Igeldo

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu


Igeldo

 Gipuzkoa
Igeldoko plaza
Igeldoko plaza
Izen ofiziala Igeldo
Estatua
Erkidegoa
Lurralde Historikoa
Eskualdea
Espainia
Euskal Autonomia Erkidegoa
Gipuzkoa
Donostialdea
Alkatea Kudeaketa Batzordea
Herritarra igeldotar
Koordenatuak 43°18′32″N 2°2′14″W / 43.30889°N 2.03722°W / 43.30889; -2.03722Koordenatuak: 43°18′32″N 2°2′14″W / 43.30889°N 2.03722°W / 43.30889; -2.03722

Igeldo kokapen mapa.svg

Eremua 11 km2
Garaiera 248 m
Distantzia 2 km Donostiara
Biztanleria 1.105 bizt. (2013)
Dentsitatea 100,45 bizt./km²
Sorrera 2013

Igeldo Gipuzkoako iparraldean, itsasertzean dagoen udalerri bat da. Urte askoan, Donostiako auzorik mendebaldekoena eta hedaduraz handiena izan da, 11 km² baita luze-zabal. 1.105 biztanle ditu.[1] 1845an udalerri izan zen; 6 urte geroago, Donostiako auzo bilakatu zen berriz. 2013ko azaroaren 10ean eginiko herri-galdeketan, berriro udalerri izatearen aukerak irabazi zuen, eta 2013ko abenduaren 17an Gipuzkoako Foru Aldundiak udalerri izendatu zuen.[2]

Ezaguna da izen bereko mendiaren Donostiako zatia, Kontxako badia mendebaldetik ixten duelako eta tontorrean jolas-parkea eta dorre bat dituelako. Bertan dago meteorologia zentroa.

Geografia fisikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mugak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iparraldean, Igeldok Kantauri itsasoarekin egiten du muga; ekialdean Donostiarekin; mendebaldean Oriorekin; eta hegoaldean Usurbilekin.

Mendia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Igeldoko lursailen ikuspegi orokorra. Atzealdean, itsasoa, udalerriko baserri eta etxeak nahiz Igeldoko jolas-parkea daude.

Mendiak Igeldo izena du, baina Kontxako badiatik hurbilen dagoen aldeak Txubillo izena ere badu.[3][4] Mendiak dituen hiru tontorrak direla-eta, Hiru Txubilloak ere deitu izan zaio. Badiatik hurbilen dagoen tontorra ez da Igeldo udalerrikoa, Donostiakoa baizik, eta haren gailurrean dorrea dago, itsasargi izandakoa, eta egun Igeldoko jolas-parkea dena.

Natura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Labar batean egoteak natura aberatsa ekarri du. Endemikoa den igel baten bizitokia ere bada, hegoaldeko zuhaitz-igelaren barietate bat[5]. Gaur egun desagertzeko arriskuan dago[6].

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1180an herri gisa bazen Donostiako herribildua sortu zenean. Antso VI.a Nafarroakoak eman zuen hiri gutunaren ondorioz Igeldo Donostiaren barruan geratu zen eta, beraz, udalerria sortu zenetik auzoa izan da.

1379an Henrike II.a Gaztelakoak Igeldoko biztanleak Donostiako biztanle izan zitezen agindu zuen. Hala ere, beti mantendu izan du kontzeju propioa, parrokia independente bat, bere mendien erabilera eta mugarriak. Igeldok bere errenten kudeaketa ere Donostiatik aparte egiten zuen. 1845ko udalerri legearen arabera, Igeldok udalerria osatu zuen eta udaletxea eta alkatea izan zituen. 1851n Donostiara itzuli zen.

Donostiatik bananduta, udalerri bihurtzeko eskaria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun oraindik ere bada donostiar ez izatearen sentimendu sakon bat. 1991tik aurrera borroka bat piztu da berriro ere udalerri izateko. 1990eko hamarkadan Itxas Aurre izeneko elkarte desanexionista eratu zen. 1994an erreferendum bat egin zuten eta biztanleen %62,5ek bereiztearen alde bozkatu zuen.

Berez, desanexio bat egiteko beharrezkoak diren ezaugarri guztiak baditu ere (aukera sozioekonomikoak, bereizitako herrigunea...) EAJ, PSE, PP eta EA aurka agertu ziren eta ezin izan zen aurrera eraman erreferendumean erabakitakoa. Alde EB eta HB baino ez ziren agertu. 1995ean udaletxean berriro ere desanexioa eskatu zuen Itxas Aurrek. Urte horretan bertan Gipuzkoako Foru Aldundiak udalerri berriak sortzeko araua aldatu zuen, eta 2.500 biztanletan jarri zuen udalerria osatzeko gutxienekoa. Hala, Debako Itziarren kasua eta Donostiako Igeldorena aldi berean itxi zituzten.

Donostiako Udalak, lege hori onartu ondoren, atzeraeraginez erabaki zuen Igeldori udalerri izatea ez ematea. Hala ere, Gipuzkoako Foru Aldundia da erabaki hori hartu behar duena. 1998an Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiak eta 2003an Espainiako Auzitegi Gorenak arrazoia eman zioten Itxas Aurreri, legeak ezin direlako atzeraeraginez ezarri. 2008an alkate auzo bat osatzeko eskaera aztertu zuen Udalak, eta oraindik ere sortu gabe dago. 2013an kontsulta egingo dela iragarri zuen uztailaren 15ean Gipuzkoako Foru Aldundiak.[7]

2013ko azaroaren 10ean galdeketa egin zen, berau debekatzeko saiakerak egon baziren ere Carlos Urquijoren aldetik. Parte-hartzea %72,1ekoa izan zen[8]. Emaitzak honakoak izan ziren:[2]

  • Parte-hartzaileak: 637 (%72,1)
    • baiezkoak 391 (%61,8)
    • ezezkoak 234 (%36,73)
    • zuriak 10 (%1,57)
    • baliogabeak 2 (%0,31)

2013ko abenduaren 17an Foru Aldundiak Gipuzkoako Aldizkari Ofizialean argitaratutako 46/2013 Foru Dekretuaren arabera Igeldo Gipuzkoako 89. udalerria da. [9]

Kaleak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hau da Igeldoko odonimia nagusia:

  • Agiti bidea
  • Aita Orkolaga pasealekua
  • Amezti kalea
  • Arritxulo bidea
  • Buztinzuri bidea
  • Etumeko bidea
  • Gudamendiko bidea
  • Igara bidea
  • Igeldoko plaza
  • Itsasalde Kkalea
  • Kristobal Balentziaga pasealekua
  • Lapabide
  • Lizardia plaza
  • Marabieta bidea
  • Murgil bidea
  • Pillotegi bidea
  • Pokopandegi bidea
  • Txalin bidea
  • Tximistarri bidea

Igeldotar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Portal.svg
Wikipedian atari bat dago honi buruz:
Euskal Herriko Wikiatlasa
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Igeldo Aldatu lotura Wikidatan