Hazi

Artikulu hau botanikari buruzkoa da; animalia arrek isuritako ernal likidoa gaitzat duena beste hau da: Ernal-hazi

Dikotiledonioaren diagrama. (a) epispermoa, (b) endospermoa, (c) kotiledoia, (d) hipokotiloa.

Hazia ernalkuntzaren ondoren obulua eraldatzean —ernalkuntzaren ondorengo garapen-fasean, alegia— sortzen den organoa da.

Hazian, enbrioia (garatzen denean landare berria emango duena), enbrioiaren estalkia edo endospermoa (elikagaiak dituena) eta haziaren estalkia edo tegumentua bereizten dira. Tegumentua era askotakoa izan daiteke: gogorra, biguna, kolore desberdinetakoa, etab.

Haziak biribilak izaten dira; gehienak txikiak dira, eta kotiledoi edo hazi-hostoak izaten dituzte; gramo batetik beherako pisua izaten dute, baina badira astunagoak (27 kilotik gorakoren bat bada). Landare guztien haziek ez dute denbora bera behar izaten heldutasunera iristeko.

Angiospermoetan, fruituaren barnean aurkitzen da, eta gimnospermoetan, berriz, biluzik.

Gimnospermoek sasifruituak dituzte; adibidez, pinaburua. Gimnospermoetan, enbrioiak, megagametofitoak (endospermoaren antzekoa baina haploidea da), epispermoak, nucellus-ak eta megasporaren mintzak osatzen dute hazia.

Angiospermoek benetako fruituak dituzte. Angiospermoen barruan, bi mota daude: monokotiledoneoak eta dikotiledoneoak. Monokotiledoneoetan, enbrioiak kotiledoi bakarra izaten du; dikotiledoneoetan, bi kotiledoi izaten ditu. Angiospermoetan, enbrioiak, endospermoak eta epispermoak osatzen dute hazia. Enbrioiak eta endospermoak, barruan, lipidoak, almidoia eta proteina-mota asko dituzte.

Artikulu hau biologiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.

Erreferentziak

• Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2012/1/9 egunean. Izan ere, egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek lizentzia librearekin laga zituen, euskal Wikipedia osatzeko proiektu baterako.