Iruñea eta Tuterako artxidiozesia
Wikipedia(e)tik
| Iruñea eta Tuterako artxidiozesia Archidioecesis Pampilonensis et Tudelensis Erromatar Eliza Katolikoa |
|
|---|---|
 |
|
| Apezpiku metropolitarra | Francisco Pérez González |
| elizbarruti sufragiarra |
|
| Bikario: | Luis Mª Orotz Arraiza |
| Apezpiku emerituak: | Fernando Sebastián Aguilar |
| Parrokia: | 739 |
| Apaizak | 502 sekularrak eta 277 erregularrak 736 apaizeko bataiatuak |
| 2.053 lekaime 454 lekaide | |
| 578.210 biztanle - 10.421 km² 573.386 bataiatuak (%99,2) |
|
| Eratua: | V. mendea |
| Erritua: | erromatarra |
| Katedrala : | Iruñeko katedrala Tuterako Santa Maria |
| Andre Mariaren plaza, 1 • 31001 Iruñea (Nafarroa) tel. 948.22.74.00 fax. 948.22.04.40 W @ |
|
Iruñea eta Tuterako artxidiozesia edo Iruñea eta Tuterako artxibarrutia —laburturik, Iruñeko artxibarrutia edo Iruñeko artxidiozesia— (latinez eta ofizialki: Archidioecesis Pampilonensis et Tudelensis) Erromatar Eliza Katolikoaren probintzia bat da, Nafarroa Garaiaren lur eremu osoa barne hartzen duena, eta 1956an artxibarruti bihurtu zenetik beste elizbarruti hauek atxikita dituena: Donostiakoa (Gipuzkoa osoa), Logroñokoa (Errioxa osoa) eta Jakakoa (Huescako eta Zaragozako probintziak, osorik).
Euskal Herriko lurrak dituzten este bi artxibarruti badira: Tolosa eta Auchekoa (Ipar Euskal Herri osoa eta Euskal Herriaz kanpoko beste lur batzuk barne hartzen dituena) eta Burgoskoa (Araba, Bizkaia eta Euskal Herriaz kanpoko beste lur batzuk barne hartzen dituena).
Artxibarrutiaren egoitzak Iruñea eta Tutera dira. Egun, burua Francisco Pérez González da, Iruñeko artzapezpiku eta Tuterako apezpiku dena.
Eduki-taula |
Historia [aldatu]
- V. mendean: Iruñeko elizbarrutia sortu zuten.
- 1851ko irailaren 5: Iruñea-Tutera elizbarruti bihurtu zen.
- 1889ko uztailaren 17: berriro Iruñeko elizbarruti izendatu.
- 1955eko irailaren 2: berriro Iruñea-Tutera elizbarruti bihurtu.
- 1956ko abuztuaren 11: Iruñea-Tutera artxidiozesi bihurtu.
- 1984ko abuztuaren 11: Iruñea eta Tuterako artxidiozesi izendatu.
Eliza nagusiak [aldatu]
Apezpikuen zerrenda [aldatu]
- Iruñea eta Tuterako artzapezpikuak
- Francisco Pérez González artzapezpikua (2007.07.31 - gaur egun)
- Fernando Sebastián Aguilar artzapezpikua (1993.03.26 – 2007.07.31)
- José María Zirarda Latxiondo artzapezpikua (1984.08.11 – 1993.03.26)
- Iruñea-Tutera artzapezpiku metropolitarrak
- José María Zirarda Latxiondo artzapezpikua (1978.01.31 – 1984.08.11)
- José Méndez Asensio artzapezpikua (1971.12.03 – 1978.01.31)
- Arturo Tabera Araoz kardinala (1968.07.23 – 1971.12.04)
- Enrique Delgado y Gómez artzapezpikua (1956.08.11 – 1968.07.23)
- Iruñea-Tutera apezpikuak
- Enrique Delgado y Gómez artzapezpikua (1955.09.02 – 1956.08.11)
- Iruñeko apezpikuak
- Enrique Delgado y Gómez artzapezpikua (1946.10.26 – 1955.09.02)
- Marcelino Olaetxea Loizaga artzapezpikua (1935.08.23 – 1946.02.17)
- Tomás Muñiz Pablos artzapezpikua (1928.03.10 – 1935.08.13)
- Mateo Mujica Urrestarazu apezpikua (1923.10.26 – 1928.03.10)
- José López Mendoza y García apezpikua (1899.12.14 – 1923.01.31)
- Antonio Ruiz-Cabal y Rodríguez apezpikua (1889.07.17 – 1899.12.13)
- Iruñea-Tutera apezpikuak
- Antonio Ruiz-Cabal y Rodríguez apezpikua (1886.06.10 – 1889.07.17)
- José Oliver y Hurtado apezpikua (1875.09.23 – 1886.09.03)
- Pedro Cirilo Uriz Labayru apezpikua (1861.12.23 – 1870.08.07)
- Severo Leonardo Andriani Escofet apezpikua (1851.09.05 – 1861.09.24)
- Iruñeko apezpikuak
- Severo Leonardo Andriani Escofet apezpikua (1829.12.19 – 1851.09.05)
- Joaquín Javier Uriz Lasaga apezpikua (1815.09.04 – 1829.09.17)
- Veremundo Arias Teixeiro1Veremundo Anselmo Arias Teixeiro y Rodríguez artzapezpikua (1804.03.26 – 1814.12.19)
- Lorenzo Igual Soria apezpikua (1795.09.22 – 1803.05.16)
- Esteban Antonio Aguado Rojas apezpikua (1785.04.11 – 1795.02.20)
- Agustín Lezo Palomeque artzapezpikua (1779.12.13 – 1783.12.15)
- Juan Lorenzo Irigoien Dutari apezpikua (1768.06.20 – 1778.03.21)
- Gaspar Miranda Argaiz apezpikua (1742.09.23 – 1767.12.11)
- Francisco Ignacio Añoa Busto artzapezpikua (1735.12.19 – 1742.09.24)
- Melchor Angel Gutiérrez Vallejo apezpikua (1729.03.28 – 1734.12.09)
- Andrés Murillo Velarde apezpikua (1725.03.21 – 1728.11.06)
- Juan Camargo Angulo apezpikua (1716.10.05 – 1725.03.20)
- Pedro Aguado apezpikua (1713.05.22 – 1716.04.19)
- Juan Iñiguez Arnedo apezpikua (1700.05.10 – 1710.02.14)
- Toribio de Mier (1692-?)
- Juan Grande (1683-1692)
- Pedro Roche (?-1683)
- Diego de Tejada y la Guardia apezpikua (1658 – ?)
- Francisco Díaz Alarcón y Covarrubias apezpikua (1648.02.10 – 1657.09.24)
- Juan Queipo de Llano Flores apezpikua (1639.01.10 – 1647.02.18)
- Pedro Fernández Zorrilla apezpikua (1627.06.14 – 1637.08.11)
- José González Díez artzapezpikua (1625.07.28 – 1627.05.17)
- Cristóbal Lobera Torres apezpikua (1623.03.06 – 1625.02.19)
- Francisco Hurtado de Mendoza y Ribera apezpikua (1621.03.17 – 1622.11.14)
- Prudencio Sandoval apezpikua (1612.02.27 – 1620.03.12)
- Antonio Benegas Figueroa apezpikua (1606.01.30 – 1610.10.10)
- Mateo Burgos Moraleja apezpikua (1600.09.25 – 1606.01.16)
- Antonio Zapata y Cisneros kardinala (1596.05.13 – 1600.09.11)
- Bernardo de Sandoval y Rojas kardinala (1588.03.16 – 1596.04.29)
- Pedro de Lafuente apezpikua (1578.05.05 – 1587.08.13)
- Antonio Manrique Valencia apezpikua (1575.02.28 – 1577.12.19)
- Diego Ramírez Sedeño de Fuenleal apezpikua (1561.06.13 – 1573.01.27)
- Alvaro Moscoso apezpikua (1550.06.27 – 1561.06.02)
- Antonio de Fonseca apezpikua (1545.01.09 – 1550.06.27)
- Pedro Pacheco Ladrón de Guevara kardinala (1539.05.21 – 1545.01.09)
- Juan Reina apezpikua (1538.06.05 – 1539.01.18)
- Alessandro Cesarini kardinala (Administratzaile apostolikoak 1520.12.27 – 1538.06.05)
- Giovanni Ruffo de Theodoli artzapezpikua (Administratzaile apostolikoak 1512 – 1517)
- Fazio Giovanni Santori kardinala (Administratzaile apostolikoak 1507.09.17 – 1510.03.22)
- Antonio Pallavicini Gentili kardinala (Administratzaile apostolikoak 1492 – 1507)
- Cesare Borgia artzapezpikua (1491.09.12 – 1492.08.31)
- Alfonso Carrillo apezpikua (1473-1491)
- Nikolas Etxabarri apezpikua (1462-1469)
- Basilios Bessarion (1458-1462) (Administratzailea)
- Martin Peraltakoa II.a apezpikua (1457-1458)
- Martin Peraltakoa I.a apezpikua (1426-1456)
- Antso Santxez Oteitzakoa apezpikua (1420-1425)
- Lancelot Nafarroakoa (1408-1420) (Bikario Orokorra)
- Gartzia de Aibar (1408) (Bikario Orokorra)
- Nikolas Lope Orreagakoa (1407-1408) (Bikario)
- Martin Eusa (1406-1407) (Bikario Orokorra)
- Miguel Zalba (1404-1406) (Administratzaile)
- Martin Zalba (1377-1390 apezpikua, 1390-1403 Administratzailea)
- Bernardo Folcaut apezpikua (1364-1377)
- Miguel Santxez Asiaingoa apezpikua (1356-1364)
- Pierre de Monteruc apezpikua (1355-1356)
- Arnaldo Barbazangoa apezpikua (1318-1355)
- Senen Gartzia Asiaingoa apezpikua (1317) (Hautatua)
- Miguel Maucondiut apezpikua (1317) (Hautatua)
- Raul Rossellet apezpikua (1317)
- Guillermo Metxin apezpikua (1316-1317)
- Arnaldo Puianakov (1310-1316)
- Miguel Periz Legariakoa apezpikua (1288-1304)
- Miguel Antso Uncastillokoa apezpikua (1277-1286)
- Armingot apezpikua (1268-1277)
- Petri Ximenez Gatzolatzekoa apezpikua (1241-1266)
- Petri Ramirez Piedrolakoa apezpikua (1230-1238)
- Remigio Nafarroakoa apezpikua (1220-1229)
- Gilen Santongekoa apezpikua (1215-1219)
- Espareg de la Barca apezpikua (1212-1215)
- Joan Tarazonakoa apezpikua (1205-1211)
- Gartzia Fernandez apezpikua (1194-1205)
- Martin Tafallakoa apezpikua (1193-1194) (Hautatua)
- Petri Pariskoa apezpikua (1167-1193)
- Bibiano apezpikua (1165-1166)
- Raimundo apezpikua (1163)
- Petri Donejakuekoa apezpikua (1162-1164)
- Antso apezpikua (1160-1164)
- Lope Artaxoakoa apezpikua (1143-1159)
- Antso Larrosa apezpikua (1122-1142)
- Gilen apezpikua (1122)
- Petri Rodezkoa apezpikua (1083-1115)
- Gartzia Ramirez apezpikua (1077-1083)
- Blasko II.a apezpikua (1070-1076)
- Joan II.a apezpikua (1052-1068)
- Antso Txikia apezpikua (1025-1051)
- Antso Handia apezpikua (1015-1024)
- Eximeno apezpikua (1000-1005)
- Sisebuto apezpikua (981-997)
- Julian apezpikua (983-985)
- Bibas apezpikua (979tik aurrera)
- Blasko I.a apezpikua (971 edo 972tik aurrera)
- Balendin apezpikua (928-947)
- Galindo apezpikua (922-928)
- Basilio apezpikua (918-922)
- Ximeno apezpikua (876-914)
- Wilesindo apezpikua (848-860)
- Opilano apezpikua (829tik aurrera)
- Marciano apezpikua (693tik aurrera)
- Atilano apezpikua (683tik aurrera)
- Joan I.a apezpikua (610tik aurrera)
- Liliolo apezpikua (589-592)
- San Fermin
Barneko elizbarrutiak [aldatu]
Estatitiskak [aldatu]
| urtea | biztanleria | apaizak | diakonoak | erlijiotarrak | parrokiak | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| bataiatutak | guztira | % | zenbakia | sekularrak | erregularrak | apaizeko bataiatuak |
gizonak | emakumeak | |||
| 1950 | 297.797 | 297.797 | 100,0 | 1.154 | 892 | 262 | 258 | 968 | 2.079 | 563 | |
| 1980 | 489.000 | 510.050 | 95,9 | 1.208 | 782 | 426 | 404 | 474 | 3.010 | 635 | |
| 1990 | 512.972 | 523.977 | 97,9 | 1.019 | 628 | 391 | 503 | 668 | 2.264 | 686 | |
| 1999 | 529.006 | 530.819 | 99,7 | 977 | 542 | 435 | 541 | 673 | 2.542 | 731 | |
| 2000 | 529.786 | 530.819 | 99,8 | 949 | 536 | 413 | 558 | 571 | 2.351 | 738 | |
| 2001 | 536.983 | 538.009 | 99,8 | 927 | 541 | 386 | 579 | 568 | 2.241 | 738 | |
| 2002 | 538.711 | 543.757 | 99,1 | 973 | 511 | 462 | 553 | 668 | 2.268 | 738 | |
| 2003 | 563.932 | 569.628 | 99,0 | 908 | 496 | 412 | 621 | 536 | 2.128 | 738 | |
| 2004 | 573.386 | 578.210 | 99,2 | 779 | 502 | 277 | 736 | 454 | 2.053 | 739 | |
Ikus, gainera [aldatu]
Kanpo loturak [aldatu]
- (Gaztelaniaz) Elizbarrutiaren webgunea
- (Ingelesez) Catholic Hierarchy
