Harana

Artikulu hau Arabako udalerriari buruzkoa da; Nafarroa Behereko ibaia gaitzat duena beste hau da: Harana (ibaia)

Harana
Araba
Izen ofiziala	Harana/Valle de Arana
Estatua Erkidegoa Lurralde Historikoa Eskualdea	Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Araba Mendialdea
Alkatea	Pedro San Vicente Corres (EAJ)
Herritarra	haranar
Koordenatuak	42°45′10″N 2°19′51″W
Eremua	39,1 km2
Garaiera	816-1.233 m
Distantzia	40 km Gasteiza
Posta kodea	01.117
Biztanleria	287 bizt (2011)
Dentsitatea	7,34 bizt/km²
Sorrera	1942
http://www.valledearana.net/

Harana (ofizialki Harana / Valle de Arana) Arabako ekialdean dagoen udalerria da, Mendialdeako eskualdekoa. Nafarroarekin mugan dago, Gasteiztik 40 bat kilometrora.

Etimologia

Gaztelerazko izena (Valle de Arana) tautotoponimo argi bat da, Arango harana bezalaxe.

Geografia

Harana udalerria Arabaren ekialdean dago kokaturik, Nafarroaren mugan. Ipar-ekialdetik hego-mendebaldera hedatzen den bailara batean dago, Entziako mendilerroa iparraldean eta Lokizko mendilerroa hegoekialdean dituelarik muga naturaltzat. Izatez, Harana askoz luzeagoa den eta Ameskoa ibarretatik (Nafarroan) Oteora (Kanpezu) hedatzen den bailara luze baten atal bat da.

Udalerriko beheko aldearen batez besteko garaiera 700-800 metro ingurukoa da, eta mugetan dituen bi mendilerroen garaiera 1.000-1.200 metrokoa da.

Udalerri mugakideak

• Iparraldean: Entzia-Iturrietako Partzuergoa.
• Hegoaldean: Kanpezu eta Lana (Nafarroa).
• Ekialdean: Larraona (Nafarroa).
• Mendebaldean: Arraia-Maeztu.

Banaketa administratiboa

Lau herrik osatzen dute Harana udalerria:

• Alda (udalerriko herriburua)
• Done Bikendi Harana
• Kontrasta
• Uribarri Harana

Kontrastako eliza

Historia

Udalerriak garrantzi handia eduki zuen Erdi Aroan, Nafarroaaren mugakidea izanda. Udalerriak, gaur ezagutzen dugun moduan, sorrera garaikidekoa da, (1942ko uztailaren 19koa), nahiz eta herriburua den Alda XIII. mendeko agirietan azaltzen zaigun jada.

1942an, Kontrasta, Alda (bere Uribarri Harana kontzejuarekin) eta Done Bikendi Harana herriak batu egin ziren udalerri bakarra sortzeko.

1996ko martxoaren 19an udalerriak Harana / Valle de Arana izendapen ofiziala hartu zuen. Izen aldaketa 1996ko apirilaren 17an Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian eta 1996ko irailaren 7an Espainiako Agintaritzaren Aldizkarian argitaratu zuten.

Demografia

Udalerri modura gaur egun duen konfigurazioa sortu zenetik, 1942an, Harana biztanleak galduz joan da etengabe. Galera horren zergati nagusia bere kokapen geografikoa izan daiteke, hiri handietatik eta garraio-azpiegitura nagusietatik urruti. Horrez gain, Haraneko herriek ez dute industrializazioaren eragina izan, eta oraindik ere nekazaritza da jarduera nagusia. Nekazaritzak pairatzen duen krisiak ere eragina izan du biztanleen galera horretan.

Politika

2011ko udal hauteskundeak

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, EAJko Pedro San Vicente hautatu zuten alkate berriro.

Haraneko udalbatza
Izena	Zinegotziak	Boto kopurua
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)	5	128 (%71,51)
Alderdi Popularra (PP)	1	25 (%13,97)
Bildu	1	23 (%12,85)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))	-	3 (%1,68)

Alkateak

Alkatea	Agintaldia	Alderdia
Jesús Vidan Ollabarre	1991-1999	EAJ
Rafael Gómez de Segura Arróniz	2003-2007	EAJ
Pedro San Vicente Corres	2003-	EAJ

Garraiobideak

Errepideak

Haraneko garraio modu nagusia automobil pribatua da. Bailara A-2128 errepide probintzialak zeharkatzen du alderik alde. Errepide horretara iristeko modu nagusia, Gasteiztik edo Iruñetik, Opakuako mendatea da, eta hegoaldetik, Kanpezutik datorren errepidea.

Horrez gain, A-3116 errepidea erabil daiteke Nafarroarako joan-etorriak egiteko Ameskoatik.

Ondasun nabarmenak

• Santa Teodosia baseliza. Handik gertu, haren neurri handiengatik Eusko Jaurlaritzak katalogatutako lizar bat (Fraxinus excelsior) dago.

Santa Teodosia baseliza eta lizar katalogatua (irudiaren erdian) lainopean.

Ikus, gainera

• Arabako udalerrien zerrenda

Kanpo loturak

• (Euskaraz) Haranako Udalaren webgunea
• (Gaztelaniaz) Harana Auñamendi entziklopedian