Herrialde Baltikoak

Wikipedia(e)tik
Herrialde baltikoak» orritik birbideratua)
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Herrialde baltikoak

Herrialde Baltikoak (estonieraz: Balti riigid, letonieraz: Baltijas valstis, lituanieraz: Baltijos valstybės, errusieraz: Прибалтика (Pribaltika) edo Estatu Baltikoak, Ipar-Europan kokatua dauden hiru herrialde dira: Estonia, Letonia eta Lituania. Europar Batasuneko kide dira 2004tik. Mende askotan zehar indar arrotzen menpe egon dira Herrialde baltikoak, alabaina, Lehen Mundu Gerraren ostean, estatu independente bilakatu ziren. 1918. urtearen ostean Finlandia Herrialde baltiko gisa zegoen kontsideratua, beste hiruren antzeko egoera zuelako. Dena dela, Eskandinaviarekin lotzen da egun.

Hizkuntzari eta kulturari erreparatuta, letoniarrak eta lituaniarrek sustrai berdintsuak dituzte, hizkuntza Indo-Europarren familiatik baitatoz. Estoniarren hizkuntzak, aldiz, erlazio gehiago ditu finlandierarekin, eta hizkuntza ez-indoeuroparren multzoan dago sailkatuta, finlandiera eta hungarierarekin batera.

“Errepublika baltikoak” adierak, esanahi historikoak ditu, Sobietar Batasunaren garaian horrela izendatzen zirelako hiru errepublikak. Egun ere, errepublika dira baina independenteak. 1991. urtean lortu zuten Sobietar Batasunagandiko independentzia. Tropa errusiarrek Herrialde baltikoetatik egin zuten alde 1994an.

Estonia, Letonia eta Lituania Europar Batasuneko eta NATOko kide dira 2004tik. Hiru herrialdeek demokrazia liberala darabilte eta beraien ekonomiak bilakaera azkarra izan du 2000ko hamarkadan. Halere, kolpe ekonomiko handia jasan dute 2008. urte inguruko finantza krisian.

Estatistikak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Estatistika orokorrak
Bandera  Estonia  Letonia  Lituania
Herrialdea Estonia Letonia Lituania
Hiriburua Tallinn Riga Vilnius
Independentzia -XIII. mendera arte
-1918ko otsailaren 24
- 1991ko abuztuaren 20 (berrezarpena)
-XIII. mendera arte
-1918ko azaroaren 18
- 1991ko abuztuaren 21 (berrezarpena)
-XVIII. mendera arte
-1918ko otsailaren 16
- 1990eko martxoaren 11 (berrezarpena)
Egungo buruzagiak Toomas Hendrik Ilves Andris Bērziņš Dalia Grybauskaitė
Biztanleria (2011) 1.340.194 2.067.900 3.599.342
Biztanleria (2000) 1.376.743 2.375.000 3.490.800
Dentsitatea 29/km² 36/km² 52/km²
Azalera 45,227 km² 64,589 km² 65,200 km²
Ur %  %4,56  %1,5  %1,35
BPG (parekotasun) guztira (2012) 27.313.000 milioi $ 36.090.000 milioi $ 63.653.000 milioi $
BPG (parekotasun) per capita (2012) 21.059 $ 16.235 $ 19.600 $
BPG (nominal) guztira (2011) 22.225.000 milioi $ 28.252.000 milioi $ 42.718.000 milioi $
BPG (nominal) per capita 16.636 $ 12.671 $ 13.068 $
Giniren koefiziente 31,3 (2010) 35,2 (2011) 36,9 (2010)
GGI 0,835 0,805 0,810
Internetezko GMD .ee .lv .lt
Telefono aurrezenbakia +372 +371 +370
Dibisa EUR LVL LTL
Hiri nagusiak biztanleriaren arabera (2010)
  1. Letonia Riga (703 581)
  2. Lituania Vilnius (548 816)
  3. Estonia Tallinn (413,727)
  4. Lituania Kaunas (348 635)
  5. Lituania Klaipėda (182 752)
  6. Lituania Šiauliai (125 461)
  7. Lituania Panevėžys (109 999)
  8. Estonia Tartu (103 284)
  9. Letonia Daugavpils (103 053)
  10. Letonia Liepāja (83 884)
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Herrialde Baltikoak Aldatu lotura Wikidatan