Gorbeia
Wikipedia(e)tik
|
||||
|---|---|---|---|---|
 Gorbeia |
||||
| Garaiera | 1.481 m | |||
| Koordenatuak |  Koordenatuak: |
|||
| Mendilerroa | Gorbeiako mendilerroa | |||
| Ohiko bidea | Pagomakurre (Areatza), Ubide, Zarate, Murua | |||
  Gorbeia
|
||||
| Kanpo loturak | Mendikat |
|||
- Artikulu hau mendiari buruzkoa da, beste esanahientzat ikus Gorbeia (argipena)
Gorbeia Araba eta Bizkaiko lurraldeen arteko mugan dagoen mendia da, herrialde bietako eta izen bereko mendilerroaren tontorrik garaiena delarik. Zeanuri, Orozko, Ubidea eta Zuia udalerrien artean banatzen da.
Bere gailurra 1.481 metrotan dago. Goian, 18 metroko gurutze ezaguna dauka. 1902an jatorrizkoa eraiki zuten, 33 metrokoa. Ekaitz batzuen ondoren gaur egun dagoena jaso zuten.
Bestela, bost deiadar mendien artean egon zen historian, batzarretara deitzeko erabiltzen zena besteak beste.
Arbelaitz (1.513 m) mendi garaiago gertuena da, 37.09 Km-ra duena.
Eduki-taula |
[aldatu] Abiapuntuak
Hegoaldetik edo Arabatik tontorreraino igotzeko abiapuntu ohikoak dira Zarate (1 ordu 45 min), Murua (1 ordu 45 min), Sarria (2 ordu 45 min), Altube (4 ordu) eta Baranbio (4 ordu 30 min).
Iparraldetik edo Bizkaitik abaitzeko lekurik ezagunena Pagomakurre da (1 ordu 45 min), beste batzuk Barazar (2 ordu 45 min), Ubide (2 ordu 45 min) eta Zeanuri direlarik.
[aldatu] Gurutzea
1899an Leon XIII.a aita santuak herrialde kristauetako mendirik altuenetan gurutzeak paratzeko agindu zuen, XX. mendea hastear zegoenez. Horretarako, euskal batzordea eratu zuten Zeanuriko abadea zen Juan Bartolomé de Alcibar eta Zigoitiako José María de Urratxak, beste batzuen artean. Casto de Zabala arkitektoari enkargatu zioten lana, eta honek lau egitasmo egin zituen. Aurrekontua 50.000 pezetakoa izan zen, eta gurutzea bera Lutxana (Barakaldo) auzoan egin zuten Serapio Goikoetxearen lantegian, orduan udalerri hartako alkatea zenean. Handik trenez Izarraraino garraiatu eta hortik gurdietan Zarateko bizilagunek igo zuten goraino 14 ordu luzatu zen bidaian. Azkenik inaugurazioa 1901eko azaroaren 12an izan zen.
Bigarren gurutze bat eraiki behar izan zuten bi urte geroago ekaitza bat zela-eta, baina hura ere haizeteak lurrera eraman zuen. Hirugarrena gaur egungoa da, Lutxanako toki berean egindakoa eta gutxienez 1912koa dena. 17 metro baino zertxobait gehiago dauka gurutzeak, aurrekoak baino apalagoa, eta ondorengo urteetan orientazio mahaia (1931) Gasteizko mendi talde batek bertan ipini zuen, eta 1963an Begoñako Andra Mariren irudia Baskonia mendi taldeak gehitu zuen azkenean.
Azkenik, berriztapen batzuk ere egin izan dituzte azken hamarkadotan.
[aldatu] Koplak
Hauxe da mendiari dedikatutako kopla herrikoi ezaguna:
"En el monte Gorbea
en lo más alto hay una Cruz,
haciendo guardia a aldeas
de toda Arratia de ande eres tú.
El sol de madrugada
allá primero suele alumbrar
y yo pensando en Clara
cuidando ovejas suelgo cantar".
[aldatu] Parke Naturala
Gorbeiako Parke Naturala 1994an sortu zuten, 20.000 hektarea baino gehiagoko azalera duelarik bi euskal probintzien artean hedatuta. Oreinak bertako faunaren artean daude, bereziki hegoaldean bizi direlarik. Bestela, Mairulegorretako kobazuloak aipatzekoak ditugu.
[aldatu] Ikus, gainera
[aldatu] Kanpo loturak
- (Gaztelaniaz) Gorbeia mendia "Mendikat" webgunean
