Iruraitz-Gauna

Iruraitz-Gauna
Araba
Iruraitz-Gaunaren ikuspegia, Erentxun eta Egileta artean.
Izen ofiziala	Iruraiz-Gauna
Estatua Erkidegoa Lurraldea Eskualdea	Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Araba Agurain
Alkatea	Fernando Perez de Onraita Ortiz (EAJ)
Herritarra	iruraiztar, gaunar
Koordenatuak	42°49′52″N 2°28′30″W
Eremua	47,13 km2
Garaiera	638 m
Distantzia	19 km Gasteiza
Posta kodea	01193
Biztanleria	534 bizt. (2011)
Dentsitatea	11,33 bizt./km²
Sorrera	1967
http://www.iruraiz-gauna.com

Iruraitz-Gauna Arabako ekialdean dagoen udalerri bat da, Aguraingo Kuadrillakoa. Gasteiztik 19 bat kilometro ekialdera dago.

Aski azalera handia du (47,13 km²), eta, udalerriak izan duen historia dela kausa, oso lurralde-egituratze konplexua eta zatitua dauka, Euskal Herriko udalerririk zatikatuena izaki.

Geografia

Ingurune naturala

638 metroko garaieran kokatzen da, Entziako mendilerroaren pean.

Udalerri mugakideak

• Iparraldean: Barrundia.
• Hegoaldean: Arraia-Maeztu.
• Ekialdean: Agurain.
• Mendebaldean: Dulantzi, Donemiliaga eta Gasteiz.

Historia

XIII. mendearen inguruan sortu zuten Iruraizko Ermandadea, baina gaur egun arte iraun duen agiririk zaharrena 1502ekoa da. Ermandadea hiru udalerrik osatzen zuten, Dulantzik, Burguk eta Iruraitzek berak.

Udaletxea Azilun eraiki zuten 1779an, eta 1967ko otsailaren 5ean gaur egungo udalerria osatu zuten, Iruraitz eta Gauna udalerri ohiek bat egin zutenean. Gauna eta Erentxun izan ezik beste herri guztiak Iruraitz udalerri zaharrean zeuden.

Horregatik guztiagatik du izaera oso zatitua Iruraitz-Gaunak. Gaur egun, gainera, barrendegi txiki bat ere badauka Gasteiz udalerriaren barnean, Aberasturiren hego-ekialdean.

Demografia

Udalerriak guztira 500 biztanle baino gutxiago ditu gaur egun, azken hamarkadotan, inguruko beste udalerri batzuk bezala, biztanleak gutxinaka baina etengabe galduz doala.

• 1930: 1.104 biztanle erroldaturik.
• 1950: 900 bizt.
• 1970: 706 bizt.
• 2007: 483 bizt.

Banaketa administratiboa

Hamaika herrik osatzen dute Iruraitz-Gaunako udalerria:

1. Alaitza
2. Arrieta
3. Azilu (herriburua)
4. Erentxun
5. Ezkerekotxa
6. Gauna
7. Gazeo
8. Gereñu
9. Jauregi
10. Langarika
11. Trokoniz

Demografia

Iruraitz-Gaunako biztanleria

1897	1900	1910	1920	1930	1940	1950	1960	1970	1981	1991	2001	2006
*	*	*	*	*	*	*	*	706	477	425	440	474

Kultura

Jaiak

• Ekainaren 24an, San Juan eguna ospatzen da Azilun, herri-bazkaria eginez.

Ondasun nabarmenak

• Gaunako San Bitor baseliza.
• San Martin Tourskoaren eliza, Gazeon.
• Jasokundeko Andre Mariaren eliza, Alaitzan.

Kanpo loturak

• (Gaztelaniaz)(Euskaraz) Iruraitz-Gaunako udal-webgunea
• (Gaztelaniaz) Iruraitz-Gauna Auñamendi entziklopedian