Indoeuropar hizkuntzak

Aurreindoeuropera "kurgan" garaian

Indoeuropera K.a. 3000 urtean

Indoeuropera K.a. 2000 urtean

Indoeuropera K.a. 500 urtean

Erromatar Inperioaren eta germaniar migrazioen garaian

Indoeuropar hizkuntzak

Indoeuropar hizkuntzak familia-hizkuntza bat da, ehunka hizkuntza eta dialektok osatua. Indoeuropar hizkuntza guztien sorburu den hizkuntza hipotetikoari indoeuropera deritzo. Indoeuropar hizkuntzen artean ditugu Europako hizkuntza hedatuenak, eta Irango lautadako nahiz Indiako hizkuntza franko ere: hindia, gaztelania, ingelesa, italiera, portugesa, bengalera, errusiera, frantsesa, alemana eta punjabiera besteak beste. Indoeuropar familia da hiztun gehien duen hizkuntza-familia, 3 mila miloi hiztun baititu; eta, familiaren barruan, indoirandar adarrak du hiztun gehien.

Sailkapena

Indoeuropar familiak dituen azpitaldeak honako hauek dira (aurkitutako lehen arrasto idatzien arabera):

• Anatoliar hizkuntzak, K. a. XVIII. mendekoak dira lehen aztarnak ; desagerturik, hitita herriak zeukan hizkuntza zen nabarmenena.
• Indoirandar hizkuntzak, protoindoirandar hizkuntzatik eratorriak.
  • Indoariar hizkuntzak, Sanskrito barne, K. a. II milurtekotik idatzia.
  • Iraniar hizkuntzak: persiera, kurduera, avestiera K.a. 1000 ingurukoa, eta antzinako persiera K. a. 520tik aurrera.
  • Dardiar hizkuntzak
  • Nuristaniar hizkuntzak
• Greziera, lehen erregistro bakanak mizenaseran K. a. XIV. mendean; Homeroren lehen idatziak K. a. VIII. mendekoak dira.
• Italiako hizkuntzak, Latina eta honen ondorengoak, hizkuntza erromantzeak barne, K. a. VII. mendekoak dira lehen aztarnak.
• Hizkuntza zeltak, Galiako zeltako lehen inskripzioak K. a. VI. mendekoak dira. Antzinako irlanderazko testu zaharrenak K. o. VI. mendekoak dira.
• Germaniar hizkuntzak aurreneko aztarnak K. o. II. mendean errunetan idatzitako inskripzioak dira, lehen testu koherenteak gotikozkoak dira, K. o. IV. mendekoak.
• Armeniera, V. mendekoa.
• Tokariar hizkuntzak, Tokariarren hizkuntza galduak, bi dialektotan banatuta, VI. mendetik aurkitua.
• Balto-eslaviar hizkuntzak
  • Eslaviar hizkuntzak, lehen aztarnak IX. mendekoak, lehen testuak Antzinako Elizako Eslavonikoan.
  • Hizkuntza baltikoak, lehen aztarnak XIV. mendekoak. Hain berandukoak izanagatik ere, protoindoeuropear hizkuntzen ezaugarri zahar asko gordetzen dira haietan.
• Albaniera, lehen aztarnak XV. mendekoak.