Hego Osetia

Hego Osetiako Errepublika Республикæ Хуссар Ирыстон ( Respublikae Xussar Iryston ) Республика Южная Осетия ( Respublika Yuzhnaya Osetiya ) სამხრეთ ოსეთი ( Samkhreti Osetia )
Bandera Armarria
Nazio ereserkia: Hego Osetiako ereserkia
Hiriburua (eta hiri handiena)	Tsjinvali 42°14′N 43°58′E
Hizkuntza ofiziala(k)	Osetiera Errusiera Georgiera
Gobernua Presidente Gobernu burua	Errepublika Eduard Kokoity Yuri Morozov
Independentzia - Aldarrikatua - Onartua	1989ko azaroaren 17a Onartu gabea
Eremua • Guztira • Ura	3.900 km² (178) % n/a
Biztanleria • Zenbatespena (2004) • Errolda (-) • Dentsitatea Herritarra	70.000 (n/a) - 18 biztanle/km² (-) osetiar
Dirua	Errusiar rublo Lari (RUB)
Ordu eremua  • Udan (DST)	CET (UTC +3) CEST (UTC +4)
Interneteko domeinua	.''oraindik ez du''
Telefono aurrezenbakia	+995
¹ Abkhazia, Goiko Karabajeko Errepublika eta Transnistriaren gobernuek eta Errusiako Alaniak aintzat hartua.

Hego Osetiako Errepublika (osetieraz: Республикæ Хуссар Ирыстон, Respublikae Xussar Iryston; errusieraz: Республика Южная Осетия, Respublika Yuzhnaya Osetiya; eta georgieraz: სამხრეთი ოსეთი, Samkhreti Oseti) Georgia barnean dagoen de facto independientea den errepublika da. Independentzia aldarrikatu baduen ere, Georgiak zein beste herrialdeek ez dute aintzat hartzen aldarrikapena. Georgiak Samachlabo edo, arestian, Tsjinvaliko eskualdea izena erabiltzen du. Hego Osetia de iure Xida Kartli Georgiako eskualdearen zati bat da.

2008ko abuztuaren 26an Errusiak Hego Osetiaren independentzia onartu zuen NBEko lehenengo estatua izan zen. Irailaren 4an Nikaragua izan zen gatazkan zeuden estatuetatik kanpo independentzia onartu zuen lehena.

Gatazka

Sakontzeko, irakurri: 2008ko Hego Osetiako Gerra

Hego Osetia edo Goi Osetia izena lehendabizikoz XIX. mendean agertzen da Ratxa, Imereti eta Xida Kartli eskualdeko mendiek izendatzeko. Hantxe Ipar Kaukasotik etorritako osetiar asko bizi ziren.

1922an, Joseph Stalinek Hego Osetia eskualde autonomo izendatzen du beti Georgiako Sobietar Errepublikaren barnean eta georgiarrek betetako Tsjinvali gehitu zion.

1989ko azaroaren 10ean, eskualdeko kongresuak errepublika autonoma bihurtzea (Georgiaren barnean) aldarrikatzen du. Georgiako parlamentuak inkonstituzionaltzat hartzen du aldarrikapena eta 1990eko irailaren 20an osetiarrek independentzia aldarrikatu zuten. Hori zela eta, abenduaren 10ean, Georgiako Parlamentuak autonomia ezereztatzen du eta hurrengo egunean guda hasiko da.

1991ko urtarrilean Georgiako armadak Tsjinvali okupatzea saiatuko zuen. Gudan 1.800 hildako eta 4.000 errefuxiatu egon ziren.

Hego Osetia Georgian.

1992ko urtarrilaren 19an, osetiarrek Errusiarekin anexioa adostu zuten eta Errusiaren laguntza lortu zuten. Guda bukatu zen 1992ko uztailaren 14an Dagomisen Errusia eta Georgiak ituna sinatu zutenean. Horrela, Hego Osetiaren %30a edo %40a Georgiaren eskuetan geratu zen eta bestea independentzia eta Errusiarekin anexioaren alde egingo zuen.

Hego Osetia 2004an.

2008an, Georgiak Hego Osetia eta Abkhazia errepubliken independentzia de facto bukatzea saiatu zuen, NATO sartzeko asmotan. Hori zela eta 2008ko abuztuaren 7 eta 8an osetiarrak eta errusiarrak eraso zituen, Tsjinval hiriburua oso gogorki bonbardatu zuen, ia suntsitu arte. Osetiarren garbiketa etniko bat hasiaz. Errusiak Georgia bonbardatu zuen erantzunez eta gogor erantzun. Beraiekin etorri ziren Osetiar eta Abkhaziar miliziek georgiarren garbiketa etnikoak burutu zituzten errusiar armadaren oniritziarekin. Ondorioz, georgiak gerra aurretik menperatzen zituen hego osetiako %30 edo %40a galdu egin zituen eta Abkhazian bere esku zegoen bailara, Khodori, bakarra galdu egin zuen.

Geografia

Hego Osetia 3.900 km² azalera du eta hegoaldeko Kaukasoan dago, Errusiako Alaniatik mendiek eta hegoaldeko Georgiatik Mtkvari ibaiak banatua. Eskualde menditsua da oso, gehiena 1.000 m baino altuago izanda. Ekonomiaren ardatz nagusia nekazaritza da nahiz eta badaude zenbait industria Tskhinvali aldean.

Demografia

Guda baino lehen biztanleriaren bi herenak osetiarra zen eta %25-30a georgiarra. Hona hemen taula batean.

	1926ko errolda	1939ko errolda	1959ko errolda	1970eko errolda	1979ko errolda	1989ko errolda
Osetiarrak	60.351 (%69,1a)	72.266 (%68,1a)	63.698 (%65,8a)	66.073 (%66,5a)	65.077 (%66,4a)	65.200 (%66,2a)
Georgiarrak	23.538 (%26,9a)	27.525 (%25,9a)	26.584 (%27,5a)	28.125 (%28,3a)	28.187 (%28,8a)	28.700 (%29,0a)
Errusiarrak	157 (%0,2a)	2.111 (%2,0a)	2.380 (%2,5a)	1.574 (%1,6a)	2.046 (%2,1a)
Armeniarrak	1.374 (%1,6a)	1.537 (%1,4a)	1.555 (%1,6a)	1.254 (%1,3a)	953 (%1,0a)
Juduak	1.739 (%2,0a)	1.979 (%1,9a)	1.723 (%1,8a)	1.485 (%1,5a)	654 (%0,7a)
Besteak	216 (%0,2a)	700 (%0,7a)	867 (%0,9a)	910 (%0,9a)	1.071 (%1,1a)	5.100 (%4,8a)
Guztira	87.375	106.118	96.807	99.421	97.988	99.000

Kanpo loturak

• Gatazkaren historia Berria egunkarian