Irailaren 1

Irailaren 1a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta berrogeita laugarren eguna da, 245.a bisurteetan. 121 egun falta dira urtea amaitzeko.

Daturen bat falta bada, urtearen lotura jarraitu han sartzeko.

---

Gertaerak

Euskal Herria

• 1209 – Alfontso VII.ak Mutrikuri eta Getariari hiri-gutuna eman zien.

Mundua

• K. a. 5509 - Kreazioaren data Bizantzioko inperioaren arabera, eta bere egutegiaren hasiera.
• 827 - Valentin Aita Santu aukeratu zuten.
• 1666 – Sute handia izan zen Londresen eta hiriaren %80a kiskali zuen.
• 1914 - San Petersburgo hiri errusiarrak izena aldatu zuen Petrogrado izateko.
• 1917 - Errusiar inperioa deuseztatu eta errepublika bihurtu zen.
• 1923 – Richter eskalan 7,9 eta 8,4 gradu arteko lurrikara handi batek Japoniako Kanto eskualdea dardarazi zuen, Tokio eta Yokohama suntsituz eta 100.000 hildako inguru utziz.
• 1939 – Alemaniako tropak Polonian sartu ziren, eta Bigarren Mundu Gerra hasi.
• 1962:
  • Lurrikara bortitza izan zen Iranen, 20.000 hildako inguru eraginez.
  • Nazio Batuen Erakundeak munduko populazioa 3.000 milioi biztanlera iritsi zela iragarri zuen.
• 1969 - Alemanian homosexualitatea praktikatzea baimendu zen 21 urtetik gorakoentzat.
• 1985 - Espedizio amerikar-frantziar batek Titanic-aren hondakinak aurkitu zituen, 1912tik Ozeano Atlantikoan hondoratuak zeudenak.
• 1991 - Uzbekistanek SESBrekiko independentzia aldarrikatu zuen.
• 1992 - Lurrikara eta itsasikara bat izan ziren Nikaraguan. 116 hildako, 153 desagertu eta kalte material handiak izan ziren.
• 2004 - Terrorista txetxeniarrek bahiuak hartu zituzten Beslanen, Ipar Osetian.
• 2006 - Espainiako gobernuak Libanora 1.100 soldatu bidaltzea erabaki zuen, Nazio Batuen misioaren barnean.
• 2010 - Pakistango Lahore hirian egindako atentatuetan 35 pertsona hil ziren.

Zientzia eta teknologia

• 1804 - Karl Ludwig Harding astronomoak Juno aurkitu zuen, asteroiderik handienetako bat.
• 1897 - Bostongo metroa inauguratu zen, Amerikako lehen lurpeko trena.
• 1979 - Pioneer 11 espazio-zundak Saturnoren gainean egin zuen hegan, 21.000 km-ko distantziara.

Jaiotzak

Euskal Herria

• 1934 – Gotzon Garate, idazle elgoibartarra.

Mundua

• 1877 - Francis William Aston, fisikari eta kimikari britainiarra eta 1922ko Kimikako Nobel Saria.
• 1923 - Rocky Marciano, estatubatuar boxeolaria (h. 1969).
• 1925 - Roy J. Glauber, fisikari estatubatuarra eta 2005eko Fisikako Nobel Saria.
• 1957:
  • Dusko Ivanovic, saskibaloi-entrenatzaile montenegroarra.
  • Gloria Estefan, abeslari kubatarra.
• 1962 - Ruud Gullit, futbolari herbeheretarra.
• 1971 - Hakan Sukur, futbolari turkiarra.

Heriotzak

Mundua

• 1715 - Luis XIV.a, Frantziako Eguzki erregea (1643-1715).
• 1970 - François Mauriac, idazle frantziarra eta 1952ko Literaturako Nobel Saria.
• 1981 - Albert Speer, arkitekto alemaniarra, "Hirugarren Reicheko lehen arkitektoa" bezala ezaguna.
• 1988 - Luis Walter Alvarez, zientzialari estatubatuarra eta 1968ko Fisikako Nobel Saria.

Jaiak eta urteurrenak

Santuak: Ane, Bitorio, Iraia, Jil eta Sisto.

• Eskola urtearen hasiera Ipar Hemisferioko herrialde askotan.

Abuztuaren 31 | Urteko egutegi | Irailaren 2