Gernikako Arbola

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu


Gernikako Arbola
Arbol de Gernika día.jpg
Gernikako arbola zuhaizka berria Batzarretxean ikusgai.
Herria Gernika, Busturialdea
Herrialdea  Euskal Herria
Lurraldea  Bizkaia
Koordenatuak 43°18′46″N 2°40′47″W / 43.31278°N 2.67972°W / 43.31278; -2.67972Koordenatuak: 43°18′46″N 2°40′47″W / 43.31278°N 2.67972°W / 43.31278; -2.67972
Helbidea Gernikako Batzarretxea
Allende Salazar z/g.
48300 Gernika
Gernikako Arbola non dagoen adierazten duen Gernika-Lumo-ko/-go/-eko mapa
Gernikako Arbola
Gernikako Arbola
Gernikako arbola zaharra

Gernikako arbola Gernikako (Bizkaia) Batzar Etxearen aurrean dagoen haritza da. Zuhaitz honek bai bizkaitarren eta bai euskaldunen askatasun tradizionala eta Euskal Foruak adierazten ditu. Gernikako Haritza (bizkaieraz, aretxa) izena ere hartzen du.

Oraingo zuhaitza aurrekoaren ondorengoa da, 2005eko otsailaren 25ean landatua. Aurrekoa 1860an sartu zen zin egiteko tribunaren aurrealdean, baina 2004an hiltzat eman zuten. Bere ondorengoak diren zuhaitz ugari existitzen dira, munduan zehar daude banatuta.

Batzar Etxearen lorategian Haritz Zaharra deitutakoaren enborra dago, tenplu itxurako aterpe biribilean babestua. Ez da lehenengo Gernikako arbola, baina gure garaira iritsi den zaharrena bai.

Zuhaitzaren historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aita Haritza (XIV. mendea-1742)[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Usadioaren arabera, erregistratutako zuhaitzaren jaiotza datarik zaharrena XIV. mendean ipini ohi da, hau Lehenengo Haritza izan zen. 1742. urtean hil eta Haritz Zaharra deritzonak ordezkatu zuen, honen enborra gaur egun Gernikako Batzarretxearen esparru barnean ikusgai dago.

Haritz Zaharra (1742-1860)[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1742an landatua, 'Aita Haritza ordezkatu zuen. 1839an Maria Kristina Borboikoa erreginordeak Elisabet II.a Espainiakoa erreginaren izenean Euskal Foruak zinpetu zituen; usadio hau burutu zen azken aldia izan zen. Haritz Zaharra 1860an hil zen.

Haritz Semea eta haren ondorengoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1936an Haritz Semea delakoa Agirre Lehendakariaren zinaren lekuko izan eta 1937an Gernikako bonbardaketa jasan eta biziraun zuen. 2004ko apirilaren 20an erretiroa eman eta 2005eko otsailaren 23an bere kimuetako batek ordezkatu zuen, hain zuzen ere, gaur egun Gernikako Batzarretxean gailentzen den zuhaitza delarik.

Haritz honen ondorengoak diren zuhaitz ugari ere badaude, hauek euskal diaspora guztian zehar dauden hainbat komunitatetan banatu eta landatu izan direlarik.

Lehendakariaren zina[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jose Antonio Agirre (Agirre eta Lekube'tar Joseba Andoni) lehenengo lehendakariak zuhaitzaren pean zin egin zuen. Hitz haiek berak erabiltzen dituzte han agintariek kargua zin egitean.

Oroitarri batean daude hitzok jasoak:

Jaingoikuaren aurrean apalik
Euzko-lur ganian zutunik
asabearen gomutaz
Gernika'ko zuaizpian
nire aginduba ondo betetzia
zin dagit.

2009ko maiatzaren 7an, Patxi Lópezek hitzak aldatu zituen, honakoa esanez:

Lur gainean zutunik, zuon, hiritarren ordezkarion aurrean, Gernikako Arbolaren azpian, asaben gomutaz, legearen errespetuz, nire agintea ondo betetzeko hitza ematen dut.[1]

Gainera ordura arteko zina, Patxi Lópezek promesa bihurtu zuen. Eta aurrekoetan ez bezala, Espainiako Konstituzio eta Gernikako Estatutu batekin egin zuen promesa. Aurreko lehendakariek (denak jeltzaleak) gurutze eta euskarazko biblia batekin egin zuten zin.

Gernikako Arbola kantua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Gernikako arbola (abestia)

Gernikako Arbola Jose Maria Iparragirre musikari eta olerkariak Madrilen zuhaitzaren eta euskal foruen omenez idatzitako zortzikoa ere bada.

Kantuaren hitzak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1
Gernikako Arbola
da bedeinkatua
euskaldunen artean
guztiz maitatua.
Eman ta zabal zazu
munduan frutua
adoratzen zaitugu
Arbola santua


2
Mila urte inguru da
esaten dutela
Jainkoak jarri zuela
Gernikako Arbola.
Zaude bada zutikan
orain ta denbora
eroritzen bazera
arras galdu gera
     
3
Ez zera eroriko
Arbola maitea
baldin portatzen bada
Bizkaiko Juntea.
Laurok hartuko degu
zurekin partea
pakian bizi dedin
euskaldun jendea.


4
Betiko bizi dedin
Jaunari eskatzeko
jarri gaitezen danok
laster belauniko.
Eta bihotzetikan
eskatu ezkero
Arbola biziko da
orain eta gero.
     
5
Arbola botatzia
dutela pentsatu
Euskal Herri guztian
danok badakigu.
Ea bada jendea
denbora orain degu
erori gabetanik
eduki behar degu.


6
Beti egongo zera
udaberrikoa
lore aintzinetako
mantxa gabekoa.
Erruki zaitez bada
bihotz gurekoa
denbora galdu gabe
emanik frutua.
     
7
Arbolak erantzun du
kontuz bizitzeko
eta bihotzetikan
Jaunari eskatzeko.
Gerrarik nahi ez degu
pakea betiko
gure lege zuzenak
hemen maitatzeko.


8
Erregutu diogun
Jaungoiko Jaunari
pakea emateko
orain eta beti.
Bai eta indarra ere
zerorren lurrari
eta bendizioa
Euskal Herriari.

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Gernikako Arbola