947) edo The Fountainhead filmak egin zituen.

High Noon (1952) lanarekin bigarren Oscarra irabazi zuen Cooperrek. Garai hartako filmen artean aipagarriak dira Garden of Evil (1954), Vera Cruz (1954), The Court-Martial of Billy Mitchell (1955), Love in the Afternoon (1957), Man of the West (1958) eta The Hanging Tree (1959).

Birikietako minbizi hilgarri baten ondorioz hil zen aktorea 1961eko maiatzaren 13an. 60 urte bete berri zituen, eta urtebete lehenago bere ibilbidea saritzen zuen Oscarra eman zion Hollywoodeko Akademiak.


Gary Cooper in Meet John Doe trailer.jpg

Filmografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Gary Cooper