Genero (gramatika)

Artikulu hau gramatika-generoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus Genero.

Herrialdeen generoa frantsesez. Berdez, genero maskulinoa dutenak; morez, femeninoa.

Generoa izenak zenbait motatan sailkatzen dituen gramatika-kategoria da. Sexu-bereizketan edo bestelako tasunen batean oinarritzen den gramatika-kategoria, hain zuzen ere.

Generoaren arbitrariotasuna

Zenbaitetan sexuarekin zerikusia bada ere, gramatika-generoa arbitrarioa da. Hizkuntza batzuek ez dute gramatika-generorik (euskarak, adibidez), maskulinoa eta femeninoa bereizten dituzte beste batzuek (gaztelaniak eta frantsesak, adibidez), eta hiru sail, maskulinoa, femeninoa eta neutroa beste batzuek (alemanak, errusierak...); badira hizkuntza batzuk, Afrikako zenbait hizkuntza, sei generotik gora dituztenak, eta sexuarekin zerikusirik ez dutenak.

Generoa eta euskara

Euskaraz, oro har, izenak generoa adierazten ez badu ere, aditzarenean bigarren pertsonak bereizten ditu maskulinoa eta femeninoa (duk/dun).

Lexikoan ere generoa (eta sexua) bereizteko erarik bada (gizon/emakume, zaldi/behorra...).

Bestalde, behe-nafarreraz eta zubereraz (eta erronkarieraz) bada -sa atzizkia, izen femeninoak eratzeko; beste euskalkietan, ordea, ez da atzizki emankorra. Hala ere, maileguetan (Eliza Santa Katolika, emakume alta bat), eta baita ahozko erabileran ere (gezurtero/gezurtera) badira adibideak euskalki guztietan.

Kanpo-loturak

• (Euskaraz) "Euskara hizkuntza sexista al da?" (Amaia Alvarez Uria)