Indoeuropar hizkuntzak
Wikipedia(e)tik
(Indoeuroperatik berbideratua)
|
Aurreindoeuropera "kurgan" garaian
|
|
Erromatar Inperioaren eta germaniar migrazioen garaian
|
Indoeuropar hizkuntzak familia-hizkuntza bat da, ehunka hizkuntza eta dialektok osatua. Indoeuropar hizkuntza guztien sorburu den hizkuntza hipotetikoari indoeuropera[1] deritzo. Indoeuropar hizkuntzen artean ditugu Europako hizkuntza hedatuenak, eta Irango lautadako nahiz Indiako hizkuntza franko ere: hindia, gaztelania, ingelesa, italiera, portugesa, bengalera, errusiera, frantsesa, alemana eta punjabiera besteak beste. Indoeuropar familia da hiztun gehien duen hizkuntza-familia, 3 mila miloi hiztun baititu; eta, familiaren barruan, indoirandar adarrak du hiztun gehien.
[aldatu] Sailkapena
Indoeuropar familiak dituen azpitaldeak honako hauek dira (aurkitutako lehen arrasto idatzien arabera):
- Anatoliar hizkuntzak, K. a. XVIII. mendekoak dira lehen aztarnak ; desagerturik, hitita herriak zeukan hizkuntza zen nabarmenena.
- Indoirandar hizkuntzak, protoindoirandar hizkuntzatik eratorriak.
- Indoariar hizkuntzak, Sanskrito barne, K. a. II milurtekotik idatzia.
- Iraniar hizkuntzak: persiera, kurduera, avestiera K.a. 1000 ingurukoa, eta antzinako persiera K. a. 520tik aurrera.
- Dardiar hizkuntzak
- Nuristaniar hizkuntzak
- Greziera, lehen erregistro bakanak mizenaseran K. a. XIV. mendean; Homeroren lehen idatziak K. a. VIII. mendekoak dira.
- Italiako hizkuntzak, Latina eta honen ondorengoak, hizkuntza erromantzeak barne, K. a. VII. mendekoak dira lehen aztarnak.
- Hizkuntza zeltak, Galiako zeltako lehen inskripzioak K. a. VI. mendekoak dira. Antzinako irlanderazko testu zaharrenak K. o. VI. mendekoak dira.
- Germaniar hizkuntzak aurreneko aztarnak K. o. II. mendean errunetan idatzitako inskripzioak dira, lehen testu koherenteak gotikozkoak dira, K. o. IV. mendekoak.
- Armeniera, V. mendekoa.
- Tokariar hizkuntzak, Tokariarren hizkuntza galduak, bi dialektotan banatuta, VI. mendetik aurkitua.
- Balto-eslaviar hizkuntzak
- Eslaviar hizkuntzak, lehen aztarnak IX. mendekoak, lehen testuak Antzinako Elizako Eslavonikoan.
- Hizkuntza baltikoak, lehen aztarnak XIV. mendekoak. Hain berandukoak izanagatik ere, protoindoeuropear hizkuntzen ezaugarri zahar asko gordetzen dira haietan.
- Albaniera, lehen aztarnak XV. mendekoak.
[aldatu] Erreferentziak
- ↑ 47. araua - Hizkuntza hilak eta klasikoak, Euskaltzaindia, http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0047.pdf. Noiz kontsultatua: 2010-12-23